Phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt

Phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt là chủ đề bài giảng trực tuyến hôm nay ngày 26/2/2023 của Thạc sỹ Nguyễn Minh Vũ về môn học phiên dịch tiếng Trung ứng dụng thực tế.

0
527
Phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt - Tác giả Nguyễn Minh Vũ
Phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt - Tác giả Nguyễn Minh Vũ
5/5 - (6 bình chọn)

8 Phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt

Phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt là chủ đề bài giảng trực tuyến hôm nay ngày 26/2/2023 của Thạc sỹ Nguyễn Minh Vũ về môn học phiên dịch tiếng Trung ứng dụng thực tế. Đây là một trong những tiết học rất quan trọng của chương trình đào tạo phiên dịch viên tiếng Trung cho các công ty và doanh nghiệp Việt Nam có nhiều đối tác Trung Quốc. Để có thể làm tốt vai trò của một nhân viên phiên dịch tiếng Trung thì các bạn học viên cần phải nắm vững các quy tắc phiên dịch tiếng Trung sang tiếng Việt. Bạn nào chưa xem giáo án bài giảng của Thầy Vũ về 9 quy tắc dịch thuật tiếng Trung thì hãy xem luôn và ngay trong link bên dưới nhé.

9 Quy tắc dịch tiếng Trung phải biết – Bí kíp nghề phiên dịch viên

Có nhiều phương pháp và quy tắc dịch tiếng Trung sang tiếng Việt khác nhau, mỗi phương pháp sẽ mang lại những hiệu quả dịch thuật khác nhau. Sau đây là hai phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt rất phổ biến:

Phương pháp 1: Dịch ngược

Phương pháp dịch ngược có đặc điểm nổi bật đó là đảo ngược trật tự từ phía trước và phía sau của văn bản gốc. Tuy nhiên, phương pháp này bị ảnh hưởng rất nhiều bởi văn phong, cá tính, sắc thái hành văn của người dịch, do đó bản dịch sẽ không hoàn toàn chính xác so với bản gốc.

Ví dụ:

长期稳定 => Láng giềng hữu nghị 面向未来 => Hợp tác toàn diện 睦邻友好 => Ổn định lâu dài

Phương pháp 2: Dịch xuôi

Phương pháp dịch xuôi dựa trên trật tự từ, cách hành văn và mạch tư tưởng, cảm xúc của văn bản để dịch sang tiếng Việt.

Ví dụ:

在数学上,没有人比他更好 => Trong môn toán, không ai giỏi hơn cậu ấy. => Không ai có thể bì kịp cậu ấy trong môn toán.

Phương pháp 3: Dịch tâm

Có nhiều phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt, và mỗi phương pháp đều có những đặc điểm và hiệu quả dịch thuật khác nhau.

Một phương pháp dịch tiếng Trung phổ biến khác là dịch tâm. Phương pháp này tập trung vào ý nghĩa và cảm xúc của văn bản gốc thay vì chỉ đơn thuần dịch từng từ, cụm từ. Điều này đòi hỏi người dịch phải có kiến thức sâu rộng về ngôn ngữ và văn hóa của cả hai ngôn ngữ. Phương pháp dịch tâm thường được sử dụng trong dịch văn chương, tài liệu văn hóa, xã hội, văn bản quảng cáo…

Dịch tâm là phương pháp dịch thuật tập trung vào việc diễn tả cảm xúc, ý nghĩa, tư tưởng của văn bản gốc, chứ không chỉ đơn thuần là dịch từ ngữ. Dịch tâm yêu cầu người dịch phải tìm hiểu sâu sắc về ngữ cảnh, văn phong, tác giả và đọc giả để có thể tái hiện được đầy đủ thông điệp của văn bản.

Ví dụ:

原句:我对你的爱如滔滔江水,连绵不绝。

Dịch từng từ: Tôi đối với bạn tình yêu như nước sông chảy dài liên miên.

Dịch tâm: Tình yêu của tôi đối với bạn như những dòng sông dài bất tận, không ngừng chảy đi.

