Giáo trình Hán ngữ HSK 5 Trọng điểm ngữ pháp 713: 不得了 – HSK 9 cấp – Tác giả Nguyễn Minh Vũ – ChineMaster EDU

ChineMaster EDU – HSK 5 – Giáo án chuyên sâu – Số 713
Tác giả Nguyễn Minh Vũ

01. Kiến thức toàn diện về trọng điểm ngữ pháp HSK 5: 不得了

Cùng một cụm từ có thể diễn tả niềm vui tột độ và một sự cố cực kỳ nghiêm trọng. Nếu chỉ học một nghĩa “ghê gớm”, học viên rất dễ dịch sai cảm xúc của người nói. 不得了 có thể làm bổ ngữ sau tính từ/động từ tâm lý với 得 (高兴得不得了、热得不得了), hoặc đứng vị ngữ đánh giá tình hình nghiêm trọng (这可不得了). Tùy ngữ cảnh có thể khen ngợi, than phiền, cảnh báo. Người học phải xác định được vai trò của cấu trúc trong phát ngôn, những thành phần đi kèm và giới hạn kết hợp; không thể chỉ nhớ một bản dịch rồi áp dụng cho mọi trường hợp.

Một sai lầm thường gặp là coi cấu trúc gần nghĩa có thể thay cho nhau trong mọi trường hợp. Thực tế: Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải).

Bài học triển khai qua tình huống: Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược. Học viên sẽ theo dõi sự việc, giải thích từng lựa chọn ngôn ngữ, xử lý phương án bị phản đối rồi kể lại kết quả bằng lời của mình. Điều cần đạt là biết khi nào dùng 不得了, khi nào nên chọn cách diễn đạt khác và giải thích được vì sao.

听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。
Tīng shuō juān kuǎn dá dào mùbiāo, zhìyuànzhě gāo xìng de bùdéliǎo.
Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng.
The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met.

02. Định nghĩa, hệ thống nghĩa và ranh giới áp dụng

不得了 có thể làm bổ ngữ sau tính từ/động từ tâm lý với 得 (高兴得不得了、热得不得了), hoặc đứng vị ngữ đánh giá tình hình nghiêm trọng (这可不得了). Tùy ngữ cảnh có thể khen ngợi, than phiền, cảnh báo.

Nghĩa cốt lõi: ghê gớm; vô cùng; nghiêm trọng. Nghĩa tiếng Anh tham chiếu: extremely; terribly; a serious matter. Khi chuyển ngữ, xác định trước sự việc xảy ra, sau đó xem cấu trúc bổ sung quan hệ hướng, đối tượng, căn cứ, kết quả, so sánh hay đánh giá. Không chuyển nghĩa theo cách ghép từng chữ một.

Đối chiếu: Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải).

03. Ý nghĩa Trung – Pinyin – Việt – Anh và ví dụ ngữ cảnh

不得了 – bùdéliǎo – ghê gớm; vô cùng; nghiêm trọng – extremely; terribly; a serious matter.

听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。
Tīng shuō juān kuǎn dá dào mùbiāo, zhìyuànzhě gāo xìng de bùdéliǎo.
Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng.
The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met.

仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。
Cāng kù de wū dǐng tūrán lòu shuǐ, zhè xià kě bùdéliǎo.
Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi.
The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem.

孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。
Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn.
Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện.
The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

04. Phát âm, biến thanh, cấu tạo âm tiết và lỗi phiên âm

Phiên âm trọng tâm: bùdéliǎo. Cần đọc theo từ hoặc cụm cố định, không tùy tiện tách một tổ hợp bốn chữ thành những đơn vị không mang nghĩa. Với 一、不, theo dõi biến thanh trước thanh bốn và trong số thứ tự; phân biệt 得 đọc de trong bổ ngữ với děi khi là động từ năng nguyện. Các chữ đa âm cần chọn cách đọc theo từng từ ở ví dụ, không dùng một cách đọc duy nhất cho tất cả ngữ cảnh.

Kiểm tra nói: nghe–đọc chậm, đọc liền mạch, ghi âm so sánh. Âm Hán Việt của từng thành tố chỉ nên ghi vào dữ liệu xuất bản sau khi được kiểm chứng, không được suy diễn từ Pinyin.

05. Giản thể, phồn thể và các hình thức cấu trúc

Đơn vị được đề cương liệt kê: 不得了. Hình thức ghi trong giáo án là chữ giản thể; các dấu A/B/X/Y và dấu chấm lửng là ký hiệu biến số cú pháp, không phải chữ Hán cần chép nguyên vào câu ví dụ. Với cụm đã cố định hóa, phải giữ đúng thứ tự thành phần và tránh tự tạo tổ hợp chưa được xác lập.

06. Bộ thủ, số nét và nhận diện chữ Hán liên quan

Đối với bài về giới từ, liên từ hoặc kết cấu nhiều chữ, trước hết phân tích chức năng của toàn cụm. Học viên khoanh từ hư trong mẫu câu, phân biệt với những chữ cùng hình nhưng khác từ loại, rồi luyện viết riêng từng chữ. Dữ liệu bộ thủ và số nét không được tự động đoán từ bộ phận hình chữ; cần kiểm định theo danh mục bộ thủ chính thức trước khi đưa vào bảng tra cứu.

07. Từ nguyên, lịch sử cách dùng và phương pháp giải thích không suy diễn

Có thể bắt đầu từ nghĩa sử dụng hiện đại của 不得了, đối chiếu hai phát ngôn có và không có cấu trúc để thấy sự thay đổi. Không dùng những câu chuyện tự tưởng tượng về nguồn gốc chữ Hán làm căn cứ học thuật. Trong giảng dạy, phân biệt rõ lời giải thích chức năng hiện đại với tư liệu từ nguyên thực chứng.

08. Cấu tạo từ và quy luật kết hợp của thành phần

Các nhóm cấu tạo cần xem xét: từ đơn, từ ghép, cụm giới từ, liên từ, trợ từ và cấu trúc cố định. Riêng 不得了, đặt trong bối cảnh cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Những kí hiệu trong các công thức dưới đây chỉ vị trí lựa chọn được kiểm soát, không có nghĩa mọi từ đều thay vào được.

Tổ hợp thường gặp: 形容词+得+不得了.

Tổ hợp thường gặp: 心理动词+得+不得了.

Tổ hợp thường gặp: 热/冷/忙+得+不得了.

Tổ hợp thường gặp: 高兴/担心+得+不得了.

09. Từ loại, chức năng cú pháp và phạm vi tác động

Phân loại trong đề cương: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. 不得了 có thể làm bổ ngữ sau tính từ/động từ tâm lý với 得 (高兴得不得了、热得不得了), hoặc đứng vị ngữ đánh giá tình hình nghiêm trọng (这可不得了). Tùy ngữ cảnh có thể khen ngợi, than phiền, cảnh báo. Hãy xác định chủ ngữ, động từ trung tâm, thành phần bổ nghĩa, đối tượng hoặc mệnh đề làm căn cứ; nếu đổi thứ tự, cần kiểm tra còn giữ được cùng quan hệ logic hay không.

Không lẫn chức năng trong bài này với một nghĩa khác của cùng chữ: Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải).

10. Đặc điểm ngữ pháp chuyên sâu – phân tích tám chiều

Đặc điểm 1 – Chức năng và trọng tâm thông báo: Giải thích từ người nghe: 不得了 có thể làm bổ ngữ sau tính từ/động từ tâm lý với 得 (高兴得不得了、热得不得了), hoặc đứng vị ngữ đánh giá tình hình nghiêm trọng (这可不得了). Tùy ngữ cảnh có thể khen ngợi, than phiền, cảnh báo. Phát ngôn đang kể sự việc, kết luận, đánh giá hay đưa phương án?

孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。
Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn.
Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện.
The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

Đặc điểm 2 – Thành phần và trật tự cú pháp: Đánh dấu chủ ngữ, cụm từ trọng tâm, vị ngữ và các bổ ngữ. Đổi vị trí chỉ khi không làm sai phạm vi tác động hoặc ngữ nghĩa.

那位老人的故事让我们感动得不得了。
Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo.
Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng.
The elderly person’s story moved us deeply.

Đặc điểm 3 – Điều kiện xuất hiện: Cấu trúc phải có đối tượng, chuẩn so sánh, mốc thời gian hoặc bối cảnh tương ứng; không chèn theo thói quen khi câu không có nhu cầu diễn đạt đó.

这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。
Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.
Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.
Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

Đặc điểm 4 – Giới hạn kết hợp: Phân biệt công thức có thể vận dụng và tổ hợp phải ghi nhớ nguyên khối. Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải).

一看到受潮的书，他担心得不得了。
Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo.
Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi.
He was terribly worried when he saw the damp books.

Đặc điểm 5 – Sắc thái và lập trường: Quan sát thái độ người nói: trần thuật khách quan, phỏng đoán, phản biện, cảm thán, nhượng bộ hay tóm tắt. Không mặc nhiên biến suy luận thành sự thật.

外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。
Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba.
Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước.
It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

Đặc điểm 6 – Phủ định, nghi vấn và tình thái: Hỏi nội dung có thể phủ định ở đâu, khi phủ định có còn giữ ý ban đầu không, và câu hỏi thực sự đang đòi xác nhận điều gì.

第一次公开演讲，她紧张得不得了。
Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.
Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.
She was extremely nervous during her first public speech.

Đặc điểm 7 – Quan hệ giữa các mệnh đề: Khi có hai mệnh đề, chỉ ra đâu là bối cảnh, đâu là sự kiện, đâu là kết quả hoặc nhận xét; tránh đảo lộn trình tự nhân quả.

如果急救设备也坏了，那可不得了。
Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo.
Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm.
If the emergency equipment breaks too, that would be serious.

Đặc điểm 8 – Mức độ phù hợp với văn cảnh: Đối chiếu lời nói thân mật, phát biểu công khai và văn bản hành chính; từ này có thể thích hợp trong một ngữ cảnh nhưng kém tự nhiên ở ngữ cảnh khác.

大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。
Dàjiā kàn dào zhìyuànzhě ānquán guī lái, dōu jī dòng de bùdéliǎo.
Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng.
Everyone was thrilled to see the volunteers return safely.

11. Các cách dùng và chiến lược giảng dạy chuyên biệt

Bối cảnh trung tâm: Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược. Học viên cần kể lại từng bước diễn biến, đánh dấu thời gian, người thực hiện và đối tượng chịu tác động. Không dạy một mẫu câu tách khỏi ngữ cảnh của nó.

Cách dùng 1: Đọc phát ngôn, xác định vị trí 不得了 hoặc biến thể được minh họa, đánh dấu thành phần bị tác động; cho học viên giải thích vì sao cách diễn đạt này được lựa chọn thay vì dùng cấu trúc gần nghĩa.

听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。
Tīng shuō juān kuǎn dá dào mùbiāo, zhìyuànzhě gāo xìng de bùdéliǎo.
Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng.
The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met.

Cách dùng 2: Đọc phát ngôn, xác định vị trí 不得了 hoặc biến thể được minh họa, đánh dấu thành phần bị tác động; cho học viên giải thích vì sao cách diễn đạt này được lựa chọn thay vì dùng cấu trúc gần nghĩa.

仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。
Cāng kù de wū dǐng tūrán lòu shuǐ, zhè xià kě bùdéliǎo.
Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi.
The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem.

Cách dùng 3: Đọc phát ngôn, xác định vị trí 不得了 hoặc biến thể được minh họa, đánh dấu thành phần bị tác động; cho học viên giải thích vì sao cách diễn đạt này được lựa chọn thay vì dùng cấu trúc gần nghĩa.

孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。
Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn.
Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện.
The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

Cách dùng 4: Đọc phát ngôn, xác định vị trí 不得了 hoặc biến thể được minh họa, đánh dấu thành phần bị tác động; cho học viên giải thích vì sao cách diễn đạt này được lựa chọn thay vì dùng cấu trúc gần nghĩa.

那位老人的故事让我们感动得不得了。
Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo.
Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng.
The elderly person’s story moved us deeply.

Cách dùng 5: Đọc phát ngôn, xác định vị trí 不得了 hoặc biến thể được minh họa, đánh dấu thành phần bị tác động; cho học viên giải thích vì sao cách diễn đạt này được lựa chọn thay vì dùng cấu trúc gần nghĩa.

这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。
Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.
Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.
Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

Cách dùng 6: Đọc phát ngôn, xác định vị trí 不得了 hoặc biến thể được minh họa, đánh dấu thành phần bị tác động; cho học viên giải thích vì sao cách diễn đạt này được lựa chọn thay vì dùng cấu trúc gần nghĩa.

一看到受潮的书，他担心得不得了。
Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo.
Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi.
He was terribly worried when he saw the damp books.

Cách dùng 7: Đọc phát ngôn, xác định vị trí 不得了 hoặc biến thể được minh họa, đánh dấu thành phần bị tác động; cho học viên giải thích vì sao cách diễn đạt này được lựa chọn thay vì dùng cấu trúc gần nghĩa.

外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。
Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba.
Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước.
It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

Cách dùng 8: Đọc phát ngôn, xác định vị trí 不得了 hoặc biến thể được minh họa, đánh dấu thành phần bị tác động; cho học viên giải thích vì sao cách diễn đạt này được lựa chọn thay vì dùng cấu trúc gần nghĩa.

第一次公开演讲，她紧张得不得了。
Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.
Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.
She was extremely nervous during her first public speech.

Cách dùng 9: Đọc phát ngôn, xác định vị trí 不得了 hoặc biến thể được minh họa, đánh dấu thành phần bị tác động; cho học viên giải thích vì sao cách diễn đạt này được lựa chọn thay vì dùng cấu trúc gần nghĩa.

如果急救设备也坏了，那可不得了。
Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo.
Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm.
If the emergency equipment breaks too, that would be serious.

Cách dùng 10: Đọc phát ngôn, xác định vị trí 不得了 hoặc biến thể được minh họa, đánh dấu thành phần bị tác động; cho học viên giải thích vì sao cách diễn đạt này được lựa chọn thay vì dùng cấu trúc gần nghĩa.

大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。
Dàjiā kàn dào zhìyuànzhě ānquán guī lái, dōu jī dòng de bùdéliǎo.
Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng.
Everyone was thrilled to see the volunteers return safely.

12. Công thức câu và cấu trúc ngữ pháp – tám mô hình thực dụng, mười hai bài luyện triển khai

Phần A. Công thức dưới đây là những mô hình điển hình hoặc tổ hợp có chứng cứ sử dụng; với các thành ngữ, ký hiệu A/B/X/Y chỉ lựa chọn có điều kiện, không mở rộng thành công thức tự do.

Công thức 1: 形容词+得+不得了.
Khai thác: xác định vai trò của từng thành phần, thử nêu điều kiện bắt buộc, đối chiếu với câu ở dưới. Nếu câu minh họa dùng một biến thể gần nhưng không hoàn toàn trùng mẫu, hãy coi đó là bài luyện phân tích chứ không phải chứng minh rằng mọi ô trong mẫu đều tùy ý thay thế.
仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。
Cāng kù de wū dǐng tūrán lòu shuǐ, zhè xià kě bùdéliǎo.

Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi.

The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem.

Công thức 2: 心理动词+得+不得了.
Khai thác: xác định vai trò của từng thành phần, thử nêu điều kiện bắt buộc, đối chiếu với câu ở dưới. Nếu câu minh họa dùng một biến thể gần nhưng không hoàn toàn trùng mẫu, hãy coi đó là bài luyện phân tích chứ không phải chứng minh rằng mọi ô trong mẫu đều tùy ý thay thế.
孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。
Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn.

Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện.

The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

Công thức 3: 热/冷/忙+得+不得了.

Khai thác: xác định vai trò của từng thành phần, thử nêu điều kiện bắt buộc, đối chiếu với câu ở dưới. Nếu câu minh họa dùng một biến thể gần nhưng không hoàn toàn trùng mẫu, hãy coi đó là bài luyện phân tích chứ không phải chứng minh rằng mọi ô trong mẫu đều tùy ý thay thế.

那位老人的故事让我们感动得不得了。
Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo.
Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng.
The elderly person’s story moved us deeply.

Công thức 4: 高兴/担心+得+不得了.
Khai thác: xác định vai trò của từng thành phần, thử nêu điều kiện bắt buộc, đối chiếu với câu ở dưới. Nếu câu minh họa dùng một biến thể gần nhưng không hoàn toàn trùng mẫu, hãy coi đó là bài luyện phân tích chứ không phải chứng minh rằng mọi ô trong mẫu đều tùy ý thay thế.
这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。
Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.

Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.

Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

Công thức 5: 这+可+不得了.

Khai thác: xác định vai trò của từng thành phần, thử nêu điều kiện bắt buộc, đối chiếu với câu ở dưới. Nếu câu minh họa dùng một biến thể gần nhưng không hoàn toàn trùng mẫu, hãy coi đó là bài luyện phân tích chứ không phải chứng minh rằng mọi ô trong mẫu đều tùy ý thay thế.

一看到受潮的书，他担心得不得了。
Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo.
Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi.
He was terribly worried when he saw the damp books.

Công thức 6: 情况+严重+得+不得了.
Khai thác: xác định vai trò của từng thành phần, thử nêu điều kiện bắt buộc, đối chiếu với câu ở dưới. Nếu câu minh họa dùng một biến thể gần nhưng không hoàn toàn trùng mẫu, hãy coi đó là bài luyện phân tích chứ không phải chứng minh rằng mọi ô trong mẫu đều tùy ý thay thế.
外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。
Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba.

Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước.

It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

Công thức 7: 疼+得+不得了.

Khai thác: xác định vai trò của từng thành phần, thử nêu điều kiện bắt buộc, đối chiếu với câu ở dưới. Nếu câu minh họa dùng một biến thể gần nhưng không hoàn toàn trùng mẫu, hãy coi đó là bài luyện phân tích chứ không phải chứng minh rằng mọi ô trong mẫu đều tùy ý thay thế.

第一次公开演讲，她紧张得不得了。
Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.
Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.
She was extremely nervous during her first public speech.

Công thức 8: 吓+得+不得了.

Khai thác: xác định vai trò của từng thành phần, thử nêu điều kiện bắt buộc, đối chiếu với câu ở dưới. Nếu câu minh họa dùng một biến thể gần nhưng không hoàn toàn trùng mẫu, hãy coi đó là bài luyện phân tích chứ không phải chứng minh rằng mọi ô trong mẫu đều tùy ý thay thế.

如果急救设备也坏了，那可不得了。
Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo.
Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm.
If the emergency equipment breaks too, that would be serious.

Phần B. Mười hai thao tác triển khai câu dùng để mở rộng năng lực nói và viết; đây là bài tập vận dụng, không phải mười hai “quy tắc cú pháp” mới.

Thao tác 1: Đặt câu vào một thời gian và địa điểm cụ thể. Bắt đầu từ ví dụ số 4; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

Thao tác 2: Đổi người kể sang người chịu ảnh hưởng. Bắt đầu từ ví dụ số 7; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

Thao tác 3: Thêm thông tin đã được xác nhận. Bắt đầu từ ví dụ số 10; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

Thao tác 4: Đối chiếu hai phương án có thật. Bắt đầu từ ví dụ số 3; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

Thao tác 5: Nêu lý do cho một hành động. Bắt đầu từ ví dụ số 6; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

Thao tác 6: Thêm lời phản biện có căn cứ. Bắt đầu từ ví dụ số 9; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

Thao tác 7: Giải thích giới hạn của cách dùng. Bắt đầu từ ví dụ số 2; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

Thao tác 8: Đặt một câu hỏi yêu cầu làm rõ. Bắt đầu từ ví dụ số 5; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

Thao tác 9: Viết lại thành lời thông báo lịch sự. Bắt đầu từ ví dụ số 8; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

Thao tác 10: Đổi thành bản báo cáo khách quan. Bắt đầu từ ví dụ số 1; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

Thao tác 11: Giới thiệu rủi ro hoặc ngoại lệ. Bắt đầu từ ví dụ số 4; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

Thao tác 12: Kết thúc bằng bài học có thể vận dụng. Bắt đầu từ ví dụ số 7; giữ nguyên sự kiện và logic, chỉ thêm thông tin khi đã xác minh. Yêu cầu học viên viết câu mới bốn ngôn ngữ và giải thích cấu trúc có phù hợp hay không.

13. Khả năng kết hợp, tổ hợp từ và chuỗi biểu đạt thường dùng

Kết hợp 1: 形容词+得+不得了. Nêu chủ thể thích hợp, đối tượng và giới hạn ngữ cảnh; học viên tìm một câu chính xác trong mục 26 và sáng tạo một câu theo tình huống khác.

Kết hợp 2: 心理动词+得+不得了. Nêu chủ thể thích hợp, đối tượng và giới hạn ngữ cảnh; học viên tìm một câu chính xác trong mục 26 và sáng tạo một câu theo tình huống khác.

Kết hợp 3: 热/冷/忙+得+不得了. Nêu chủ thể thích hợp, đối tượng và giới hạn ngữ cảnh; học viên tìm một câu chính xác trong mục 26 và sáng tạo một câu theo tình huống khác.

Kết hợp 4: 高兴/担心+得+不得了. Nêu chủ thể thích hợp, đối tượng và giới hạn ngữ cảnh; học viên tìm một câu chính xác trong mục 26 và sáng tạo một câu theo tình huống khác.

Kết hợp 5: 这+可+不得了. Nêu chủ thể thích hợp, đối tượng và giới hạn ngữ cảnh; học viên tìm một câu chính xác trong mục 26 và sáng tạo một câu theo tình huống khác.

Kết hợp 6: 情况+严重+得+不得了. Nêu chủ thể thích hợp, đối tượng và giới hạn ngữ cảnh; học viên tìm một câu chính xác trong mục 26 và sáng tạo một câu theo tình huống khác.

Kết hợp 7: 疼+得+不得了. Nêu chủ thể thích hợp, đối tượng và giới hạn ngữ cảnh; học viên tìm một câu chính xác trong mục 26 và sáng tạo một câu theo tình huống khác.

Kết hợp 8: 吓+得+不得了. Nêu chủ thể thích hợp, đối tượng và giới hạn ngữ cảnh; học viên tìm một câu chính xác trong mục 26 và sáng tạo một câu theo tình huống khác.

14. Từ ghép, họ từ và mạng lưới chủ đề giao tiếp

Tổ chức mạng lưới theo năm nhóm có thể học theo khối: đối tượng/nhân vật liên quan; hành động chính; điều kiện hay tiêu chuẩn; kết quả, tác động; phản hồi và phương án khác. Chủ đề thực hành là: Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.

Tư liệu ngữ cảnh 1: 听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。 – Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng. – The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met.

Tư liệu ngữ cảnh 2: 仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。 – Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi. – The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem.

Tư liệu ngữ cảnh 3: 孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。 – Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện. – The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

Tư liệu ngữ cảnh 4: 那位老人的故事让我们感动得不得了。 – Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng. – The elderly person’s story moved us deeply.

Tư liệu ngữ cảnh 5: 这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。 – Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ. – Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

Tư liệu ngữ cảnh 6: 一看到受潮的书，他担心得不得了。 – Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi. – He was terribly worried when he saw the damp books.

Tư liệu ngữ cảnh 7: 外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。 – Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước. – It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

Tư liệu ngữ cảnh 8: 第一次公开演讲，她紧张得不得了。 – Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng. – She was extremely nervous during her first public speech.

15. Hướng dẫn học chữ Hán theo bộ thủ và liên hệ cấu tạo

Đọc các thành tố trong trọng điểm, chỉ ra chữ nào là hư từ/chỉ chức năng, chữ nào là nội dung và chữ nào có thể thay đổi trong một tổ hợp cố định. Đối với số nét, bộ thủ và chữ phồn thể, chỉ chấp nhận dữ liệu đối chiếu chuẩn, không cho học viên học một cách nhớ hình chưa được kiểm chứng như một dữ kiện từ nguyên.

16. Mở rộng từ vựng và cách tự đặt câu theo mạng lưới

Nhóm 1: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。
Tīng shuō juān kuǎn dá dào mùbiāo, zhìyuànzhě gāo xìng de bùdéliǎo.
Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng.
The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met.

Nhóm 2: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。
Cāng kù de wū dǐng tūrán lòu shuǐ, zhè xià kě bùdéliǎo.
Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi.
The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem.

Nhóm 3: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

Xem thêm diễn đàn ngữ pháp tiếng Trung HSK 5.

孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。
Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn.
Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện.
The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

Nhóm 4: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

那位老人的故事让我们感动得不得了。
Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo.
Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng.
The elderly person’s story moved us deeply.

Nhóm 5: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。
Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.
Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.
Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

Nhóm 6: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

一看到受潮的书，他担心得不得了。
Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo.
Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi.
He was terribly worried when he saw the damp books.

Nhóm 7: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。
Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba.
Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước.
It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

Nhóm 8: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

第一次公开演讲，她紧张得不得了。
Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.
Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.
She was extremely nervous during her first public speech.

Nhóm 9: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

如果急救设备也坏了，那可不得了。
Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo.
Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm.
If the emergency equipment breaks too, that would be serious.

Nhóm 10: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。
Dàjiā kàn dào zhìyuànzhě ānquán guī lái, dōu jī dòng de bùdéliǎo.
Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng.
Everyone was thrilled to see the volunteers return safely.

Nhóm 11: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

救援物资终于运到了，大家高兴得不得了。
Jiù yuán wù zī zhōngyú yùn dào le, dàjiā gāo xìng de bùdéliǎo.
Vật tư cứu trợ cuối cùng tới, mọi người mừng vô cùng.
The relief supplies finally arrived, and everyone was overjoyed.

Nhóm 12: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

可是仓库的屋顶漏水，纸箱已经开始受潮了。
Kě shì cāng kù de wū dǐng lòu shuǐ, zhǐ xiāng yǐjīng kāishǐ shòu cháo le.
Nhưng mái kho dột, thùng giấy bắt đầu ẩm.
But the warehouse roof leaked, and the cartons were getting damp.

Nhóm 13: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

必须先转移药品，再检查哪些食品还能使用。
Bìxū xiān zhuǎn yí yào pǐn, zài jiǎnchá nǎ xiē shí pǐn hái néng shǐ yòng.
Phải chuyển thuốc trước rồi kiểm tra thực phẩm còn dùng được không.
We must move the medicines first, then check which food remains usable.

Nhóm 14: phân tích danh từ, động từ và cụm bối cảnh trong câu; chọn từ phù hợp cùng trường nghĩa thay vì thay ngẫu nhiên.

天亮时，所有紧急物资都安全了，志愿者感动得不得了。
Tiān liàng shí, suǒ yǒu jǐnjí wù zī dōu ānquán le, zhìyuànzhě gǎn dòng de bùdéliǎo.
Trời sáng mọi vật tư khẩn đều an toàn, tình nguyện viên xúc động vô cùng.
By dawn, the emergency supplies were safe, and the volunteers were deeply moved.

17. Đồng nghĩa, gần nghĩa, trái nghĩa và khả năng thay thế

Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải).

Muốn nói hai cấu trúc tương đương, trước hết thử giữ nguyên thời gian, chủ thể, vai giao tiếp, tính xác thực và mức độ lịch sự. Nếu một thành phần thay đổi làm đảo sắc thái hoặc làm câu không tự nhiên, cần ghi rõ đó là trường hợp không thay được.

孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。
Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn.
Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện.
The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

第一次公开演讲，她紧张得不得了。
Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.
Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.
She was extremely nervous during her first public speech.

18. Phân biệt các cấu trúc dễ nhầm và bài học đúng–sai

Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải).

Đối chiếu 1: Nếu bỏ hoặc thay trọng điểm trong câu sau, thông tin nào bị mất? Có chuyển từ câu được xác nhận sang câu phỏng đoán, hoặc từ kết quả sang trình tự thời gian không?

那位老人的故事让我们感动得不得了。
Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo.
Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng.
The elderly person’s story moved us deeply.

Đối chiếu 2: Nếu bỏ hoặc thay trọng điểm trong câu sau, thông tin nào bị mất? Có chuyển từ câu được xác nhận sang câu phỏng đoán, hoặc từ kết quả sang trình tự thời gian không?

这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。
Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.
Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.
Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

Đối chiếu 3: Nếu bỏ hoặc thay trọng điểm trong câu sau, thông tin nào bị mất? Có chuyển từ câu được xác nhận sang câu phỏng đoán, hoặc từ kết quả sang trình tự thời gian không?

一看到受潮的书，他担心得不得了。
Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo.
Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi.
He was terribly worried when he saw the damp books.

Đối chiếu 4: Nếu bỏ hoặc thay trọng điểm trong câu sau, thông tin nào bị mất? Có chuyển từ câu được xác nhận sang câu phỏng đoán, hoặc từ kết quả sang trình tự thời gian không?

外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。
Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba.
Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước.
It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

Đối chiếu 5: Nếu bỏ hoặc thay trọng điểm trong câu sau, thông tin nào bị mất? Có chuyển từ câu được xác nhận sang câu phỏng đoán, hoặc từ kết quả sang trình tự thời gian không?

第一次公开演讲，她紧张得不得了。
Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.
Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.
She was extremely nervous during her first public speech.

19. Sắc thái ngữ nghĩa, cảm xúc và đánh giá trong lời nói

Với 不得了, sắc thái phải được suy ra từ ngữ cảnh và vai giao tiếp: Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải). Một phát ngôn trực tiếp có thể thể hiện khen ngợi, phê bình, đề nghị hoặc thông tin; không gán chung một cảm xúc cho tất cả ví dụ chỉ vì cùng dùng từ trọng tâm.

可是仓库的屋顶漏水，纸箱已经开始受潮了。
Kě shì cāng kù de wū dǐng lòu shuǐ, zhǐ xiāng yǐjīng kāishǐ shòu cháo le.
Nhưng mái kho dột, thùng giấy bắt đầu ẩm.
But the warehouse roof leaked, and the cartons were getting damp.

