Giáo trình Hán ngữ quyển 95 chuẩn HSK 3.0 Phó từ thời gian 在（副词） tác giả Nguyễn Minh Vũ

ChineMaster EDU – Giáo án giảng dạy chuyên sâu HSK 1 – Biên soạn: Nguyễn Minh Vũ
Định hướng: phân tích bản chất ngữ pháp, điều kiện sử dụng, công thức câu, phản xạ hội thoại, bài đọc và khả năng dịch Trung – Việt – Anh.

Phạm vi: trọng điểm cốt lõi theo HSK 1; vốn từ nâng cao dùng để phát triển kỹ năng, không mặc định là yêu cầu từ vựng HSK 1.

01. Kiến thức toàn diện về trọng điểm ngữ pháp HSK 1: 在（副词）

在（副词） là trọng điểm thuộc nhóm 时间副词. Nghĩa/hàm ý cơ bản: đang (động tác đang diễn ra); trong tiếng Anh thường diễn đạt bằng “be doing; in progress”. 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm. Không phân tích từ bằng cách dịch từng chữ rồi lắp vào câu. Cần xét từ loại, thành phần được bổ nghĩa hoặc quan hệ giữa các thành phần và bối cảnh giao tiếp. Kiểm tra ba yếu tố: (a) đối tượng đang được miêu tả hoặc tác động; (b) vị trí của trọng điểm trong cấu trúc; (c) người nghe hiểu câu như một nhận định, một hành động, một câu hỏi hay một lời nhắc. 我在学习 = tôi đang học; 我在学校学习 = tôi học ở trường; xét đối tượng đi sau 在. Phân biệt với 正在、呢、在（介词）: từ gần nghĩa không phải lúc nào cũng hoán đổi được; thử thay thế phải so sánh nghĩa và cấu trúc sau khi thay.

我在学习汉语。
Wǒ zài xuéxí Hànyǔ.
Tôi đang học tiếng Trung.
I’m studying Chinese.

Trọng điểm: 在（副词）
Pinyin có dấu: zài
Âm Hán Việt tham chiếu: tại
Nghĩa tiếng Việt: đang (động tác đang diễn ra)
English: be doing; in progress
Từ loại / loại cấu trúc: 时间副词
Giản thể: 在（副词）; phồn thể: 在
Bộ thủ tham chiếu: 土 – 6 nét
Vị trí trong chuỗi liên tục: Bài 95; bài kế trước 94.

Mục tiêu nhận thức: chỉ ra chức năng, phạm vi tác động, cấu trúc câu và trường hợp không được thay thế với 正在、呢、在（介词）.

Mục tiêu thực hành: phân tích 10 câu, nói 10 câu mới, dịch 10 câu và tham gia hội thoại tối thiểu 12 lượt.

02. Định nghĩa và hệ thống nghĩa cốt lõi

在（副词） là trọng điểm thuộc nhóm 时间副词. Nghĩa/hàm ý cơ bản: đang (động tác đang diễn ra); trong tiếng Anh thường diễn đạt bằng “be doing; in progress”.

在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Không phân tích từ bằng cách dịch từng chữ rồi lắp vào câu. Cần xét từ loại, thành phần được bổ nghĩa hoặc quan hệ giữa các thành phần và bối cảnh giao tiếp.

Kiểm tra ba yếu tố: (a) đối tượng đang được miêu tả hoặc tác động; (b) vị trí của trọng điểm trong cấu trúc; (c) người nghe hiểu câu như một nhận định, một hành động, một câu hỏi hay một lời nhắc.

03. Đối chiếu nghĩa Trung – Việt – Anh và chức năng giao tiếp

Chữ Hán: 在（副词）. Pinyin: zài. Việt: đang (động tác đang diễn ra). Anh: be doing; in progress.

Một bản dịch Việt/Anh có thể tương ứng với nhiều hình thức tiếng Trung; cần giữ đúng vị trí phó từ, giới từ, trợ từ hoặc trật tự các bộ phận trong cụm từ.

我在学习汉语。
Wǒ zài xuéxí Hànyǔ.
Tôi đang học tiếng Trung.
I’m studying Chinese.

她在看书。
Tā zài kàn shū.
Cô ấy đang đọc sách.
She is reading a book.

老师在讲课。
Lǎoshī zài jiǎng kè.
Thầy đang giảng bài.
The teacher is giving a lesson.

04. Ngữ âm, Pinyin, thanh điệu và âm Hán Việt

Đọc mẫu: 在（副词） – zài. Âm Hán Việt: tại (dùng hỗ trợ nhận diện từ gốc Hán, không thay cho phát âm tiếng Phổ thông).