Ví dụ, nếu dịch một bài thơ từ tiếng Trung sang tiếng Việt bằng phương pháp dịch tâm, người dịch sẽ không chỉ tập trung vào việc diễn tả ý nghĩa của từng từ, mà còn cố gắng tái hiện được văn phong của tác giả, tâm trạng và cảm xúc mà tác giả muốn truyền tải qua bài thơ đó. Từ đó, bản dịch sẽ trung thực và sát với bản gốc hơn, mang lại hiệu quả truyền tải thông điệp tốt hơn cho đọc giả.

Phương pháp 4: Dịch tách

Dịch tách (hay còn gọi là dịch rời) là một phương pháp dịch thuật trong đó ý nghĩa của một câu trong văn bản gốc được tách ra và biến thành một câu mới độc lập trong ngôn ngữ đích. Việc tách ý nghĩa từ câu gốc này giúp cho việc hiểu và dịch thuật được chính xác hơn, đặc biệt là đối với các câu có nhiều ý nghĩa phức tạp hoặc chứa nhiều từ vựng khó hiểu.

Ví dụ:

Câu gốc: 这本书很难懂,读了很多遍也没理解。

Dịch tách: 这本书很难懂。读了很多遍也没理解。

Dịch thuật: Cuốn sách này rất khó hiểu. Tôi đã đọc nhiều lần nhưng vẫn không hiểu.

Trong ví dụ này, dịch tách đã giúp chúng ta tách câu gốc thành hai câu độc lập, giúp cho việc dịch thuật được rõ ràng hơn.

Phương pháp 5: Dịch ghép

Dịch ghép là một phương pháp dịch thuật trong đó người dịch sẽ tóm tắt ý chính của văn bản gốc và biến nó thành một câu ngắn gọn hơn, đồng thời giữ nguyên ý nghĩa của văn bản gốc. Phương pháp này thường được sử dụng để dịch các bài báo, tóm tắt sách hay tài liệu, vì nó giúp người đọc tiết kiệm được thời gian và hiểu được nội dung chính của văn bản mà không cần đọc toàn bộ nội dung.

Ví dụ:

Văn bản gốc: 为了解决城市交通拥堵问题,政府采取了一系列措施,包括修建地铁和高速公路,鼓励市民多使用公共交通工具等等。

Dịch ghép: Chính phủ đã áp dụng một số biện pháp để giải quyết vấn đề ùn tắc giao thông ở thành phố, bao gồm xây dựng đường sắt và đường cao tốc, khuyến khích người dân sử dụng phương tiện giao thông công cộng.

Trong ví dụ trên, phương pháp dịch ghép đã giúp tóm tắt nội dung chính của đoạn văn gốc thành một câu ngắn gọn hơn, nhưng vẫn giữ được ý nghĩa chính của văn bản.

Phương pháp 6: Dịch thẳng

Dịch thẳng (hay còn gọi là dịch từng từ một) là phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt bằng cách dịch từng từ một trong câu, giữ nguyên thứ tự các từ trong câu gốc, không thay đổi cấu trúc câu và không thêm bớt nội dung. Phương pháp này thường được sử dụng trong các bài dịch văn bản chuyên ngành, kỹ thuật, khoa học, vì yêu cầu phải bảo đảm tính chính xác và đầy đủ thông tin.

Ví dụ:

原文:双方签署了一份战略合作协议,旨在共同研发新技术。

Dịch thẳng: Hai bên đã ký kết một bản ghi nhớ hợp tác chiến lược, nhằm mục đích cùng nghiên cứu phát triển công nghệ mới.

Trong ví dụ trên, phương pháp dịch thẳng giữ nguyên cấu trúc câu của câu gốc và chỉ dịch từng từ một, không thêm bớt nội dung hay thay đổi thứ tự từ.