天亮时，所有紧急物资都安全了，志愿者感动得不得了。
Tiān liàng shí, suǒ yǒu jǐnjí wù zī dōu ānquán le, zhìyuànzhě gǎn dòng de bùdéliǎo.
Trời sáng mọi vật tư khẩn đều an toàn, tình nguyện viên xúc động vô cùng.
By dawn, the emergency supplies were safe, and the volunteers were deeply moved.

20. Phạm vi, mức độ trang trọng và điều kiện lựa chọn

Kiểu văn bản cần thử: hướng dẫn khách, cuộc họp chuyên môn, trao đổi với học viên, báo cáo phân tích, đoạn kể chuyện. Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Trong mỗi kiểu, học viên cân nhắc mức độ trực tiếp, có căn cứ và tính lịch sự rồi lựa chọn cách diễn đạt.

Tình huống kiểm thử: Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.

21. Khẩu ngữ, văn viết, chuyên ngành và tình huống thay đổi vai

Bài thực hành: cùng câu chuyện “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”, một người kể như nhân chứng, một người trình bày với lãnh đạo, một người giải thích cho người bị ảnh hưởng. Đối chiếu từ trọng tâm khi đổi giọng điệu. Không dùng khẩu ngữ cảm thán trong báo cáo nếu không phù hợp.

救援物资终于运到了，大家高兴得不得了。
Jiù yuán wù zī zhōngyú yùn dào le, dàjiā gāo xìng de bùdéliǎo.
Vật tư cứu trợ cuối cùng tới, mọi người mừng vô cùng.
The relief supplies finally arrived, and everyone was overjoyed.

22. Thành ngữ, quán ngữ và kết cấu cố định có liên quan

Giảng viên phân biệt thành ngữ nguyên khối, kết cấu cố định có tính năng suất hạn chế và công thức ngữ pháp có thể tự do thay thành phần. Không sáng tác những tổ hợp A/B mới chỉ để tăng số lượng. Các cụm dưới đây phải được học kèm tình huống.

Cụm hoặc mô hình: 形容词+得+不得了.

Cụm hoặc mô hình: 心理动词+得+不得了.

Cụm hoặc mô hình: 热/冷/忙+得+不得了.

Cụm hoặc mô hình: 高兴/担心+得+不得了.

Cụm hoặc mô hình: 这+可+不得了.

Cụm hoặc mô hình: 情况+严重+得+不得了.

Cụm hoặc mô hình: 疼+得+不得了.

Cụm hoặc mô hình: 吓+得+不得了.

23. Mẫu câu giao tiếp – 30 phát ngôn bốn ngôn ngữ và kỹ thuật phát triển nội dung

Nhóm A: 14 câu tình huống gốc, được biên soạn riêng theo trọng điểm và bối cảnh. Nhóm B: 16 phát ngôn mở rộng nhiều câu dùng để luyện quan hệ lập luận, không được báo cáo thành 16 tình huống hoàn toàn độc lập.

Mẫu câu 1:
听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。

Tīng shuō juān kuǎn dá dào mùbiāo, zhìyuànzhě gāo xìng de bùdéliǎo.

Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng.

The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met.

Mẫu câu 2:
仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。

Cāng kù de wū dǐng tūrán lòu shuǐ, zhè xià kě bùdéliǎo.

Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi.

The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem.

Mẫu câu 3:
孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。

Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn.

Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện.

The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

Mẫu câu 4:
那位老人的故事让我们感动得不得了。

Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo.

Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng.

The elderly person’s story moved us deeply.

Mẫu câu 5:
这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。

Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.

Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.

Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

Mẫu câu 6:
一看到受潮的书，他担心得不得了。

Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo.

Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi.

He was terribly worried when he saw the damp books.

Mẫu câu 7:
外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。

Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba.

Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước.

It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

Mẫu câu 8:
第一次公开演讲，她紧张得不得了。

Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.

Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.

She was extremely nervous during her first public speech.

Mẫu câu 9:
如果急救设备也坏了，那可不得了。

Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo.

Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm.

If the emergency equipment breaks too, that would be serious.

Mẫu câu 10:
大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。

Dàjiā kàn dào zhìyuànzhě ānquán guī lái, dōu jī dòng de bùdéliǎo.

Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng.

Everyone was thrilled to see the volunteers return safely.

Mẫu câu 11:
救援物资终于运到了，大家高兴得不得了。

Jiù yuán wù zī zhōngyú yùn dào le, dàjiā gāo xìng de bùdéliǎo.

Vật tư cứu trợ cuối cùng tới, mọi người mừng vô cùng.

The relief supplies finally arrived, and everyone was overjoyed.

Mẫu câu 12:
可是仓库的屋顶漏水，纸箱已经开始受潮了。

Kě shì cāng kù de wū dǐng lòu shuǐ, zhǐ xiāng yǐjīng kāishǐ shòu cháo le.

Nhưng mái kho dột, thùng giấy bắt đầu ẩm.

But the warehouse roof leaked, and the cartons were getting damp.

Mẫu câu 13:
必须先转移药品，再检查哪些食品还能使用。

Bìxū xiān zhuǎn yí yào pǐn, zài jiǎnchá nǎ xiē shí pǐn hái néng shǐ yòng.

Phải chuyển thuốc trước rồi kiểm tra thực phẩm còn dùng được không.

We must move the medicines first, then check which food remains usable.

Mẫu câu 14:
天亮时，所有紧急物资都安全了，志愿者感动得不得了。

Tiān liàng shí, suǒ yǒu jǐnjí wù zī dōu ānquán le, zhìyuànzhě gǎn dòng de bùdéliǎo.

Trời sáng mọi vật tư khẩn đều an toàn, tình nguyện viên xúc động vô cùng.

By dawn, the emergency supplies were safe, and the volunteers were deeply moved.

Mẫu câu 15:
孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。 这说明我们不能只看事情的表面。

Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn. zhè shuōmíng wǒmen bùnéng zhǐ kàn shìqíng de biǎo miàn.

Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện. Điều này cho thấy không thể chỉ nhìn bề ngoài.

The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital. This shows why we cannot focus only on appearances.

Mẫu câu 16:
一看到受潮的书，他担心得不得了。 不过，最后的决定仍然需要负责人确认。

Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo. bùguò, zuìhòu de juédìng réng rán xūyào fùzérén quèrèn.

Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi. Tuy vậy, quyết định cuối vẫn cần người phụ trách xác nhận.

He was terribly worried when he saw the damp books. However, the final decision still needs approval from the person in charge.

Mẫu câu 17:
如果急救设备也坏了，那可不得了。 我们还要考虑其他人的实际需要。

Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo. wǒmen hái yào kǎo lǜ qítā rén de shí jì xūyào.

Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm. Chúng ta còn cần tính nhu cầu thực tế của người khác.

If the emergency equipment breaks too, that would be serious. We must also consider other people’s practical needs.

Mẫu câu 18:
可是仓库的屋顶漏水，纸箱已经开始受潮了。 所以，大家先别急着作出判断。

Kě shì cāng kù de wū dǐng lòu shuǐ, zhǐ xiāng yǐjīng kāishǐ shòu cháo le. suǒyǐ, dàjiā xiān bié jí zhe zuòchū pànduàn.

Nhưng mái kho dột, thùng giấy bắt đầu ẩm. Vì thế, mọi người đừng vội kết luận.

But the warehouse roof leaked, and the cartons were getting damp. So nobody should rush to a conclusion.

Mẫu câu 19:
听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。 在解决问题之前，先弄清楚原因很重要。

Tīng shuō juān kuǎn dá dào mùbiāo, zhìyuànzhě gāo xìng de bùdéliǎo. zài jiějué wèntí zhīqián, xiān nòng qīngchǔ yuányīn hěn zhòngyào.

Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng. Trước khi giải quyết, hiểu rõ nguyên nhân rất quan trọng.

The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met. Understanding the cause is essential before solving the problem.

Mẫu câu 20:
那位老人的故事让我们感动得不得了。 如果条件改变，处理办法也可能不同。

Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo. rúguǒ tiáojiàn gǎibiàn, chùlǐ bàn fǎ yě kěnéng bù tóng.

Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng. Nếu điều kiện đổi, cách xử lý cũng có thể khác.

The elderly person’s story moved us deeply. If the conditions change, the solution may change as well.

Mẫu câu 21:
外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。 我们需要把这个信息及时告诉相关人员。

Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba. wǒmen xūyào bǎ zhège xìnxī jíshí gào sù xiāngguān rényuán.

Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước. Chúng ta cần báo thông tin này kịp thời cho người liên quan.

It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first. We need to inform the relevant people promptly.

Mẫu câu 22:
大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。 接下来应该检查这一安排是否真的有效。

Dàjiā kàn dào zhìyuànzhě ānquán guī lái, dōu jī dòng de bùdéliǎo. jiē xiàlái yīnggāi jiǎnchá zhè yì ānpái shì fǒu zhēn de yǒu xiào.

Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng. Tiếp theo nên kiểm tra sắp xếp này có thật hiệu quả không.

Everyone was thrilled to see the volunteers return safely. Next we should check whether this arrangement actually works.

Mẫu câu 23:
必须先转移药品，再检查哪些食品还能使用。 这并不意味着其他方案完全没有价值。

Bìxū xiān zhuǎn yí yào pǐn, zài jiǎnchá nǎ xiē shí pǐn hái néng shǐ yòng. zhè bìng bù yì wèi zhe qítā fāngàn wánquán méiyǒu jià zhí.

Phải chuyển thuốc trước rồi kiểm tra thực phẩm còn dùng được không. Điều đó không có nghĩa phương án khác không có giá trị.

We must move the medicines first, then check which food remains usable. That does not mean the other approaches have no value.

Mẫu câu 24:
仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。 现在至少可以确定，前面的准备没有白费。

Cāng kù de wū dǐng tūrán lòu shuǐ, zhè xià kě bùdéliǎo. xiànzài zhì shǎo kěyǐ quèdìng, qiánmiàn de zhǔnbèi méiyǒu bái fèi.

Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi. Giờ ít nhất có thể chắc việc chuẩn bị trước không vô ích.

The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem. At least we now know that the earlier preparation was not wasted.

Mẫu câu 25:
这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。 这也是为什么我们需要保留完整记录。

Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi. zhè yě shì wèishénme wǒmen xūyào bǎo liú wán zhěng jìlù.

Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ. Đây cũng là lý do cần giữ hồ sơ đầy đủ.

Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest. This is also why we need to keep complete records.

Mẫu câu 26:
第一次公开演讲，她紧张得不得了。 我们可以把这次经验用到下一次活动中。

Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo. wǒmen kěyǐ bǎ zhè cì jīngyàn yòng dào xià yícì huódòng zhōng.

Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng. Ta có thể dùng kinh nghiệm này cho hoạt động sau.

She was extremely nervous during her first public speech. We can apply this experience to our next event.

Mẫu câu 27:
救援物资终于运到了，大家高兴得不得了。 但是，不同的情形可能需要不同的说法。

Jiù yuán wù zī zhōngyú yùn dào le, dàjiā gāo xìng de bùdéliǎo. dànshì, bù tóng de qíng xíng kěnéng xūyào bù tóng de shuō fǎ.

Vật tư cứu trợ cuối cùng tới, mọi người mừng vô cùng. Nhưng tình huống khác có thể cần cách nói khác.

The relief supplies finally arrived, and everyone was overjoyed. Different situations may require different wording, however.

Mẫu câu 28:
天亮时，所有紧急物资都安全了，志愿者感动得不得了。 只有把信息核实清楚，大家才能放心。

Tiān liàng shí, suǒ yǒu jǐnjí wù zī dōu ānquán le, zhìyuànzhě gǎn dòng de bùdéliǎo. zhǐyǒu bǎ xìnxī hé shí qīngchǔ, dàjiā cái néng fàng xīn.

Trời sáng mọi vật tư khẩn đều an toàn, tình nguyện viên xúc động vô cùng. Chỉ khi xác minh thông tin rõ mọi người mới yên tâm.

By dawn, the emergency supplies were safe, and the volunteers were deeply moved. Only by checking the facts can everyone feel reassured.

Mẫu câu 29:
孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。 这件事提醒我们，沟通同执行一样重要。

Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn. zhè jiàn shì tí xǐng wǒmen, gōu tōng tóng zhí xíng yíyàng zhòngyào.

Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện. Việc này nhắc giao tiếp quan trọng như thực hiện.

The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital. This reminds us that communication matters as much as execution.

Mẫu câu 30:
一看到受潮的书，他担心得不得了。 我们还应当解释这样做可能带来的影响。

Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo. wǒmen hái yīng dāng jiěshì zhè yàng zuò kěnéng dài lái de yǐngxiǎng.

Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi. Ta còn nên giải thích tác động có thể xảy ra.

He was terribly worried when he saw the damp books. We should also explain the possible consequences.

Thực hành nâng cao: kể lại từng phát ngôn như một nhân chứng, nói lại cho người liên quan với giọng điệu lịch sự, nêu tình huống phản ví dụ và giải thích vì sao không thể tùy tiện đổi cấu trúc.

24. Đối chiếu và lựa chọn bản dịch Trung – Pinyin – Việt – Anh

Giá trị dịch cốt lõi: 不得了 / bùdéliǎo / ghê gớm; vô cùng; nghiêm trọng / extremely; terribly; a serious matter. Mọi bản dịch phải bảo toàn mức độ chắc chắn, người thực hiện và quan hệ thời gian, điều kiện hoặc đánh giá. Tiếng Việt và tiếng Anh có thể có hai cách diễn đạt nhưng không được làm mệnh đề giả định thành sự thật.

仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。
Cāng kù de wū dǐng tūrán lòu shuǐ, zhè xià kě bùdéliǎo.
Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi.
The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem.

这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。
Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.
Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.
Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。
Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba.
Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước.
It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。
Dàjiā kàn dào zhìyuànzhě ānquán guī lái, dōu jī dòng de bùdéliǎo.
Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng.
Everyone was thrilled to see the volunteers return safely.

25. Lỗi thường gặp, phân tích nguyên nhân và cách chữa

Lỗi 1: Dịch từng chữ. Cách sửa: 不得了 phải được hiểu theo chức năng ngữ pháp: 不得了 có thể làm bổ ngữ sau tính từ/động từ tâm lý với 得 (高兴得不得了、热得不得了), hoặc đứng vị ngữ đánh giá tình hình nghiêm trọng (这可不得了). Tùy ngữ cảnh có thể khen ngợi, than phiền, cảnh báo.

那位老人的故事让我们感动得不得了。
Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo.
Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng.
The elderly person’s story moved us deeply.

Lỗi 2: Thay sai từ gần nghĩa. Cách sửa: Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải).

这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。
Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.
Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.
Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

Lỗi 3: Sai vị trí. Cách sửa: Xác định thành phần bổ nghĩa hoặc mệnh đề liên kết; không đảo vị trí khi làm đổi phạm vi phủ định hay điều kiện.

一看到受潮的书，他担心得不得了。
Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo.
Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi.
He was terribly worried when he saw the damp books.

Lỗi 4: Lạm dụng ký hiệu A/B/X/Y. Cách sửa: Chỉ dùng cách kết hợp đã tự nhiên và đúng loại từ, không coi biến số là chỗ thay mọi từ.