Luyện phát âm từng âm tiết, nối thành cụm và đọc trong câu; khi có trợ từ nhẹ cần giảm lực và không gán thanh bốn cho 了、吗、呢、吧 trong chức năng trợ từ.

Với 不 bù: trước âm tiết thanh bốn, trong phát âm thông thường chuyển thành bú; với 一 yī: theo thanh của âm tiết kế tiếp có biến điệu yí/yì.

Luyện nối âm từ năm cụm: 在学习; 在工作; 在看书; 在打电话; 在做饭.

05. Chữ Hán giản thể, phồn thể và chức năng biểu đạt

Chữ/cụm giản thể: 在（副词）. Dạng phồn thể dùng để đối chiếu: 在.

Ký hiệu ¹, ², ³ trong tên bài dùng phân biệt MỤC ĐÍCH GIẢNG DẠY; không phải chữ viết thường trong câu. Khi dán bài xuất bản, dùng chữ Hán không mang ký hiệu để đặt câu.

06. Bộ thủ, nét chữ và cơ chế nhận diện

Bộ thủ / thành tố để nhận diện: 土 – 6 nét.

Tách chữ đơn và cụm nhiều chữ; xác định bộ tra cứu của từng chữ quan trọng trước khi tạo mạng từ vựng. Khi một mục là cấu trúc nhiều thành phần, không được coi toàn bộ mục là một chữ Hán.

Bộ thủ thường gợi họ chữ hoặc hình thức, không tự đảm bảo các từ cùng bộ có cùng nghĩa. Luyện viết đúng hướng nét, nhận diện biến thể giản thể/phồn thể.

07. Liên tưởng có kiểm chứng và ghi nhớ bản chất

Móc nhớ: 在（副词） → đang (động tác đang diễn ra) → kết hợp thực tế “在学习” → một hoàn cảnh cụ thể do học viên tự đặt.

Gắn với tình huống: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Phương pháp ba lớp: nhìn chữ và gọi đúng âm; xác định vị trí trong công thức; hình dung một sự kiện thật tại lớp học, nhà hàng hoặc nơi làm việc. Liên tưởng chỉ là mẹo học, không được xem là kết luận từ nguyên lịch sử.

08. Cấu tạo từ, kiểu kết hợp và khối từ điển hình

Khối từ 01: 在学习.

Khối từ 02: 在工作.

Khối từ 03: 在看书.

Khối từ 04: 在打电话.

Khối từ 05: 在做饭.

Thực hành tách khối: xác định từ trung tâm và yếu tố bổ nghĩa, xét thành phần có thể lược hay không, sau đó thay thế từng thành phần mà vẫn giữ đúng công thức.

09. Từ loại, chức năng cú pháp và phạm vi chi phối

Phân loại: 时间副词.

在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Xác định rõ thành phần bắt buộc (ví dụ động từ sau phó từ tiến hành; tân ngữ sau động từ; danh từ trung tâm sau định ngữ) và thành phần có thể tỉnh lược khi ngữ cảnh đã rõ.

Nguyên tắc quan sát: dựa trên vị trí trong câu hoàn chỉnh và phép thay thế; cùng một chữ có thể giữ các vai ngữ pháp khác nhau.

10. Đặc điểm ngữ pháp chuyên sâu: điều kiện, giới hạn và sắc thái

Quy tắc 01: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Quy tắc 02: 我在学习 = tôi đang học; 我在学校学习 = tôi học ở trường; xét đối tượng đi sau 在.

Quy tắc 03: Phân biệt với 正在、呢、在（介词）: từ gần nghĩa không phải lúc nào cũng hoán đổi được; thử thay thế phải so sánh nghĩa và cấu trúc sau khi thay.

Quy tắc 04: Công thức hạt nhân: 主语 + 在 + 动词 + 宾语.

Quy tắc 05: Biến thể thứ hai: 主语 + 在 + 动词 + 呢.

Quy tắc 06: Biến thể thứ ba: 主语 + 没在 + 动词.

Quy tắc 07: Biến thể thứ tư: 主语 + 在 + 地点 + 动词（另义）.

Quy tắc 08: Định vị từ trọng tâm theo quan hệ chủ ngữ – vị ngữ; không áp đặt trật tự tiếng Việt lên tiếng Trung.

Quy tắc 09: Một câu hỏi có đại từ nghi vấn có thể không dùng 吗; một câu hỏi phải–không thường dùng 吗 hoặc cấu trúc chính–phản.

Quy tắc 10: Động tác hoàn tất, hành động đang diễn ra và thay đổi tình hình thuộc những kiểu thông tin khác nhau; không coi 了, 在, 正在 tương đương nhau.