Dịch ý trong tiếng Trung được gọi là “翻译意译” hoặc “翻译意思” và là một trong những phương pháp dịch thuật phổ biến. Nó tập trung vào việc dịch ý nghĩa chung của câu hoặc đoạn văn, thay vì dịch trực tiếp các từ hoặc cụm từ như trong dịch thẳng. Phương pháp này cho phép dịch giả thể hiện ý nghĩa và tư duy của tác giả bằng cách sử dụng ngôn ngữ đích thích hợp, nhưng đồng thời có thể làm mất đi một số chi tiết cụ thể trong bản gốc.

Dịch ý là phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt bằng cách tóm tắt và diễn đạt lại ý chính của văn bản gốc, thay vì dịch từng từ một. Dưới đây là một ví dụ khác về cách dịch ý:

Văn bản gốc: 今天我去了餐厅,点了一份牛肉面和一杯奶茶。

Phương pháp dịch từng từ: Hôm nay tôi đi đến nhà hàng, chọn một phần bún bò và một ly trà sữa.

Phương pháp dịch ý: Tôi đi ăn ở nhà hàng hôm nay và gọi một phần bún bò cùng với một ly trà sữa.

Trong ví dụ này, phương pháp dịch ý đã tóm tắt lại ý chính của đoạn văn bản gốc và diễn đạt bằng cách sử dụng một câu đơn giản hơn, giúp người đọc dễ dàng hiểu nội dung mà không cần phải đọc qua từng từ của đoạn văn bản gốc.

Ví dụ:

Câu gốc: 他们的房子很大。 Dịch thẳng: Nhà của họ rất lớn. Dịch ý: Họ có một ngôi nhà lớn và sang trọng.

Chúng ta có thể dùng ví dụ sau để minh họa cách sử dụng phương pháp dịch ý:

Văn bản gốc: 祝你生日快乐!

Dịch thẳng: Chúc mừng sinh nhật của bạn!

Dịch ý: Chúc bạn có một ngày sinh nhật vui vẻ!

Trong trường hợp này, phương pháp dịch thẳng đã truyền đạt đầy đủ ý nghĩa của câu, nhưng phương pháp dịch ý giúp chúng ta thể hiện sự chân thành và tình cảm hơn. Bằng cách thêm vào một vài từ và cụm từ như “có một ngày sinh nhật vui vẻ”, chúng ta tạo ra một bản dịch mang tính cá nhân và gần gũi hơn với người đọc.

Dưới đây là thêm một ví dụ khác về phương pháp dịch ý:

Văn bản gốc (tiếng Trung):

学习不是填鸭式教育,而是学生思考的结果。

Dịch thẳng sang tiếng Việt:

Học tập không phải là giáo dục đút kiến thức vào đầu, mà là kết quả của suy nghĩ của học sinh.

Dịch ý sang tiếng Việt:

Học tập không phải là việc ép buộc kiến thức vào đầu của học sinh, mà là kết quả của việc suy nghĩ và tư duy của học sinh.

Trong ví dụ này, phương pháp dịch ý đã được sử dụng để diễn đạt lại ý chính của câu văn bản gốc bằng cách tập trung vào ý tưởng chủ đạo của câu thay vì chỉ dịch từng từ riêng lẻ.

Phương pháp 7: Dịch bổ sung

Bổ sung từ trong tiếng Trung còn được gọi là dịch thêm từ, là phương pháp dịch thuật trong đó người dịch sẽ bổ sung một số từ để giải thích ý nghĩa và giúp văn bản được hiểu rõ hơn trong ngôn ngữ đích. Đây là một phương pháp dịch thuật phổ biến trong các trường hợp văn bản gốc có những thuật ngữ, từ ngữ đặc thù mà ngôn ngữ đích không có hoặc có nhưng ý nghĩa khác.

Ví dụ:

原文:他在学校打篮球。 Dịch thuật: Anh ấy chơi bóng rổ tại trường học.