外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。
Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba.
Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước.
It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

Lỗi 5: Thiếu bối cảnh. Cách sửa: Một câu ngắn có thể đúng ngữ pháp nhưng không phù hợp với thực tế nếu không có người, thời gian và điều kiện xác định.

第一次公开演讲，她紧张得不得了。
Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.
Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.
She was extremely nervous during her first public speech.

Lỗi 6: Lỗi Pinyin. Cách sửa: Kiểm tra từ đa âm, thanh nhẹ và biến thanh bằng cách đọc thành nhóm nghĩa, không chép Pinyin từng chữ.

如果急救设备也坏了，那可不得了。
Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo.
Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm.
If the emergency equipment breaks too, that would be serious.

Lỗi 7: Bản dịch bỏ sắc thái. Cách sửa: Dịch cả thái độ, độ chắc chắn, mức độ hoặc quan hệ thông tin, không chỉ dịch chủ ngữ–động từ.

大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。
Dàjiā kàn dào zhìyuànzhě ānquán guī lái, dōu jī dòng de bùdéliǎo.
Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng.
Everyone was thrilled to see the volunteers return safely.

Lỗi 8: Câu hỏi và phủ định sai. Cách sửa: Đặt câu hỏi vào thông tin cần xác nhận; không tự thêm phủ định vào thành ngữ làm thay đổi nghĩa cố định.

救援物资终于运到了，大家高兴得不得了。
Jiù yuán wù zī zhōngyú yùn dào le, dàjiā gāo xìng de bùdéliǎo.
Vật tư cứu trợ cuối cùng tới, mọi người mừng vô cùng.
The relief supplies finally arrived, and everyone was overjoyed.

26. Hệ thống 30 ví dụ bốn ngôn ngữ – tình huống gốc và phát ngôn phát triển

Ví dụ 1–14 là câu tình huống riêng do người biên soạn đặt cho trọng điểm. Ví dụ 15–30 là câu luyện mở rộng theo mạch giải thích và phản biện, có sử dụng phần của các câu nền; không tính là 30 sự kiện độc lập hoàn toàn.

Ví dụ 1:
听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。

Tīng shuō juān kuǎn dá dào mùbiāo, zhìyuànzhě gāo xìng de bùdéliǎo.

Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng.

The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met.

Ví dụ 2:
仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。

Cāng kù de wū dǐng tūrán lòu shuǐ, zhè xià kě bùdéliǎo.

Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi.

The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem.

Ví dụ 3:
孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。

Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn.

Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện.

The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

Ví dụ 4:
那位老人的故事让我们感动得不得了。

Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo.

Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng.

The elderly person’s story moved us deeply.

Ví dụ 5:
这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。

Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.

Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.

Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

Ví dụ 6:
一看到受潮的书，他担心得不得了。

Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo.

Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi.

He was terribly worried when he saw the damp books.

Ví dụ 7:
外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。

Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba.

Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước.

It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

Ví dụ 8:
第一次公开演讲，她紧张得不得了。

Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.

Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.

She was extremely nervous during her first public speech.

Ví dụ 9:
如果急救设备也坏了，那可不得了。

Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo.

Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm.

If the emergency equipment breaks too, that would be serious.

Ví dụ 10:
大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。

Dàjiā kàn dào zhìyuànzhě ānquán guī lái, dōu jī dòng de bùdéliǎo.

Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng.

Everyone was thrilled to see the volunteers return safely.

Ví dụ 11:
救援物资终于运到了，大家高兴得不得了。

Jiù yuán wù zī zhōngyú yùn dào le, dàjiā gāo xìng de bùdéliǎo.

Vật tư cứu trợ cuối cùng tới, mọi người mừng vô cùng.

The relief supplies finally arrived, and everyone was overjoyed.

Ví dụ 12:
可是仓库的屋顶漏水，纸箱已经开始受潮了。

Kě shì cāng kù de wū dǐng lòu shuǐ, zhǐ xiāng yǐjīng kāishǐ shòu cháo le.

Nhưng mái kho dột, thùng giấy bắt đầu ẩm.

But the warehouse roof leaked, and the cartons were getting damp.

Ví dụ 13:
必须先转移药品，再检查哪些食品还能使用。

Bìxū xiān zhuǎn yí yào pǐn, zài jiǎnchá nǎ xiē shí pǐn hái néng shǐ yòng.

Phải chuyển thuốc trước rồi kiểm tra thực phẩm còn dùng được không.

We must move the medicines first, then check which food remains usable.

Ví dụ 14:
天亮时，所有紧急物资都安全了，志愿者感动得不得了。

Tiān liàng shí, suǒ yǒu jǐnjí wù zī dōu ānquán le, zhìyuànzhě gǎn dòng de bùdéliǎo.

Trời sáng mọi vật tư khẩn đều an toàn, tình nguyện viên xúc động vô cùng.

By dawn, the emergency supplies were safe, and the volunteers were deeply moved.

Ví dụ 15:
孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。 这说明我们不能只看事情的表面。

Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn. zhè shuōmíng wǒmen bùnéng zhǐ kàn shìqíng de biǎo miàn.

Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện. Điều này cho thấy không thể chỉ nhìn bề ngoài.

The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital. This shows why we cannot focus only on appearances.

Ví dụ 16:
一看到受潮的书，他担心得不得了。 不过，最后的决定仍然需要负责人确认。

Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo. bùguò, zuìhòu de juédìng réng rán xūyào fùzérén quèrèn.

Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi. Tuy vậy, quyết định cuối vẫn cần người phụ trách xác nhận.

He was terribly worried when he saw the damp books. However, the final decision still needs approval from the person in charge.

Ví dụ 17:
如果急救设备也坏了，那可不得了。 我们还要考虑其他人的实际需要。

Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo. wǒmen hái yào kǎo lǜ qítā rén de shí jì xūyào.

Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm. Chúng ta còn cần tính nhu cầu thực tế của người khác.

If the emergency equipment breaks too, that would be serious. We must also consider other people’s practical needs.

Ví dụ 18:
可是仓库的屋顶漏水，纸箱已经开始受潮了。 所以，大家先别急着作出判断。

Kě shì cāng kù de wū dǐng lòu shuǐ, zhǐ xiāng yǐjīng kāishǐ shòu cháo le. suǒyǐ, dàjiā xiān bié jí zhe zuòchū pànduàn.

Nhưng mái kho dột, thùng giấy bắt đầu ẩm. Vì thế, mọi người đừng vội kết luận.

But the warehouse roof leaked, and the cartons were getting damp. So nobody should rush to a conclusion.

Ví dụ 19:
听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。 在解决问题之前，先弄清楚原因很重要。

Tīng shuō juān kuǎn dá dào mùbiāo, zhìyuànzhě gāo xìng de bùdéliǎo. zài jiějué wèntí zhīqián, xiān nòng qīngchǔ yuányīn hěn zhòngyào.

Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng. Trước khi giải quyết, hiểu rõ nguyên nhân rất quan trọng.

The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met. Understanding the cause is essential before solving the problem.

Ví dụ 20:
那位老人的故事让我们感动得不得了。 如果条件改变，处理办法也可能不同。

Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo. rúguǒ tiáojiàn gǎibiàn, chùlǐ bàn fǎ yě kěnéng bù tóng.

Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng. Nếu điều kiện đổi, cách xử lý cũng có thể khác.

The elderly person’s story moved us deeply. If the conditions change, the solution may change as well.

Ví dụ 21:
外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。 我们需要把这个信息及时告诉相关人员。

Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba. wǒmen xūyào bǎ zhège xìnxī jíshí gào sù xiāngguān rényuán.

Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước. Chúng ta cần báo thông tin này kịp thời cho người liên quan.

It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first. We need to inform the relevant people promptly.

Ví dụ 22:
大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。 接下来应该检查这一安排是否真的有效。

Dàjiā kàn dào zhìyuànzhě ānquán guī lái, dōu jī dòng de bùdéliǎo. jiē xiàlái yīnggāi jiǎnchá zhè yì ānpái shì fǒu zhēn de yǒu xiào.

Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng. Tiếp theo nên kiểm tra sắp xếp này có thật hiệu quả không.

Everyone was thrilled to see the volunteers return safely. Next we should check whether this arrangement actually works.

Ví dụ 23:
必须先转移药品，再检查哪些食品还能使用。 这并不意味着其他方案完全没有价值。

Bìxū xiān zhuǎn yí yào pǐn, zài jiǎnchá nǎ xiē shí pǐn hái néng shǐ yòng. zhè bìng bù yì wèi zhe qítā fāngàn wánquán méiyǒu jià zhí.

Phải chuyển thuốc trước rồi kiểm tra thực phẩm còn dùng được không. Điều đó không có nghĩa phương án khác không có giá trị.

We must move the medicines first, then check which food remains usable. That does not mean the other approaches have no value.

Ví dụ 24:
仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。 现在至少可以确定，前面的准备没有白费。

Cāng kù de wū dǐng tūrán lòu shuǐ, zhè xià kě bùdéliǎo. xiànzài zhì shǎo kěyǐ quèdìng, qiánmiàn de zhǔnbèi méiyǒu bái fèi.

Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi. Giờ ít nhất có thể chắc việc chuẩn bị trước không vô ích.

The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem. At least we now know that the earlier preparation was not wasted.

Ví dụ 25:
这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。 这也是为什么我们需要保留完整记录。

Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi. zhè yě shì wèishénme wǒmen xūyào bǎo liú wán zhěng jìlù.

Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ. Đây cũng là lý do cần giữ hồ sơ đầy đủ.

Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest. This is also why we need to keep complete records.

Ví dụ 26:
第一次公开演讲，她紧张得不得了。 我们可以把这次经验用到下一次活动中。

Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo. wǒmen kěyǐ bǎ zhè cì jīngyàn yòng dào xià yícì huódòng zhōng.

Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng. Ta có thể dùng kinh nghiệm này cho hoạt động sau.

She was extremely nervous during her first public speech. We can apply this experience to our next event.

Ví dụ 27:
救援物资终于运到了，大家高兴得不得了。 但是，不同的情形可能需要不同的说法。

Jiù yuán wù zī zhōngyú yùn dào le, dàjiā gāo xìng de bùdéliǎo. dànshì, bù tóng de qíng xíng kěnéng xūyào bù tóng de shuō fǎ.

Vật tư cứu trợ cuối cùng tới, mọi người mừng vô cùng. Nhưng tình huống khác có thể cần cách nói khác.

The relief supplies finally arrived, and everyone was overjoyed. Different situations may require different wording, however.

Ví dụ 28:
天亮时，所有紧急物资都安全了，志愿者感动得不得了。 只有把信息核实清楚，大家才能放心。

Tiān liàng shí, suǒ yǒu jǐnjí wù zī dōu ānquán le, zhìyuànzhě gǎn dòng de bùdéliǎo. zhǐyǒu bǎ xìnxī hé shí qīngchǔ, dàjiā cái néng fàng xīn.

Trời sáng mọi vật tư khẩn đều an toàn, tình nguyện viên xúc động vô cùng. Chỉ khi xác minh thông tin rõ mọi người mới yên tâm.

By dawn, the emergency supplies were safe, and the volunteers were deeply moved. Only by checking the facts can everyone feel reassured.

Ví dụ 29:
孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。 这件事提醒我们，沟通同执行一样重要。

Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn. zhè jiàn shì tí xǐng wǒmen, gōu tōng tóng zhí xíng yíyàng zhòngyào.

Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện. Việc này nhắc giao tiếp quan trọng như thực hiện.

The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital. This reminds us that communication matters as much as execution.

Ví dụ 30:
一看到受潮的书，他担心得不得了。 我们还应当解释这样做可能带来的影响。

Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo. wǒmen hái yīng dāng jiěshì zhè yàng zuò kěnéng dài lái de yǐngxiǎng.

Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi. Ta còn nên giải thích tác động có thể xảy ra.

He was terribly worried when he saw the damp books. We should also explain the possible consequences.

27. Hội thoại tiếng Trung giao tiếp và đàm thoại theo chủ đề – Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.

Bối cảnh xuyên suốt: Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược. Hội thoại chia ba cảnh: sự cố xuất hiện; phản biện và giải quyết; kiểm chứng kết quả và rút kinh nghiệm. Mỗi lượt là bốn dòng Trung–Pinyin–Việt–Anh, không chèn dòng trống bên trong.

ĐÀM THOẠI THEO CHỦ ĐỀ – CẢNH 1: Sự kiện bất ngờ và tìm bằng chứng

水仙：如果只是暂时的办法，我们也应该说明期限。
Shuǐ Xiān: Rúguǒ zhǐshì zàn shí de bàn fǎ, wǒmen yě yīnggāi shuōmíng qī xiàn.
Thủy Tiên: Nếu chỉ là biện pháp tạm, chúng ta cũng nên nói rõ thời hạn.
Thuy Tien: If this is temporary, we should state how long it will last.

芳玲：救援物资终于运到了，大家高兴得不得了。
Fāng Líng: Jiù yuán wù zī zhōngyú yùn dào le, dàjiā gāo xìng de bùdéliǎo.
Phương Linh: Vật tư cứu trợ cuối cùng tới, mọi người mừng vô cùng.
Phuong Linh: The relief supplies finally arrived, and everyone was overjoyed.

阮明武：这个安排会不会影响其他人的正常工作？
Ruǎn Míng Wǔ: Zhège ānpái huì bùhuì yǐngxiǎng qítā rén de zhèng cháng gōngzuò?
Nguyễn Minh Vũ: Sắp xếp này có ảnh hưởng công việc bình thường của người khác không?
Nguyen Minh Vu: Could this arrangement disrupt other people’s work?

丁垂杨：大家的担心都有道理，我们先找一个可行的平衡点。
Dīng Chuí Yáng: Dàjiā de dānxīn dōu yǒu dào lǐ, wǒmen xiān zhǎo yíge kě xíng de píng héng diǎn.
Đinh Thùy Dương: Lo lắng của mọi người đều có lý, trước hết tìm điểm cân bằng khả thi.
Dinh Thuy Duong: Everyone has valid concerns; let us find a workable balance.

黎云英：听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。
Lí Yún Yīng: Tīng shuō juān kuǎn dá dào mùbiāo, zhìyuànzhě gāo xìng de bùdéliǎo.
Lê Vân Anh: Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng.
Le Van Anh: The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met.

水仙：与其继续争论，不如做一次小范围的测试。
Shuǐ Xiān: Yǔ qí jìxù zhēng lùn, bù rú zuò yícì xiǎo fànwéi de cè shì.
Thủy Tiên: Thay vì tranh luận tiếp, chi bằng thử ở phạm vi nhỏ.
Thuy Tien: Rather than keep arguing, let us run a small test.

芳玲：现在结果已经出来了，我们可以重新评价原来的判断。
Fāng Líng: Xiànzài jiéguǒ yǐjīng chūlái le, wǒmen kěyǐ chóngxīn píng jià yuánlái de pànduàn.
Phương Linh: Giờ đã có kết quả, ta có thể đánh giá lại nhận định ban đầu.
Phuong Linh: Now that we have the results, we can reassess our original judgment.