Quy tắc 11: Xưng hô có thể được lược trong khẩu ngữ khi đã biết người nói, nhưng không được bỏ yếu tố quyết định quan hệ ngữ pháp của câu.

Quy tắc 12: Khi dịch sang tiếng Anh cần chọn thì và thể theo ngữ cảnh, không máy móc dịch mỗi trợ từ thành một từ Anh.

Quy tắc 13: Luôn kiểm tra lỗi trọng yếu của bài: 我在学习 = tôi đang học; 我在学校学习 = tôi học ở trường; xét đối tượng đi sau 在.

11. Giải thích các cách dùng qua tình huống cụ thể

Tình huống 01 – lớp học và phương pháp học:
我在学习汉语。

Wǒ zài xuéxí Hànyǔ.

Tôi đang học tiếng Trung.

I’m studying Chinese.

Ghi chú giảng dạy: xác định thành phần gắn với “在（副词）”, giải thích vì sao chọn mẫu trong bài; sau đó thử thay đổi một trạng ngữ thời gian, một người nói hoặc một thành phần danh từ.

Tình huống 02 – mua sắm và lựa chọn:
她在看书。

Tā zài kàn shū.

Cô ấy đang đọc sách.

She is reading a book.

Ghi chú giảng dạy: xác định thành phần gắn với “在（副词）”, giải thích vì sao chọn mẫu trong bài; sau đó thử thay đổi một trạng ngữ thời gian, một người nói hoặc một thành phần danh từ.

Tình huống 03 – gia đình và sinh hoạt:
老师在讲课。

Lǎoshī zài jiǎng kè.

Thầy đang giảng bài.

The teacher is giving a lesson.

Ghi chú giảng dạy: xác định thành phần gắn với “在（副词）”, giải thích vì sao chọn mẫu trong bài; sau đó thử thay đổi một trạng ngữ thời gian, một người nói hoặc một thành phần danh từ.

Tình huống 04 – trao đổi giờ giấc:
他们在开会。

Tāmen zài kāi huì.

Họ đang họp.

They are having a meeting.

Ghi chú giảng dạy: xác định thành phần gắn với “在（副词）”, giải thích vì sao chọn mẫu trong bài; sau đó thử thay đổi một trạng ngữ thời gian, một người nói hoặc một thành phần danh từ.

Tình huống 05 – nơi làm việc:
弟弟在睡觉。

Dìdi zài shuì jué.

Em trai đang ngủ.

My younger brother is sleeping.

Ghi chú giảng dạy: xác định thành phần gắn với “在（副词）”, giải thích vì sao chọn mẫu trong bài; sau đó thử thay đổi một trạng ngữ thời gian, một người nói hoặc một thành phần danh từ.

Tình huống 06 – sắp xếp lịch học:
我在给朋友打电话。

Wǒ zài gěi péngyou dǎ diànhuà.

Tôi đang gọi điện cho bạn.

I’m calling a friend.

Ghi chú giảng dạy: xác định thành phần gắn với “在（副词）”, giải thích vì sao chọn mẫu trong bài; sau đó thử thay đổi một trạng ngữ thời gian, một người nói hoặc một thành phần danh từ.

Tình huống 07 – nhà hàng và đồ uống:
妈妈在做饭。

Mā mā zài zuò fàn.

Mẹ đang nấu cơm.

Mom is cooking.

Ghi chú giảng dạy: xác định thành phần gắn với “在（副词）”, giải thích vì sao chọn mẫu trong bài; sau đó thử thay đổi một trạng ngữ thời gian, một người nói hoặc một thành phần danh từ.

Tình huống 08 – gặp gỡ bạn bè:
你在听什么？

Nǐ zài tīng shénme?

Bạn đang nghe gì?

What are you listening to?

Ghi chú giảng dạy: xác định thành phần gắn với “在（副词）”, giải thích vì sao chọn mẫu trong bài; sau đó thử thay đổi một trạng ngữ thời gian, một người nói hoặc một thành phần danh từ.

Tình huống 09 – hội thoại qua điện thoại:
学生们在做练习。

Xué shēng men zài zuò liàn xí.

Các học viên đang làm bài luyện.

The students are doing exercises.

Ghi chú giảng dạy: xác định thành phần gắn với “在（副词）”, giải thích vì sao chọn mẫu trong bài; sau đó thử thay đổi một trạng ngữ thời gian, một người nói hoặc một thành phần danh từ.

Tình huống 10 – đọc hiểu và dịch thuật:
我没在玩手机，我在查词。

Nội dung liên quan: diễn đàn giáo trình HSK.