Trong ví dụ này, từ “打” trong văn bản gốc không có nghĩa là chơi, mà thực chất là đánh, đấm. Tuy nhiên, trong ngôn ngữ tiếng Việt, chơi bóng rổ là cách diễn đạt phổ biến hơn cho hoạt động này. Do đó, để giúp người đọc hiểu rõ hơn, người dịch đã bổ sung từ “chơi” để thay thế cho từ “đánh” trong văn bản dịch.

Ví dụ về phương pháp Dịch tiếng Trung bổ sung từ:

Câu gốc: 我们需要去超市买东西。

Phương pháp Dịch ý: Chúng ta cần đi đến siêu thị để mua đồ.

Phương pháp Bổ sung từ đi: Chúng ta cần đến siêu thị để mua thực phẩm, gia vị và đồ dùng hằng ngày.

Trong ví dụ này, phương pháp Dịch ý chỉ tóm tắt ý chính của câu, trong khi phương pháp Bổ sung từ đi bổ sung thêm các chi tiết cụ thể để truyền đạt ý nghĩa chính xác hơn. Với phương pháp này, câu dịch được tăng cường tính cụ thể và chính xác hơn, giúp người đọc hiểu rõ hơn về nội dung cần truyền đạt.

Thầy Vũ tiếp tục đưa ra một ví dụ khác về cách sử dụng phương pháp dịch bổ sung từ để giúp học viên hiểu rõ hơn.

Ví dụ:

Câu gốc: 你几点去机场?

Phương pháp dịch thẳng: Bạn đi sân bay lúc mấy giờ?

Phương pháp dịch bổ sung từ: Bạn sẽ đi sân bay vào lúc mấy giờ?

Trong ví dụ này, phương pháp dịch bổ sung từ sử dụng từ “sẽ” để bổ sung thêm thông tin về thời gian diễn ra sự việc trong câu, giúp câu trở nên rõ ràng và chính xác hơn.

Phương pháp 8: Dịch lược

Dịch lược (hay còn gọi là dịch tóm tắt) là phương pháp dịch tài liệu bằng cách tóm tắt và diễn đạt lại ý chính của nội dung một cách ngắn gọn, súc tích nhưng vẫn giữ được đầy đủ thông tin và ý nghĩa của tài liệu gốc. Phương pháp này thường được sử dụng khi người dịch cần truyền tải thông tin nhanh chóng hoặc khi không có đủ thời gian để dịch toàn bộ tài liệu.

Ví dụ:

Văn bản gốc: Tại cuộc họp báo, ông giám đốc đã thông báo rằng công ty sẽ tăng cường đầu tư cho các dự án mới trong năm tới.

Dịch lược: Công ty sẽ tăng cường đầu tư cho các dự án mới trong năm tới.

Dịch lược là một phương pháp dịch thuật, tập trung vào ý tưởng và ý nghĩa chung của đoạn văn bản, thay vì dịch từng từ, cụm từ hay câu một cách độc lập. Dịch lược thường được sử dụng trong các tài liệu kỹ thuật, luật pháp, và các bản dịch chuyên ngành khác.

Dịch lược là việc loại bỏ những từ hay cụm từ không cần thiết trong câu văn để giúp cho câu trở nên súc tích và dễ hiểu hơn, đồng thời không làm mất đi ý nghĩa của câu gốc.

Ví dụ:

Theo quy định, bạn không thể mang theo các chất gây nổ, vật sắc nhọn, vũ khí,… lên máy bay.

按规定,上飞机不能携带可能危及安全的物品。

Dưới đây là một ví dụ khác về phương pháp dịch lược:

Câu gốc: Tôi muốn mua một cái áo khoác màu đen đẹp.

Dịch đúng: 我想买一件漂亮的黑色外套。

Dịch lược: 我想买件漂亮的黑外套。

Giải thích: Trong câu gốc, từ “cái áo khoác” và “màu đen” không cần thiết cho ý nghĩa chính của câu, vì vậy chúng ta có thể lược bỏ và chỉ giữ lại từ “đẹp”. Do đó, câu dịch lược chỉ cần sử dụng từ “đẹp” và từ “áo khoác” có thể được thay thế bằng “件” để chỉ loại áo khoác. Kết quả là câu dịch lược trở nên ngắn gọn hơn và dễ hiểu hơn.