黎云英：我建议把这个教训写进明年的工作计划。
Lí Yún Yīng: Wǒ jiànyì bǎ zhège jiào xùn xiě jìn míng nián de gōngzuò jìhuà.
Lê Vân Anh: Em đề nghị đưa bài học này vào kế hoạch năm sau.
Le Van Anh: I suggest including this lesson in next year’s plan.

丁垂杨：仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。
Dīng Chuí Yáng: Cāng kù de wū dǐng tūrán lòu shuǐ, zhè xià kě bùdéliǎo.
Đinh Thùy Dương: Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi.
Dinh Thuy Duong: The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem.

黎云英：也许我们忽略了当事人的真实感受。
Lí Yún Yīng: Yě xǔ wǒmen hū lüè le dāng shì rén de zhēnshí gǎn shòu.
Lê Vân Anh: Có lẽ chúng ta bỏ qua cảm nhận thật của người trong cuộc.
Le Van Anh: Perhaps we overlooked how those involved actually feel.

水仙：听起来很突然，可是现在需要大家保持冷静。
Shuǐ Xiān: Tīng qǐlái hěn tūrán, kě shì xiànzài xūyào dàjiā bǎochí lěng jìng.
Thủy Tiên: Nghe có vẻ đột ngột nhưng giờ mọi người cần bình tĩnh.
Thuy Tien: It sounds sudden, but everyone needs to stay calm.

芳玲：先不要责怪任何人，我们还没有掌握全部事实。
Fāng Líng: Xiān bùyào zé guài rèn hé rén, wǒmen hái méiyǒu zhǎng wò quán bú shìshí.
Phương Linh: Đừng trách ai vội, chúng ta chưa nắm đủ sự thật.
Phuong Linh: Let us not blame anyone before we know all the facts.

阮明武：孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。
Ruǎn Míng Wǔ: Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn.
Nguyễn Minh Vũ: Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện.
Nguyen Minh Vu: The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

丁垂杨：我可以向大家解释这个调整为什么必要。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ kěyǐ xiàng dàjiā jiěshì zhège diàozhěng wèishénme bì yào.
Đinh Thùy Dương: Em có thể giải thích với mọi người vì sao cần điều chỉnh.
Dinh Thuy Duong: I can explain to everyone why the change is necessary.

黎云英：刚才的方法行不通，我们换一个角度试试。
Lí Yún Yīng: Gāngcái de fāngfǎ xíng bù tōng, wǒmen huàn yíge jiǎo dù shì shì.
Lê Vân Anh: Cách vừa rồi không được, hãy thử từ góc khác.
Le Van Anh: That approach did not work; let us try another angle.

水仙：请给我十分钟，我去确认最后一个问题。
Shuǐ Xiān: Qǐng gěi wǒ shífēn zhōng, wǒ qù quèrèn zuìhòu yíge wèntí.
Thủy Tiên: Cho em mười phút để xác nhận vấn đề cuối.
Thuy Tien: Please give me ten minutes to verify the final issue.

ĐÀM THOẠI THEO CHỦ ĐỀ – CẢNH 2: Xung đột phương án và quyết định xử lý

丁垂杨：从结果来看，刚才的决定至少解决了一个难题。
Dīng Chuí Yáng: Cóng jiéguǒ lái kàn, gāngcái de juédìng zhì shǎo jiějué le yíge nán tí.
Đinh Thùy Dương: Xét kết quả, quyết định vừa rồi ít nhất đã giải quyết một khó khăn.
Dinh Thuy Duong: The result suggests our decision solved at least one problem.

黎云英：可是仓库的屋顶漏水，纸箱已经开始受潮了。
Lí Yún Yīng: Kě shì cāng kù de wū dǐng lòu shuǐ, zhǐ xiāng yǐjīng kāishǐ shòu cháo le.
Lê Vân Anh: Nhưng mái kho dột, thùng giấy bắt đầu ẩm.
Le Van Anh: But the warehouse roof leaked, and the cartons were getting damp.

水仙：这次经历让我们明白，准备工作不能只靠运气。
Shuǐ Xiān: Zhè cì jīng lì ràng wǒmen míngbái, zhǔnbèi gōngzuò bùnéng zhǐ kào yùn qì.
Thủy Tiên: Trải nghiệm này cho thấy chuẩn bị không thể chỉ trông may mắn.
Thuy Tien: This experience taught us not to rely on luck in preparation.

芳玲：别忘了向受到影响的人道歉并说明情况。
Fāng Líng: Bié wàng le xiàng shòu dào yǐngxiǎng de rén dào qiàn bìng shuōmíng qíngkuàng.
Phương Linh: Đừng quên xin lỗi người bị ảnh hưởng và giải thích tình hình.
Phuong Linh: Do not forget to apologize to those affected and explain.

阮明武：那位老人的故事让我们感动得不得了。
Ruǎn Míng Wǔ: Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo.
Nguyễn Minh Vũ: Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng.
Nguyen Minh Vu: The elderly person’s story moved us deeply.

丁垂杨：如果继续这样下去，大家都会失去耐心。
Dīng Chuí Yáng: Rúguǒ jìxù zhè yàng xià qù, dàjiā dōu huì shī qù nài xīn.
Đinh Thùy Dương: Nếu cứ thế này, mọi người sẽ mất kiên nhẫn.
Dinh Thuy Duong: If this continues, everyone will lose patience.

黎云英：我觉得这个建议值得认真考虑，不能马上否定。
Lí Yún Yīng: Wǒ juéde zhège jiànyì zhí de rènzhēn kǎo lǜ, bùnéng mǎshàng fǒu dìng.
Lê Vân Anh: Em thấy ý này đáng xem xét kỹ, không nên bác ngay.
Le Van Anh: This suggestion deserves careful thought rather than immediate dismissal.

水仙：真正困难的不是开始，而是把事情做好。
Shuǐ Xiān: Zhēnzhèng kùnnán de bú shì kāishǐ, ér shì bǎ shìqíng zuò hǎo.
Thủy Tiên: Khó thật sự không phải bắt đầu mà là làm tốt đến cùng.
Thuy Tien: The real challenge is not starting but doing the job well.

芳玲：这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。
Fāng Líng: Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.
Phương Linh: Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.
Phuong Linh: Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

阮明武：还有谁愿意补充，我们要听到不同的意见。
Ruǎn Míng Wǔ: Hái yǒu shéi yuàn yì bǔ chōng, wǒmen yào tīng dào bù tóng de yìjiàn.
Nguyễn Minh Vũ: Ai muốn bổ sung nữa, chúng ta cần nghe ý kiến khác.
Nguyen Minh Vu: Who else would like to add something? We need different perspectives.

丁垂杨：这件事关系到很多人，我们必须谨慎处理。
Dīng Chuí Yáng: Zhè jiàn shì guān xì dào hěnduō rén, wǒmen bìxū jǐn shèn chùlǐ.
Đinh Thùy Dương: Việc này liên quan nhiều người, cần xử lý thận trọng.
Dinh Thuy Duong: This affects many people and must be handled carefully.

黎云英：先把能做的事情做好，剩下的再一起商量。
Lí Yún Yīng: Xiān bǎ néng zuò de shìqíng zuò hǎo, shèng xià de zài yìqǐ shāng liàng.
Lê Vân Anh: Cứ làm tốt việc làm được trước, phần còn lại cùng bàn.
Le Van Anh: Let us do what we can now and discuss the rest together.

水仙：一看到受潮的书，他担心得不得了。
Shuǐ Xiān: Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo.
Thủy Tiên: Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi.
Thuy Tien: He was terribly worried when he saw the damp books.

芳玲：比起一时的方便，长期的效果更加重要。
Fāng Líng: Bǐ qǐ yì shí de fāng biàn, zhǎng qī de xiàoguǒ gèngjiā zhòngyào.
Phương Linh: So với tiện lợi nhất thời, hiệu quả lâu dài quan trọng hơn.
Phuong Linh: Long-term results matter more than short-term convenience.

芳玲：我会把今天的决定整理成一份清楚的通知。
Fāng Líng: Wǒ huì bǎ jīntiān de juédìng zhěnglǐ chéng yì fèn qīngchǔ de tōngzhī.
Phương Linh: Em sẽ soạn quyết định hôm nay thành thông báo rõ ràng.
Phuong Linh: I will turn today’s decision into a clear notice.

丁垂杨：必须先转移药品，再检查哪些食品还能使用。
Dīng Chuí Yáng: Bìxū xiān zhuǎn yí yào pǐn, zài jiǎnchá nǎ xiē shí pǐn hái néng shǐ yòng.
Đinh Thùy Dương: Phải chuyển thuốc trước rồi kiểm tra thực phẩm còn dùng được không.
Dinh Thuy Duong: We must move the medicines first, then check which food remains usable.

ĐÀM THOẠI THEO CHỦ ĐỀ – CẢNH 3: Triển khai, kết quả, đánh giá và bài học

芳玲：现在大家可以分头行动，遇到困难随时联系。
Fāng Líng: Xiànzài dàjiā kěyǐ fēn tóu xíng dòng, yù dào kùnnán suí shí liánxì.
Phương Linh: Giờ mọi người chia việc, có khó cứ liên hệ.
Phuong Linh: We can split up the work now and stay in touch about problems.

阮明武：外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。
Ruǎn Míng Wǔ: Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba.
Nguyễn Minh Vũ: Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước.
Nguyen Minh Vu: It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

丁垂杨：问题虽然还没完全结束，但我们已经找到了方向。
Dīng Chuí Yáng: Wèntí suīrán hái méi wánquán jiéshù, dàn wǒmen yǐjīng zhǎodào le fāngxiàng.
Đinh Thùy Dương: Dù việc chưa xong hẳn, chúng ta đã tìm thấy hướng giải quyết.
Dinh Thuy Duong: The issue is not fully resolved, but we have found a direction.

黎云英：我们还需要听听现场工作人员的实际意见。
Lí Yún Yīng: Wǒmen hái xūyào tīng tīng xiànchǎng gōngzuòrényuán de shí jì yìjiàn.
Lê Vân Anh: Ta vẫn cần nghe ý kiến thực tế của nhân viên hiện trường.
Le Van Anh: We still need practical input from the staff on site.

水仙：第一次公开演讲，她紧张得不得了。
Shuǐ Xiān: Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.
Thủy Tiên: Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.
Thuy Tien: She was extremely nervous during her first public speech.

芳玲：大家先休息一下，过十分钟再检查最后的结果。
Fāng Líng: Dàjiā xiān xiūxi yíxià, guò shífēn zhōng zài jiǎnchá zuìhòu de jiéguǒ.
Phương Linh: Mọi người nghỉ chút, mười phút nữa kiểm tra kết quả cuối.
Phuong Linh: Let us take a short break and review the final result in ten minutes.

阮明武：这不只是一个技术问题，也涉及沟通和责任。
Ruǎn Míng Wǔ: Zhè bù zhǐshì yíge jìshù wèntí, yě shè jí gōu tōng hé zérèn.
Nguyễn Minh Vũ: Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật, còn liên quan giao tiếp và trách nhiệm.
Nguyen Minh Vu: This is not merely technical; it also concerns communication and responsibility.

丁垂杨：有了这些信息，我们终于可以作出更可靠的决定。
Dīng Chuí Yáng: Yǒu le zhè xiē xìnxī, wǒmen zhōngyú kěyǐ zuòchū gèng kěkào de juédìng.
Đinh Thùy Dương: Có các thông tin này, cuối cùng ta có thể quyết đáng tin hơn.
Dinh Thuy Duong: With this information, we can finally make a more reliable decision.

黎云英：如果急救设备也坏了，那可不得了。
Lí Yún Yīng: Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo.
Lê Vân Anh: Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm.
Le Van Anh: If the emergency equipment breaks too, that would be serious.

水仙：下次遇到类似问题，我们就知道应该从哪里开始了。
Shuǐ Xiān: Xià cì yù dào lèi sì wèntí, wǒmen jiù zhīdào yīnggāi cóng nǎ lǐ kāishǐ le.
Thủy Tiên: Lần sau gặp việc tương tự, ta sẽ biết bắt đầu từ đâu.
Thuy Tien: Next time we face something similar, we will know where to start.

芳玲：谢谢大家坚持到最后，这次合作确实不容易。
Fāng Líng: Xiè xiè dàjiā jiān chí dào zuìhòu, zhè cì hézuò quèshí bù róng yì.
Phương Linh: Cảm ơn mọi người kiên trì đến cuối, lần hợp tác này không dễ.
Phuong Linh: Thank you for staying with it; this cooperation was not easy.

阮明武：结果公布以后，我们还要主动征求反馈。
Ruǎn Míng Wǔ: Jiéguǒ gōng bù yǐhòu, wǒmen hái yào zhǔ dòng zhēng qiú fǎnkuì.
Nguyễn Minh Vũ: Sau công bố kết quả, còn phải chủ động xin phản hồi.
Nguyen Minh Vu: After announcing the result, we should actively seek feedback.

丁垂杨：大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。
Dīng Chuí Yáng: Dàjiā kàn dào zhìyuànzhě ānquán guī lái, dōu jī dòng de bùdéliǎo.
Đinh Thùy Dương: Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng.
Dinh Thuy Duong: Everyone was thrilled to see the volunteers return safely.

黎云英：我刚才想得太简单了，听完大家的意见需要调整。
Lí Yún Yīng: Wǒ gāngcái xiǎng de tài jiǎn dān le, tīng wán dàjiā de yìjiàn xūyào diàozhěng.
Lê Vân Anh: Vừa rồi em nghĩ đơn giản quá, nghe ý kiến xong cần điều chỉnh.
Le Van Anh: I oversimplified the situation; I need to adjust my view after hearing everyone.

水仙：这次处理虽然有遗憾，但至少没有忽视最重要的原则。
Shuǐ Xiān: Zhè cì chùlǐ suīrán yǒu yí hàn, dàn zhì shǎo méiyǒu hū shì zuì zhòngyào de yuánzé.
Thủy Tiên: Xử lý lần này còn tiếc nuối, nhưng ít nhất không bỏ nguyên tắc trọng yếu.
Thuy Tien: The outcome is imperfect, but we preserved the most important principle.

芳玲：天亮时，所有紧急物资都安全了，志愿者感动得不得了。
Fāng Líng: Tiān liàng shí, suǒ yǒu jǐnjí wù zī dōu ānquán le, zhìyuànzhě gǎn dòng de bùdéliǎo.
Phương Linh: Trời sáng mọi vật tư khẩn đều an toàn, tình nguyện viên xúc động vô cùng.
Phuong Linh: By dawn, the emergency supplies were safe, and the volunteers were deeply moved.

Thực hành đóng vai: đổi người chịu trách nhiệm, bổ sung một chứng cứ mới và thay phương án cũ bằng cách xử lý khác. Giữ quan hệ logic của cấu trúc; khi tái hiện câu chuyện, không đọc nguyên văn 48 lượt.

28. Bốn bài văn ứng dụng tổng hợp – kể chuyện, phản biện và báo cáo theo bốn ngôn ngữ

Bài văn 1 – Kể lại sự cố từ góc nhìn người chứng kiến

救援物资终于运到了，大家高兴得不得了。
Jiù yuán wù zī zhōngyú yùn dào le, dàjiā gāo xìng de bùdéliǎo.
Vật tư cứu trợ cuối cùng tới, mọi người mừng vô cùng.
The relief supplies finally arrived, and everyone was overjoyed.