Wǒ méi zài wán shǒujī, wǒ zài chá cí.

Tôi không chơi điện thoại, tôi đang tra từ.

I’m not playing on my phone; I’m looking up words.

Ghi chú giảng dạy: xác định thành phần gắn với “在（副词）”, giải thích vì sao chọn mẫu trong bài; sau đó thử thay đổi một trạng ngữ thời gian, một người nói hoặc một thành phần danh từ.

12. Hệ thống công thức cấu trúc câu với phân tích ví dụ

Công thức trọng tâm 01: 主语 + 在 + 动词 + 宾语
今天我还在学习汉语。

Jīntiān wǒ hái zài xuéxí Hànyǔ.

Hôm nay tôi vẫn đang học tiếng Trung.

I am still studying Chinese today.

Phân tích 01: công thức áp dụng cho nhóm 时间副词; đối chiếu câu mẫu để xác định vị trí từ/cụm trọng điểm, điều kiện sử dụng và phạm vi tác động của nó.

Công thức trọng tâm 02: 主语 + 在 + 动词 + 呢
现在她在看书。

Xiànzài tā zài kàn shū.

Bây giờ cô ấy đang đọc sách.

She is reading a book now.

Phân tích 02: công thức áp dụng cho nhóm 时间副词; đối chiếu câu mẫu để xác định vị trí từ/cụm trọng điểm, điều kiện sử dụng và phạm vi tác động của nó.

Công thức trọng tâm 03: 主语 + 没在 + 动词
今天她还在看书。

Jīntiān tā hái zài kàn shū.

Hôm nay cô ấy vẫn đang đọc sách.

She is still reading a book today.

Phân tích 03: công thức áp dụng cho nhóm 时间副词; đối chiếu câu mẫu để xác định vị trí từ/cụm trọng điểm, điều kiện sử dụng và phạm vi tác động của nó.

Công thức trọng tâm 04: 主语 + 在 + 地点 + 动词（另义）
现在他在打电话。

Xiànzài tā zài dǎ diànhuà.

Bây giờ anh ấy đang gọi điện.

He is making a phone call now.

Phân tích 04: công thức áp dụng cho nhóm 时间副词; đối chiếu câu mẫu để xác định vị trí từ/cụm trọng điểm, điều kiện sử dụng và phạm vi tác động của nó.

Biến đổi nâng cao 05: thêm mốc thời gian hoặc chủ thể mới vào công thức 主语 + 在 + 动词 + 宾语; giữ đúng thứ tự câu và không thay đổi chức năng của “在（副词）”.

现在我们在听录音。
Xiànzài wǒmen zài tīng lù yīn.
Bây giờ chúng tôi đang nghe ghi âm.
We are listening to a recording now.

Biến đổi nâng cao 06: thêm mốc thời gian hoặc chủ thể mới vào công thức 主语 + 在 + 动词 + 呢; giữ đúng thứ tự câu và không thay đổi chức năng của “在（副词）”.

今天我们还在听录音。
Jīntiān wǒmen hái zài tīng lù yīn.
Hôm nay chúng tôi vẫn đang nghe ghi âm.
We are still listening to a recording today.

Biến đổi nâng cao 07: thêm mốc thời gian hoặc chủ thể mới vào công thức 主语 + 没在 + 动词; giữ đúng thứ tự câu và không thay đổi chức năng của “在（副词）”.

现在学生们在做练习。
Xiànzài xué shēng men zài zuò liàn xí.
Bây giờ các học viên đang làm bài luyện.
The students are doing exercises now.

Biến đổi nâng cao 08: thêm mốc thời gian hoặc chủ thể mới vào công thức 主语 + 在 + 地点 + 动词（另义）; giữ đúng thứ tự câu và không thay đổi chức năng của “在（副词）”.

今天学生们还在做练习。
Jīntiān xué shēng men hái zài zuò liàn xí.
Hôm nay các học viên vẫn đang làm bài luyện.
The students are still doing exercises today.

13. Kết hợp thường dùng và các cụm học nguyên khối

Cụm cần thuộc: 在学习.

Cụm cần thuộc: 在工作.

Cụm cần thuộc: 在看书.

Cụm cần thuộc: 在打电话.

Cụm cần thuộc: 在做饭.

Bài tập lớp: nói nghĩa Việt và Anh của từng cụm; đặt câu khẳng định, câu hỏi, câu phủ định khi cấu trúc cho phép. Không gắn trợ từ hoặc biến đổi phó từ ngoài phạm vi phù hợp.