Ví dụ:

Câu gốc: Vì tình trạng kinh tế khó khăn, công ty đã quyết định giảm lương cho nhân viên.

Dịch lược: Công ty giảm lương nhân viên do kinh tế khó khăn.

Câu gốc: Anh ta đã tìm thấy một công việc mới và đã từ chối lời đề nghị của công ty cũ.

Dịch lược: Anh ta từ chối lời đề nghị của công ty cũ sau khi tìm được công việc mới.

Câu gốc: Trong khi đợi tàu, tôi đã mua một tách cà phê.

Dịch lược: Tôi mua cà phê trong lúc chờ đợi tàu.

Ví dụ tiếng Trung cho phương pháp dịch lược:

原文:如果您有任何疑问,请随时联系我们。

Dịch theo phương pháp dịch lược: 如有问题,请联系我们。

Giải thích: Trong câu gốc “随时” và “任何” là những từ trợ từ không có ý nghĩa quan trọng trong cách diễn đạt của câu văn. Vì vậy, trong phương pháp dịch lược, những từ này có thể bị loại bỏ mà không ảnh hưởng đến ý nghĩa chính của câu. Câu dịch “如有问题,请联系我们” có nghĩa là “Nếu có vấn đề, vui lòng liên hệ với chúng tôi” và có thể hiểu được mà không cần sử dụng các từ trợ từ “随时” và “任何”.

Dịch lược trong tiếng Trung cũng được gọi là “删词法” (shān cí fǎ), nghĩa là phương pháp lược bỏ từ. Dưới đây là một ví dụ minh họa:

Văn bản gốc: 经过多年的研究,科学家们终于发现了一种新的治疗癌症的方法。

Dịch đúng: Sau nhiều năm nghiên cứu, các nhà khoa học đã tìm ra một phương pháp điều trị ung thư mới.

Dịch lược: Khoa học gia phát hiện phương pháp điều trị ung thư mới.

Trong ví dụ này, ta thấy rằng các từ “经过多年的研究” và “科学家们” là những trợ từ không quan trọng và có thể lược bỏ để câu văn dễ hiểu hơn.

Trên đây là toàn bộ nội dung giáo án bài giảng trực tuyến hôm nay của Thạc sỹ Nguyễn Minh Vũ chuyên đề 8 Phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt.

Các bạn xem giáo án bài giảng về 8 Phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt mà còn chỗ nào thắc mắc thì hãy trao đổi ngay với Thầy Vũ trong forum diễn đàn tiếng Trung ChineMaster nhé.

Nếu như không còn bạn nào đưa ra thêm câu hỏi nào nữa cho bài giảng 8 Phương pháp dịch tiếng Trung sang tiếng Việt thì Thầy Vũ sẽ kết thúc bài học hôm nay tại đây và hẹn gặp lại các bạn vào ngày mai.

Bạn nào muốn tham gia các lớp luyện dịch tiếng Trung online hay là lớp phiên dịch tiếng Trung online của Thạc sỹ Nguyễn Minh Vũ thì hãy liên hệ sớm trước với Thầy Vũ nhé.

Hotline Thầy Vũ 090 468 4983

Khóa học tiếng Trung online

Để có thể làm tốt công tác dịch thuật văn bản tiếng Trung thì các bạn cần không ngừng trang bị thêm các từ vựng tiếng Trung theo chủ đề và các từ vựng tiếng Trung chuyên ngành. Do đó, Thầy Vũ khuyến nghị các bạn luyện tập gõ tiếng Trung mỗi ngày trên máy tính bằng bộ gõ tiếng Trung sogou pinyin để nâng cao hiệu quả học từ vựng tiếng Trung nhé.

Download sogou

Dưới đây là một số bài giảng khác rất hay của Tác giả Nguyễn Minh Vũ, các bạn nên tham khảo để bổ trợ thêm kiến thức nhé.