听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。
Tīng shuō juān kuǎn dá dào mùbiāo, zhìyuànzhě gāo xìng de bùdéliǎo.
Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng.
The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met.

我们还需要听听现场工作人员的实际意见。
Wǒmen hái xūyào tīng tīng xiànchǎng gōngzuòrényuán de shí jì yìjiàn.
Ta vẫn cần nghe ý kiến thực tế của nhân viên hiện trường.
We still need practical input from the staff on site.

仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。
Cāng kù de wū dǐng tūrán lòu shuǐ, zhè xià kě bùdéliǎo.
Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi.
The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem.

这不只是一个技术问题，也涉及沟通和责任。
Zhè bù zhǐshì yíge jìshù wèntí, yě shè jí gōu tōng hé zérèn.
Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật, còn liên quan giao tiếp và trách nhiệm.
This is not merely technical; it also concerns communication and responsibility.

孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。
Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn.
Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện.
The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

下次遇到类似问题，我们就知道应该从哪里开始了。
Xià cì yù dào lèi sì wèntí, wǒmen jiù zhīdào yīnggāi cóng nǎ lǐ kāishǐ le.
Lần sau gặp việc tương tự, ta sẽ biết bắt đầu từ đâu.
Next time we face something similar, we will know where to start.

可是仓库的屋顶漏水，纸箱已经开始受潮了。
Kě shì cāng kù de wū dǐng lòu shuǐ, zhǐ xiāng yǐjīng kāishǐ shòu cháo le.
Nhưng mái kho dột, thùng giấy bắt đầu ẩm.
But the warehouse roof leaked, and the cartons were getting damp.

结果公布以后，我们还要主动征求反馈。
Jiéguǒ gōng bù yǐhòu, wǒmen hái yào zhǔ dòng zhēng qiú fǎnkuì.
Sau công bố kết quả, còn phải chủ động xin phản hồi.
After announcing the result, we should actively seek feedback.

那位老人的故事让我们感动得不得了。
Nà wèi lǎorén de gù shì ràng wǒmen gǎn dòng de bùdéliǎo.
Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng.
The elderly person’s story moved us deeply.

这次处理虽然有遗憾，但至少没有忽视最重要的原则。
Zhè cì chùlǐ suīrán yǒu yí hàn, dàn zhì shǎo méiyǒu hū shì zuì zhòngyào de yuánzé.
Xử lý lần này còn tiếc nuối, nhưng ít nhất không bỏ nguyên tắc trọng yếu.
The outcome is imperfect, but we preserved the most important principle.

必须先转移药品，再检查哪些食品还能使用。
Bìxū xiān zhuǎn yí yào pǐn, zài jiǎnchá nǎ xiē shí pǐn hái néng shǐ yòng.
Phải chuyển thuốc trước rồi kiểm tra thực phẩm còn dùng được không.
We must move the medicines first, then check which food remains usable.

Bài văn 2 – Cuộc thảo luận và phương án xử lý

这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。
Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.
Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.
Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

希望大家把这个过程当成一次真正的学习机会。
Xīwàng dàjiā bǎ zhège guòchéng dāng chéng yícì zhēnzhèng de xuéxí jīhuì.
Mong mọi người coi quá trình này là dịp học thực sự.
I hope everyone treats this process as a genuine learning opportunity.

一看到受潮的书，他担心得不得了。
Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo.
Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi.
He was terribly worried when he saw the damp books.

刚开始大家都不理解，现在至少有了共同的目标。
Gāng kāishǐ dàjiā dōu bù lǐjiě, xiànzài zhì shǎo yǒu le gòng tóng de mùbiāo.
Ban đầu ai cũng khó hiểu, giờ ít nhất đã có mục tiêu chung.
At first nobody understood, but now we have a common goal.

可是仓库的屋顶漏水，纸箱已经开始受潮了。
Kě shì cāng kù de wū dǐng lòu shuǐ, zhǐ xiāng yǐjīng kāishǐ shòu cháo le.
Nhưng mái kho dột, thùng giấy bắt đầu ẩm.
But the warehouse roof leaked, and the cartons were getting damp.

先别急着决定，我们把已经确认的情况说清楚。
Xiān bié jí zhe juédìng, wǒmen bǎ yǐjīng quèrèn de qíngkuàng shuō qīngchǔ.
Đừng vội quyết, chúng ta hãy nói rõ những điều đã xác nhận.
Let us not decide hastily; first clarify what has been verified.

外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。
Wàimiàn lěng de bùdéliǎo, xiān bǎ wù zī bān jìn shì nèi ba.
Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước.
It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.

如果有不同意见，请说明具体原因。
Rúguǒ yǒu bù tóngyì jiàn, qǐng shuōmíng jù tǐ yuányīn.
Nếu có ý kiến khác, xin hãy nêu lý do cụ thể.
If anyone disagrees, please give a specific reason.

第一次公开演讲，她紧张得不得了。
Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.
Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.
She was extremely nervous during her first public speech.

这件事比我们原来想象的复杂一些。
Zhè jiàn shì bǐ wǒmen yuánlái xiǎng xiàng de fù zá yīxiē.
Việc này phức tạp hơn chúng ta hình dung ban đầu.
This is a little more complicated than we first thought.

必须先转移药品，再检查哪些食品还能使用。
Bìxū xiān zhuǎn yí yào pǐn, zài jiǎnchá nǎ xiē shí pǐn hái néng shǐ yòng.
Phải chuyển thuốc trước rồi kiểm tra thực phẩm còn dùng được không.
We must move the medicines first, then check which food remains usable.

我已经听明白了，不过还想确认一个细节。
Wǒ yǐjīng tīng míngbái le, bùguò hái xiǎng quèrèn yíge xì jié.
Em đã hiểu rồi nhưng vẫn muốn xác nhận một chi tiết.
I understand, but I would like to confirm one detail.

Bài văn 3 – Báo cáo kết quả và phản hồi

如果急救设备也坏了，那可不得了。
Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo.
Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm.
If the emergency equipment breaks too, that would be serious.

先问清楚对方的要求，再提出自己的方案。
Xiān wèn qīngchǔ duìfāng de yàoqiú, zài tí chū zìjǐ de fāngàn.
Hãy hỏi rõ yêu cầu bên kia rồi đề xuất phương án của mình.
We should clarify their needs before proposing our plan.

大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。
Dàjiā kàn dào zhìyuànzhě ānquán guī lái, dōu jī dòng de bùdéliǎo.
Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng.
Everyone was thrilled to see the volunteers return safely.

谁来负责联系，谁来负责检查，我们得分清楚。
Shéi lái fù zé liánxì, shéi lái fù zé jiǎnchá, wǒmen défēn qīngchǔ.
Ai liên hệ, ai kiểm tra, chúng ta phải phân rõ.
We need to separate who will contact people and who will check things.

天亮时，所有紧急物资都安全了，志愿者感动得不得了。
Tiān liàng shí, suǒ yǒu jǐnjí wù zī dōu ānquán le, zhìyuànzhě gǎn dòng de bùdéliǎo.
Trời sáng mọi vật tư khẩn đều an toàn, tình nguyện viên xúc động vô cùng.
By dawn, the emergency supplies were safe, and the volunteers were deeply moved.

我担心大家只看到了好处，没有考虑风险。
Wǒ dānxīn dàjiā zhǐ kàn dào le hǎo chù, méiyǒu kǎo lǜ fēngxiǎn.
Em lo mọi người chỉ thấy lợi ích mà chưa tính rủi ro.
I worry that we are seeing only the benefits, not the risks.

听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。
Tīng shuō juān kuǎn dá dào mùbiāo, zhìyuànzhě gāo xìng de bùdéliǎo.
Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng.
The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met.

先拿出可以验证的信息，不要凭感觉猜测。
Xiān ná chū kěyǐ yàn zhèng de xìnxī, bùyào píng gǎn jué cāi cè.
Trước hết đưa ra thông tin kiểm chứng được, đừng đoán theo cảm giác.
First present verifiable information instead of guessing.

一看到受潮的书，他担心得不得了。
Yì kàn dào shòu cháo de shū, tā dānxīn de bùdéliǎo.
Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi.
He was terribly worried when he saw the damp books.

这一步不能省略，否则后面可能会出问题。
Zhè yì bù bùnéng shěng lüè, fǒu zé hòumiàn kěnéng huì chū wèntí.
Không thể bỏ qua bước này, nếu không phía sau có thể phát sinh lỗi.
We must not skip this step or problems may arise later.

第一次公开演讲，她紧张得不得了。
Dìyí cì gōngkāi yǎn jiǎng, tā jǐn zhāng de bùdéliǎo.
Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng.
She was extremely nervous during her first public speech.

我先去了解实际情况，回来再向大家报告。
Wǒ xiān qù liǎojiě shí jì qíngkuàng, huí lái zài xiàng dàjiā bàogào.
Em sẽ tìm hiểu tình hình thực tế rồi quay lại báo cáo.
I will check the situation first and report back.

Bài văn 4 – Nhìn lại bài học sau sự kiện

救援物资终于运到了，大家高兴得不得了。
Jiù yuán wù zī zhōngyú yùn dào le, dàjiā gāo xìng de bùdéliǎo.
Vật tư cứu trợ cuối cùng tới, mọi người mừng vô cùng.
The relief supplies finally arrived, and everyone was overjoyed.

有人提出不同的看法，这恰好提醒我们要更谨慎。
Yǒu rén tí chū bù tóng de kàn fǎ, zhè qià hǎo tí xǐng wǒmen yào gèng jǐn shèn.
Có người nêu góc nhìn khác, điều đó nhắc ta phải thận trọng hơn.
A different viewpoint is a useful reminder to be more careful.

孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。
Háizǐ hún shēn tàng de bùdéliǎo, jiāzhǎng gǎn jǐn dài tā qù yīyuàn.
Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện.
The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.

如果只是暂时的办法，我们也应该说明期限。
Rúguǒ zhǐshì zàn shí de bàn fǎ, wǒmen yě yīnggāi shuōmíng qī xiàn.
Nếu chỉ là biện pháp tạm, chúng ta cũng nên nói rõ thời hạn.
If this is temporary, we should state how long it will last.

这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。
Zhè jǐ tiān gōngzuò máng de bùdéliǎo, dàjiā dōu xūyào xiūxi.
Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ.
Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.

大家的担心都有道理，我们先找一个可行的平衡点。
Dàjiā de dānxīn dōu yǒu dào lǐ, wǒmen xiān zhǎo yíge kě xíng de píng héng diǎn.
Lo lắng của mọi người đều có lý, trước hết tìm điểm cân bằng khả thi.
Everyone has valid concerns; let us find a workable balance.

必须先转移药品，再检查哪些食品还能使用。
Bìxū xiān zhuǎn yí yào pǐn, zài jiǎnchá nǎ xiē shí pǐn hái néng shǐ yòng.
Phải chuyển thuốc trước rồi kiểm tra thực phẩm còn dùng được không.
We must move the medicines first, then check which food remains usable.

现在结果已经出来了，我们可以重新评价原来的判断。
Xiànzài jiéguǒ yǐjīng chūlái le, wǒmen kěyǐ chóngxīn píng jià yuánlái de pànduàn.
Giờ đã có kết quả, ta có thể đánh giá lại nhận định ban đầu.
Now that we have the results, we can reassess our original judgment.

如果急救设备也坏了，那可不得了。
Rúguǒ jí jiù shèbèi yě huài le, nà kě bùdéliǎo.
Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm.
If the emergency equipment breaks too, that would be serious.

也许我们忽略了当事人的真实感受。
Yě xǔ wǒmen hū lüè le dāng shì rén de zhēnshí gǎn shòu.
Có lẽ chúng ta bỏ qua cảm nhận thật của người trong cuộc.
Perhaps we overlooked how those involved actually feel.

天亮时，所有紧急物资都安全了，志愿者感动得不得了。
Tiān liàng shí, suǒ yǒu jǐnjí wù zī dōu ānquán le, zhìyuànzhě gǎn dòng de bùdéliǎo.
Trời sáng mọi vật tư khẩn đều an toàn, tình nguyện viên xúc động vô cùng.
By dawn, the emergency supplies were safe, and the volunteers were deeply moved.

先不要责怪任何人，我们还没有掌握全部事实。
Xiān bùyào zé guài rèn hé rén, wǒmen hái méiyǒu zhǎng wò quán bú shìshí.
Đừng trách ai vội, chúng ta chưa nắm đủ sự thật.
Let us not blame anyone before we know all the facts.

29. Phân tích sâu bài văn ứng dụng và kỹ thuật giảng dạy

Bài văn 1: Hãy xác định diễn biến chính, hai nhân vật liên quan, câu chứa 不得了, mốc thời gian, nguyên nhân và kết quả. Cho học viên phân biệt thông tin trực tiếp với suy luận của người kể; dùng Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải). làm tiêu chí đánh giá phép thay. Thảo luận: nếu đảo thứ tự hai câu, logic có còn đúng? Nêu một chi tiết chưa được kiểm chứng và cách viết để tránh khẳng định quá mức.

Bài luyện nói sau bài văn 1: Nhóm 1 giải thích sự kiện như người tổ chức; nhóm 2 như người bị ảnh hưởng; nhóm 3 phản biện. Mỗi nhóm tạo hai câu mới có 不得了 khi phù hợp, trình bày Pinyin và bản dịch Việt–Anh.

Bài văn 2: Hãy xác định diễn biến chính, hai nhân vật liên quan, câu chứa 不得了, mốc thời gian, nguyên nhân và kết quả. Cho học viên phân biệt thông tin trực tiếp với suy luận của người kể; dùng Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải). làm tiêu chí đánh giá phép thay. Thảo luận: nếu đảo thứ tự hai câu, logic có còn đúng? Nêu một chi tiết chưa được kiểm chứng và cách viết để tránh khẳng định quá mức.

Bài luyện nói sau bài văn 2: Nhóm 1 giải thích sự kiện như người tổ chức; nhóm 2 như người bị ảnh hưởng; nhóm 3 phản biện. Mỗi nhóm tạo hai câu mới có 不得了 khi phù hợp, trình bày Pinyin và bản dịch Việt–Anh.

Bài văn 3: Hãy xác định diễn biến chính, hai nhân vật liên quan, câu chứa 不得了, mốc thời gian, nguyên nhân và kết quả. Cho học viên phân biệt thông tin trực tiếp với suy luận của người kể; dùng Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải). làm tiêu chí đánh giá phép thay. Thảo luận: nếu đảo thứ tự hai câu, logic có còn đúng? Nêu một chi tiết chưa được kiểm chứng và cách viết để tránh khẳng định quá mức.

Bài luyện nói sau bài văn 3: Nhóm 1 giải thích sự kiện như người tổ chức; nhóm 2 như người bị ảnh hưởng; nhóm 3 phản biện. Mỗi nhóm tạo hai câu mới có 不得了 khi phù hợp, trình bày Pinyin và bản dịch Việt–Anh.

Bài văn 4: Hãy xác định diễn biến chính, hai nhân vật liên quan, câu chứa 不得了, mốc thời gian, nguyên nhân và kết quả. Cho học viên phân biệt thông tin trực tiếp với suy luận của người kể; dùng Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải). làm tiêu chí đánh giá phép thay. Thảo luận: nếu đảo thứ tự hai câu, logic có còn đúng? Nêu một chi tiết chưa được kiểm chứng và cách viết để tránh khẳng định quá mức.

Bài luyện nói sau bài văn 4: Nhóm 1 giải thích sự kiện như người tổ chức; nhóm 2 như người bị ảnh hưởng; nhóm 3 phản biện. Mỗi nhóm tạo hai câu mới có 不得了 khi phù hợp, trình bày Pinyin và bản dịch Việt–Anh.

30. 40 bài tập ứng dụng chuyên sâu: hiểu, tạo câu, phân biệt, phiên dịch và diễn vai

Bài tập 1 – phân tích cú pháp: Trong “听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。”, xác định chủ ngữ, vị ngữ, vị trí và phạm vi tác động của cấu trúc; phân biệt nghĩa từ với ý nghĩa toàn câu.

Bài tập 2 – phân tích cú pháp: Trong “仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。”, xác định chủ ngữ, vị ngữ, vị trí và phạm vi tác động của cấu trúc; phân biệt nghĩa từ với ý nghĩa toàn câu.

Bài tập 3 – phân tích cú pháp: Trong “孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。”, xác định chủ ngữ, vị ngữ, vị trí và phạm vi tác động của cấu trúc; phân biệt nghĩa từ với ý nghĩa toàn câu.

Bài tập 4 – phân tích cú pháp: Trong “那位老人的故事让我们感动得不得了。”, xác định chủ ngữ, vị ngữ, vị trí và phạm vi tác động của cấu trúc; phân biệt nghĩa từ với ý nghĩa toàn câu.

Bài tập 5 – phân tích cú pháp: Trong “这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。”, xác định chủ ngữ, vị ngữ, vị trí và phạm vi tác động của cấu trúc; phân biệt nghĩa từ với ý nghĩa toàn câu.

Bài tập 6 – phân tích cú pháp: Trong “一看到受潮的书，他担心得不得了。”, xác định chủ ngữ, vị ngữ, vị trí và phạm vi tác động của cấu trúc; phân biệt nghĩa từ với ý nghĩa toàn câu.

Bài tập 7 – phân tích cú pháp: Trong “外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。”, xác định chủ ngữ, vị ngữ, vị trí và phạm vi tác động của cấu trúc; phân biệt nghĩa từ với ý nghĩa toàn câu.

Bài tập 8 – phân tích cú pháp: Trong “第一次公开演讲，她紧张得不得了。”, xác định chủ ngữ, vị ngữ, vị trí và phạm vi tác động của cấu trúc; phân biệt nghĩa từ với ý nghĩa toàn câu.

Bài tập 9 – phân tích cú pháp: Trong “如果急救设备也坏了，那可不得了。”, xác định chủ ngữ, vị ngữ, vị trí và phạm vi tác động của cấu trúc; phân biệt nghĩa từ với ý nghĩa toàn câu.

Bài tập 10 – phân tích cú pháp: Trong “大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。”, xác định chủ ngữ, vị ngữ, vị trí và phạm vi tác động của cấu trúc; phân biệt nghĩa từ với ý nghĩa toàn câu.

Bài tập 11 – sửa và phát triển: Dựa trên “听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。”, giải thích điều kiện dùng; tạo một biến thể về chủ thể hoặc mốc thời gian mà không làm thay đổi bản chất ngữ pháp.

Bài tập 12 – sửa và phát triển: Dựa trên “仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。”, giải thích điều kiện dùng; tạo một biến thể về chủ thể hoặc mốc thời gian mà không làm thay đổi bản chất ngữ pháp.

Bài tập 13 – sửa và phát triển: Dựa trên “孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。”, giải thích điều kiện dùng; tạo một biến thể về chủ thể hoặc mốc thời gian mà không làm thay đổi bản chất ngữ pháp.

Bài tập 14 – sửa và phát triển: Dựa trên “那位老人的故事让我们感动得不得了。”, giải thích điều kiện dùng; tạo một biến thể về chủ thể hoặc mốc thời gian mà không làm thay đổi bản chất ngữ pháp.

Bài tập 15 – sửa và phát triển: Dựa trên “这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。”, giải thích điều kiện dùng; tạo một biến thể về chủ thể hoặc mốc thời gian mà không làm thay đổi bản chất ngữ pháp.

Bài tập 16 – sửa và phát triển: Dựa trên “一看到受潮的书，他担心得不得了。”, giải thích điều kiện dùng; tạo một biến thể về chủ thể hoặc mốc thời gian mà không làm thay đổi bản chất ngữ pháp.

Bài tập 17 – sửa và phát triển: Dựa trên “外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。”, giải thích điều kiện dùng; tạo một biến thể về chủ thể hoặc mốc thời gian mà không làm thay đổi bản chất ngữ pháp.

Bài tập 18 – sửa và phát triển: Dựa trên “第一次公开演讲，她紧张得不得了。”, giải thích điều kiện dùng; tạo một biến thể về chủ thể hoặc mốc thời gian mà không làm thay đổi bản chất ngữ pháp.

Bài tập 19 – sửa và phát triển: Dựa trên “如果急救设备也坏了，那可不得了。”, giải thích điều kiện dùng; tạo một biến thể về chủ thể hoặc mốc thời gian mà không làm thay đổi bản chất ngữ pháp.

Bài tập 20 – sửa và phát triển: Dựa trên “大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。”, giải thích điều kiện dùng; tạo một biến thể về chủ thể hoặc mốc thời gian mà không làm thay đổi bản chất ngữ pháp.

Bài tập 21 – luyện nói theo vai: Từ tình huống “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”, đóng vai thành viên 1, đưa ra phương án hoặc lời phản biện; dùng cấu trúc trọng tâm trong một câu tự nhiên rồi tự dịch sang Việt–Anh.

Bài tập 22 – luyện nói theo vai: Từ tình huống “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”, đóng vai thành viên 2, đưa ra phương án hoặc lời phản biện; dùng cấu trúc trọng tâm trong một câu tự nhiên rồi tự dịch sang Việt–Anh.

Bài tập 23 – luyện nói theo vai: Từ tình huống “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”, đóng vai thành viên 3, đưa ra phương án hoặc lời phản biện; dùng cấu trúc trọng tâm trong một câu tự nhiên rồi tự dịch sang Việt–Anh.

Bài tập 24 – luyện nói theo vai: Từ tình huống “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”, đóng vai thành viên 4, đưa ra phương án hoặc lời phản biện; dùng cấu trúc trọng tâm trong một câu tự nhiên rồi tự dịch sang Việt–Anh.

Bài tập 25 – luyện nói theo vai: Từ tình huống “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”, đóng vai thành viên 5, đưa ra phương án hoặc lời phản biện; dùng cấu trúc trọng tâm trong một câu tự nhiên rồi tự dịch sang Việt–Anh.

Bài tập 26 – luyện nói theo vai: Từ tình huống “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”, đóng vai thành viên 1, đưa ra phương án hoặc lời phản biện; dùng cấu trúc trọng tâm trong một câu tự nhiên rồi tự dịch sang Việt–Anh.

Bài tập 27 – luyện nói theo vai: Từ tình huống “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”, đóng vai thành viên 2, đưa ra phương án hoặc lời phản biện; dùng cấu trúc trọng tâm trong một câu tự nhiên rồi tự dịch sang Việt–Anh.

Bài tập 28 – luyện nói theo vai: Từ tình huống “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”, đóng vai thành viên 3, đưa ra phương án hoặc lời phản biện; dùng cấu trúc trọng tâm trong một câu tự nhiên rồi tự dịch sang Việt–Anh.

Bài tập 29 – luyện nói theo vai: Từ tình huống “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”, đóng vai thành viên 4, đưa ra phương án hoặc lời phản biện; dùng cấu trúc trọng tâm trong một câu tự nhiên rồi tự dịch sang Việt–Anh.

Bài tập 30 – luyện nói theo vai: Từ tình huống “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”, đóng vai thành viên 5, đưa ra phương án hoặc lời phản biện; dùng cấu trúc trọng tâm trong một câu tự nhiên rồi tự dịch sang Việt–Anh.

Bài tập 31 – viết/dịch tổng hợp: Viết một câu mới có liên hệ thực tế nhưng không chép ví dụ “听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。”, ghi Pinyin và dịch hai ngôn ngữ; so sánh với một cấu trúc gần nghĩa và giải thích vì sao thay được hoặc không.

Bài tập 32 – viết/dịch tổng hợp: Viết một câu mới có liên hệ thực tế nhưng không chép ví dụ “仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。”, ghi Pinyin và dịch hai ngôn ngữ; so sánh với một cấu trúc gần nghĩa và giải thích vì sao thay được hoặc không.

Bài tập 33 – viết/dịch tổng hợp: Viết một câu mới có liên hệ thực tế nhưng không chép ví dụ “孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。”, ghi Pinyin và dịch hai ngôn ngữ; so sánh với một cấu trúc gần nghĩa và giải thích vì sao thay được hoặc không.

Bài tập 34 – viết/dịch tổng hợp: Viết một câu mới có liên hệ thực tế nhưng không chép ví dụ “那位老人的故事让我们感动得不得了。”, ghi Pinyin và dịch hai ngôn ngữ; so sánh với một cấu trúc gần nghĩa và giải thích vì sao thay được hoặc không.

Bài tập 35 – viết/dịch tổng hợp: Viết một câu mới có liên hệ thực tế nhưng không chép ví dụ “这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。”, ghi Pinyin và dịch hai ngôn ngữ; so sánh với một cấu trúc gần nghĩa và giải thích vì sao thay được hoặc không.

Bài tập 36 – viết/dịch tổng hợp: Viết một câu mới có liên hệ thực tế nhưng không chép ví dụ “一看到受潮的书，他担心得不得了。”, ghi Pinyin và dịch hai ngôn ngữ; so sánh với một cấu trúc gần nghĩa và giải thích vì sao thay được hoặc không.

Bài tập 37 – viết/dịch tổng hợp: Viết một câu mới có liên hệ thực tế nhưng không chép ví dụ “外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。”, ghi Pinyin và dịch hai ngôn ngữ; so sánh với một cấu trúc gần nghĩa và giải thích vì sao thay được hoặc không.

Bài tập 38 – viết/dịch tổng hợp: Viết một câu mới có liên hệ thực tế nhưng không chép ví dụ “第一次公开演讲，她紧张得不得了。”, ghi Pinyin và dịch hai ngôn ngữ; so sánh với một cấu trúc gần nghĩa và giải thích vì sao thay được hoặc không.

Bài tập 39 – viết/dịch tổng hợp: Viết một câu mới có liên hệ thực tế nhưng không chép ví dụ “如果急救设备也坏了，那可不得了。”, ghi Pinyin và dịch hai ngôn ngữ; so sánh với một cấu trúc gần nghĩa và giải thích vì sao thay được hoặc không.

Bài tập 40 – viết/dịch tổng hợp: Viết một câu mới có liên hệ thực tế nhưng không chép ví dụ “大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。”, ghi Pinyin và dịch hai ngôn ngữ; so sánh với một cấu trúc gần nghĩa và giải thích vì sao thay được hoặc không.

31. Đáp án, lời giải thích và hướng dẫn chấm bài tập

Đáp án phân tích bài 1: 听说捐款达到目标，志愿者高兴得不得了。
Ý nghĩa ngữ cảnh: Nghe tin tiền quyên góp đạt mục tiêu, tình nguyện viên vui vô cùng. / The volunteers were overjoyed to hear that the donation target had been met.. Chức năng trọng tâm: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Muốn đạt điểm tối đa, học viên phải chỉ ra quan hệ cú pháp và sự kiện cụ thể mà câu đang diễn tả, không chỉ ghi một bản dịch ngắn.

Đáp án phân tích bài 2: 仓库的屋顶突然漏水，这下可不得了。
Ý nghĩa ngữ cảnh: Mái kho đột nhiên dột, phen này nghiêm trọng rồi. / The warehouse roof suddenly leaked; that is a serious problem.. Chức năng trọng tâm: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Muốn đạt điểm tối đa, học viên phải chỉ ra quan hệ cú pháp và sự kiện cụ thể mà câu đang diễn tả, không chỉ ghi một bản dịch ngắn.

Đáp án phân tích bài 3: 孩子浑身烫得不得了，家长赶紧带他去医院。
Ý nghĩa ngữ cảnh: Người đứa trẻ nóng rực, phụ huynh vội đưa đến bệnh viện. / The child felt extremely hot, so the parents rushed him to hospital.. Chức năng trọng tâm: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Muốn đạt điểm tối đa, học viên phải chỉ ra quan hệ cú pháp và sự kiện cụ thể mà câu đang diễn tả, không chỉ ghi một bản dịch ngắn.

Đáp án phân tích bài 4: 那位老人的故事让我们感动得不得了。
Ý nghĩa ngữ cảnh: Câu chuyện của cụ già khiến chúng tôi xúc động vô cùng. / The elderly person’s story moved us deeply.. Chức năng trọng tâm: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Muốn đạt điểm tối đa, học viên phải chỉ ra quan hệ cú pháp và sự kiện cụ thể mà câu đang diễn tả, không chỉ ghi một bản dịch ngắn.

Đáp án phân tích bài 5: 这几天工作忙得不得了，大家都需要休息。
Ý nghĩa ngữ cảnh: Mấy ngày nay công việc bận kinh khủng, mọi người đều cần nghỉ. / Work has been incredibly busy these days, and everyone needs rest.. Chức năng trọng tâm: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Muốn đạt điểm tối đa, học viên phải chỉ ra quan hệ cú pháp và sự kiện cụ thể mà câu đang diễn tả, không chỉ ghi một bản dịch ngắn.

Đáp án phân tích bài 6: 一看到受潮的书，他担心得不得了。
Ý nghĩa ngữ cảnh: Vừa thấy sách bị ẩm, anh ấy lo không chịu nổi. / He was terribly worried when he saw the damp books.. Chức năng trọng tâm: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Muốn đạt điểm tối đa, học viên phải chỉ ra quan hệ cú pháp và sự kiện cụ thể mà câu đang diễn tả, không chỉ ghi một bản dịch ngắn.

Đáp án phân tích bài 7: 外面冷得不得了，先把物资搬进室内吧。
Ý nghĩa ngữ cảnh: Ngoài trời lạnh kinh khủng, hãy chuyển vật tư vào trong trước. / It is terribly cold outside; let’s move the supplies indoors first.. Chức năng trọng tâm: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Muốn đạt điểm tối đa, học viên phải chỉ ra quan hệ cú pháp và sự kiện cụ thể mà câu đang diễn tả, không chỉ ghi một bản dịch ngắn.

Đáp án phân tích bài 8: 第一次公开演讲，她紧张得不得了。
Ý nghĩa ngữ cảnh: Lần đầu phát biểu công khai, cô ấy căng thẳng vô cùng. / She was extremely nervous during her first public speech.. Chức năng trọng tâm: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Muốn đạt điểm tối đa, học viên phải chỉ ra quan hệ cú pháp và sự kiện cụ thể mà câu đang diễn tả, không chỉ ghi một bản dịch ngắn.

Đáp án phân tích bài 9: 如果急救设备也坏了，那可不得了。
Ý nghĩa ngữ cảnh: Nếu cả thiết bị cấp cứu cũng hỏng thì nghiêm trọng lắm. / If the emergency equipment breaks too, that would be serious.. Chức năng trọng tâm: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Muốn đạt điểm tối đa, học viên phải chỉ ra quan hệ cú pháp và sự kiện cụ thể mà câu đang diễn tả, không chỉ ghi một bản dịch ngắn.

Đáp án phân tích bài 10: 大家看到志愿者安全归来，都激动得不得了。
Ý nghĩa ngữ cảnh: Thấy tình nguyện viên trở về an toàn, mọi người xúc động vô cùng. / Everyone was thrilled to see the volunteers return safely.. Chức năng trọng tâm: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. Muốn đạt điểm tối đa, học viên phải chỉ ra quan hệ cú pháp và sự kiện cụ thể mà câu đang diễn tả, không chỉ ghi một bản dịch ngắn.

Bài 11: Không có một câu chuyển đổi duy nhất. Đáp án đạt cần giữ đúng thông tin từ câu nguồn số 1, không tự thêm dữ kiện trái ngược, tuân thủ điều kiện kết hợp đã nêu ở phần 10 và 12. Viết đủ bốn ngôn ngữ và giải thích vì sao biến thể vẫn hợp lệ.

Bài 12: Không có một câu chuyển đổi duy nhất. Đáp án đạt cần giữ đúng thông tin từ câu nguồn số 2, không tự thêm dữ kiện trái ngược, tuân thủ điều kiện kết hợp đã nêu ở phần 10 và 12. Viết đủ bốn ngôn ngữ và giải thích vì sao biến thể vẫn hợp lệ.

Bài 13: Không có một câu chuyển đổi duy nhất. Đáp án đạt cần giữ đúng thông tin từ câu nguồn số 3, không tự thêm dữ kiện trái ngược, tuân thủ điều kiện kết hợp đã nêu ở phần 10 và 12. Viết đủ bốn ngôn ngữ và giải thích vì sao biến thể vẫn hợp lệ.

Bài 14: Không có một câu chuyển đổi duy nhất. Đáp án đạt cần giữ đúng thông tin từ câu nguồn số 4, không tự thêm dữ kiện trái ngược, tuân thủ điều kiện kết hợp đã nêu ở phần 10 và 12. Viết đủ bốn ngôn ngữ và giải thích vì sao biến thể vẫn hợp lệ.

Bài 15: Không có một câu chuyển đổi duy nhất. Đáp án đạt cần giữ đúng thông tin từ câu nguồn số 5, không tự thêm dữ kiện trái ngược, tuân thủ điều kiện kết hợp đã nêu ở phần 10 và 12. Viết đủ bốn ngôn ngữ và giải thích vì sao biến thể vẫn hợp lệ.

Bài 16: Không có một câu chuyển đổi duy nhất. Đáp án đạt cần giữ đúng thông tin từ câu nguồn số 6, không tự thêm dữ kiện trái ngược, tuân thủ điều kiện kết hợp đã nêu ở phần 10 và 12. Viết đủ bốn ngôn ngữ và giải thích vì sao biến thể vẫn hợp lệ.

Bài 17: Không có một câu chuyển đổi duy nhất. Đáp án đạt cần giữ đúng thông tin từ câu nguồn số 7, không tự thêm dữ kiện trái ngược, tuân thủ điều kiện kết hợp đã nêu ở phần 10 và 12. Viết đủ bốn ngôn ngữ và giải thích vì sao biến thể vẫn hợp lệ.

Bài 18: Không có một câu chuyển đổi duy nhất. Đáp án đạt cần giữ đúng thông tin từ câu nguồn số 8, không tự thêm dữ kiện trái ngược, tuân thủ điều kiện kết hợp đã nêu ở phần 10 và 12. Viết đủ bốn ngôn ngữ và giải thích vì sao biến thể vẫn hợp lệ.

Bài 19: Không có một câu chuyển đổi duy nhất. Đáp án đạt cần giữ đúng thông tin từ câu nguồn số 9, không tự thêm dữ kiện trái ngược, tuân thủ điều kiện kết hợp đã nêu ở phần 10 và 12. Viết đủ bốn ngôn ngữ và giải thích vì sao biến thể vẫn hợp lệ.

Bài 20: Không có một câu chuyển đổi duy nhất. Đáp án đạt cần giữ đúng thông tin từ câu nguồn số 10, không tự thêm dữ kiện trái ngược, tuân thủ điều kiện kết hợp đã nêu ở phần 10 và 12. Viết đủ bốn ngôn ngữ và giải thích vì sao biến thể vẫn hợp lệ.

Bài 21: Đóng vai đạt yêu cầu khi có (1) một mục tiêu giao tiếp cụ thể, (2) ít nhất một căn cứ, (3) một phát ngôn tự nhiên phù hợp vai, (4) phản hồi hợp lý cho người đối thoại, (5) dịch chính xác; tránh biến câu chuyện thành màn hỏi đáp về định nghĩa.

Bài 22: Đóng vai đạt yêu cầu khi có (1) một mục tiêu giao tiếp cụ thể, (2) ít nhất một căn cứ, (3) một phát ngôn tự nhiên phù hợp vai, (4) phản hồi hợp lý cho người đối thoại, (5) dịch chính xác; tránh biến câu chuyện thành màn hỏi đáp về định nghĩa.

Bài 23: Đóng vai đạt yêu cầu khi có (1) một mục tiêu giao tiếp cụ thể, (2) ít nhất một căn cứ, (3) một phát ngôn tự nhiên phù hợp vai, (4) phản hồi hợp lý cho người đối thoại, (5) dịch chính xác; tránh biến câu chuyện thành màn hỏi đáp về định nghĩa.

Bài 24: Đóng vai đạt yêu cầu khi có (1) một mục tiêu giao tiếp cụ thể, (2) ít nhất một căn cứ, (3) một phát ngôn tự nhiên phù hợp vai, (4) phản hồi hợp lý cho người đối thoại, (5) dịch chính xác; tránh biến câu chuyện thành màn hỏi đáp về định nghĩa.

Bài 25: Đóng vai đạt yêu cầu khi có (1) một mục tiêu giao tiếp cụ thể, (2) ít nhất một căn cứ, (3) một phát ngôn tự nhiên phù hợp vai, (4) phản hồi hợp lý cho người đối thoại, (5) dịch chính xác; tránh biến câu chuyện thành màn hỏi đáp về định nghĩa.

Bài 26: Đóng vai đạt yêu cầu khi có (1) một mục tiêu giao tiếp cụ thể, (2) ít nhất một căn cứ, (3) một phát ngôn tự nhiên phù hợp vai, (4) phản hồi hợp lý cho người đối thoại, (5) dịch chính xác; tránh biến câu chuyện thành màn hỏi đáp về định nghĩa.

Bài 27: Đóng vai đạt yêu cầu khi có (1) một mục tiêu giao tiếp cụ thể, (2) ít nhất một căn cứ, (3) một phát ngôn tự nhiên phù hợp vai, (4) phản hồi hợp lý cho người đối thoại, (5) dịch chính xác; tránh biến câu chuyện thành màn hỏi đáp về định nghĩa.

Bài 28: Đóng vai đạt yêu cầu khi có (1) một mục tiêu giao tiếp cụ thể, (2) ít nhất một căn cứ, (3) một phát ngôn tự nhiên phù hợp vai, (4) phản hồi hợp lý cho người đối thoại, (5) dịch chính xác; tránh biến câu chuyện thành màn hỏi đáp về định nghĩa.

Bài 29: Đóng vai đạt yêu cầu khi có (1) một mục tiêu giao tiếp cụ thể, (2) ít nhất một căn cứ, (3) một phát ngôn tự nhiên phù hợp vai, (4) phản hồi hợp lý cho người đối thoại, (5) dịch chính xác; tránh biến câu chuyện thành màn hỏi đáp về định nghĩa.

Bài 30: Đóng vai đạt yêu cầu khi có (1) một mục tiêu giao tiếp cụ thể, (2) ít nhất một căn cứ, (3) một phát ngôn tự nhiên phù hợp vai, (4) phản hồi hợp lý cho người đối thoại, (5) dịch chính xác; tránh biến câu chuyện thành màn hỏi đáp về định nghĩa.

Bài 31: Chấp nhận nhiều cách diễn đạt khi chuẩn ngữ pháp; điểm tham khảo gồm: vị trí cấu trúc 25%, tính tự nhiên 25%, Pinyin chính xác 25%, bản dịch Việt–Anh 25%. Cần giải thích cụ thể nếu từ gần nghĩa không thể thay.

Bài 32: Chấp nhận nhiều cách diễn đạt khi chuẩn ngữ pháp; điểm tham khảo gồm: vị trí cấu trúc 25%, tính tự nhiên 25%, Pinyin chính xác 25%, bản dịch Việt–Anh 25%. Cần giải thích cụ thể nếu từ gần nghĩa không thể thay.

Bài 33: Chấp nhận nhiều cách diễn đạt khi chuẩn ngữ pháp; điểm tham khảo gồm: vị trí cấu trúc 25%, tính tự nhiên 25%, Pinyin chính xác 25%, bản dịch Việt–Anh 25%. Cần giải thích cụ thể nếu từ gần nghĩa không thể thay.

Bài 34: Chấp nhận nhiều cách diễn đạt khi chuẩn ngữ pháp; điểm tham khảo gồm: vị trí cấu trúc 25%, tính tự nhiên 25%, Pinyin chính xác 25%, bản dịch Việt–Anh 25%. Cần giải thích cụ thể nếu từ gần nghĩa không thể thay.

Bài 35: Chấp nhận nhiều cách diễn đạt khi chuẩn ngữ pháp; điểm tham khảo gồm: vị trí cấu trúc 25%, tính tự nhiên 25%, Pinyin chính xác 25%, bản dịch Việt–Anh 25%. Cần giải thích cụ thể nếu từ gần nghĩa không thể thay.

Bài 36: Chấp nhận nhiều cách diễn đạt khi chuẩn ngữ pháp; điểm tham khảo gồm: vị trí cấu trúc 25%, tính tự nhiên 25%, Pinyin chính xác 25%, bản dịch Việt–Anh 25%. Cần giải thích cụ thể nếu từ gần nghĩa không thể thay.

Bài 37: Chấp nhận nhiều cách diễn đạt khi chuẩn ngữ pháp; điểm tham khảo gồm: vị trí cấu trúc 25%, tính tự nhiên 25%, Pinyin chính xác 25%, bản dịch Việt–Anh 25%. Cần giải thích cụ thể nếu từ gần nghĩa không thể thay.

Bài 38: Chấp nhận nhiều cách diễn đạt khi chuẩn ngữ pháp; điểm tham khảo gồm: vị trí cấu trúc 25%, tính tự nhiên 25%, Pinyin chính xác 25%, bản dịch Việt–Anh 25%. Cần giải thích cụ thể nếu từ gần nghĩa không thể thay.

Bài 39: Chấp nhận nhiều cách diễn đạt khi chuẩn ngữ pháp; điểm tham khảo gồm: vị trí cấu trúc 25%, tính tự nhiên 25%, Pinyin chính xác 25%, bản dịch Việt–Anh 25%. Cần giải thích cụ thể nếu từ gần nghĩa không thể thay.

Bài 40: Chấp nhận nhiều cách diễn đạt khi chuẩn ngữ pháp; điểm tham khảo gồm: vị trí cấu trúc 25%, tính tự nhiên 25%, Pinyin chính xác 25%, bản dịch Việt–Anh 25%. Cần giải thích cụ thể nếu từ gần nghĩa không thể thay.

32. Tổng hợp trọng điểm kiến thức cốt lõi để giảng dạy

Nhớ bản chất: 不得了 (bùdéliǎo) – ghê gớm; vô cùng; nghiêm trọng – extremely; terribly; a serious matter.

Phân loại: Cụm cố định chỉ mức độ hoặc tình trạng nghiêm trọng. 不得了 có thể làm bổ ngữ sau tính từ/động từ tâm lý với 得 (高兴得不得了、热得不得了), hoặc đứng vị ngữ đánh giá tình hình nghiêm trọng (这可不得了). Tùy ngữ cảnh có thể khen ngợi, than phiền, cảnh báo.

Phân biệt: Đừng hiểu toàn bộ trường hợp như sự cố nghiêm trọng; 高兴得不得了 là cực kỳ vui. Không nhầm 得不得了 với 得了 (xong/được) hoặc 不得不 (buộc phải).

Thành thạo không phải đọc thuộc 30 câu; học viên phải chỉ ra đúng ngữ cảnh, đặt được câu độc lập, dùng được trong hội thoại và giải thích lỗi sai.

33. Phương pháp liên tưởng, phát triển từ vựng và học theo logic

Bước 1: Hình dung câu chuyện “Một chương trình cứu trợ cộng đồng vừa nhận tin vui quyên góp lớn, nhưng kho vật tư lại phát hiện rò rỉ nước; nhóm ứng phó hai cảm xúc trái ngược.”. Bước 2: Xác định đúng nhu cầu diễn đạt “ghê gớm; vô cùng; nghiêm trọng”. Bước 3: Đối chiếu hai lựa chọn ngôn ngữ và xác định giới hạn. Bước 4: Thay người nói/người nghe để xem sắc thái có thay đổi không. Bước 5: Đặt hai câu hoàn toàn mới, kiểm tra Pinyin và bản dịch trước khi luyện nói.

34. Lộ trình giảng dạy chuyên sâu, thực hành và ôn tập mở rộng

Giai đoạn đầu: dành thời gian cho tổng quan và tám chiều phân tích ngữ pháp; học viên phải nêu được bản chất, cấu tạo và điều kiện dùng. Giai đoạn hai: phân tích tám công thức được kiểm soát và luyện ba mươi mẫu câu; tránh giảng công thức không có ví dụ đủ sức chứng minh.

Giai đoạn ba: diễn ba cảnh hội thoại 48 lượt, thay đổi tình tiết ở lượt phản biện và yêu cầu tự nghĩ lời mới. Giai đoạn bốn: phân tích bốn bài đọc, mỗi nhóm viết một bài 250–350 chữ Hán cùng bản dịch; dùng cấu trúc mới và các điểm HSK cũ hợp lý.

Ôn tập theo chu kỳ ngày 1, 3, 7, 14; yêu cầu người học sửa một lỗi sai, tạo hai câu độc lập, hội thoại hai phút và viết bài phản ánh trải nghiệm thực tế. Đánh giá không dựa trên độ dài câu, mà dựa trên tính chính xác và khả năng giao tiếp.