14. Họ từ, từ vựng mở rộng và nghĩa tiếng Anh

Từ vựng kết nối theo trường nghĩa và quan hệ chức năng:
Từ mở rộng 01: 现在 xiànzài – bây giờ – now.

Từ mở rộng 02: 正在 zhèngzài – đang – in progress.

Từ mở rộng 03: 进行 jìnxíng – tiến hành – proceed.

Từ mở rộng 04: 学习 xuéxí – học – study.

Từ mở rộng 05: 工作 gōngzuò – làm việc – work.

Từ mở rộng 06: 上课 shàngkè – lên lớp – attend class.

Từ mở rộng 07: 开会 kāihuì – họp – have a meeting.

Từ mở rộng 08: 说话 shuōhuà – nói – speak.

Từ mở rộng 09: 看书 kànshū – đọc sách – read.

Từ mở rộng 10: 打电话 dǎ diànhuà – gọi điện – call.

Từ mở rộng 11: 动作 dòngzuò – động tác – action.

Từ mở rộng 12: 时间 shíjiān – thời gian – time.

Cách học: gom các từ theo chức năng trong câu, không chỉ gom chữ giống nhau; luôn đặt mỗi từ trong một cụm hoặc câu có nghĩa.

15. Mở rộng từ vựng theo chữ Hán và bộ thủ

Thành tố nền: 土 – 6 nét.

Những cụm gắn với trọng điểm: 在学习; 在工作; 在看书; 在打电话; 在做饭.
Gợi ý phân nhánh: một nhánh theo hình chữ và bộ thủ, một nhánh theo từ loại, một nhánh theo cùng hoàn cảnh sử dụng. Từ thuộc cùng bộ thủ chỉ giúp ghi nhớ nét, không nhất thiết đồng nghĩa.
Thực hành 5 phút: chọn ba chữ thuộc mạng nghĩa phía trên, viết giản thể, Pinyin, nghĩa Việt, nghĩa Anh và một câu ví dụ ngắn.

16. Mở rộng từ chữ gốc thành mạng kết hợp và biến thể ngữ pháp

Nhánh 01: 在学习 → kiểm tra chủ thể, đối tượng, thời gian, loại câu và sắc thái khi đưa vào công thức 主语 + 在 + 动词 + 宾语.

Nhánh 02: 在工作 → kiểm tra chủ thể, đối tượng, thời gian, loại câu và sắc thái khi đưa vào công thức 主语 + 在 + 动词 + 呢.

Nhánh 03: 在看书 → kiểm tra chủ thể, đối tượng, thời gian, loại câu và sắc thái khi đưa vào công thức 主语 + 没在 + 动词.

Nhánh 04: 在打电话 → kiểm tra chủ thể, đối tượng, thời gian, loại câu và sắc thái khi đưa vào công thức 主语 + 在 + 地点 + 动词（另义）.

Nhánh 05: 在做饭 → kiểm tra chủ thể, đối tượng, thời gian, loại câu và sắc thái khi đưa vào công thức 主语 + 在 + 动词 + 宾语.

Học viên tự phát triển thêm năm từ/cụm cùng chức năng, đánh dấu trường hợp không thể dùng như đơn vị đứng độc lập.

17. Từ đồng nghĩa, gần nghĩa, trái nghĩa và quan hệ đối chiếu

Các từ/cấu trúc đối chiếu cần phân biệt: 正在、呢、在（介词）.

Cặp đồng nghĩa hoàn toàn rất hiếm trong ngữ pháp; hãy kiểm tra mức độ, thời gian, phạm vi, chức năng cú pháp và sắc thái tình thái trước khi thay.

Giới hạn thay thế: 我在学习 = tôi đang học; 我在学校学习 = tôi học ở trường; xét đối tượng đi sau 在.

Khái niệm “trái nghĩa” không áp dụng máy móc cho mọi giới từ, trợ từ hoặc tên loại cụm. Nếu không có cặp đối nghĩa trực tiếp, dùng cách đối chiếu chức năng như khẳng định – phủ định, hoàn thành – chưa hoàn thành, hỏi – đáp.

18. Phân biệt các cấu trúc dễ nhầm theo vị trí cú pháp

Phân biệt 01: 我在学习 = tôi đang học; 我在学校学习 = tôi học ở trường; xét đối tượng đi sau 在.

Phân biệt 02: Đặt cạnh: 正在、呢、在（介词）.

Phân biệt 03: Quan sát công thức: 主语 + 在 + 动词 + 宾语.

Phân biệt 04: Quan sát công thức khác: 主语 + 在 + 动词 + 呢.

Phân biệt 05: Chuyển sang tiếng Việt và tiếng Anh theo ý định giao tiếp; tránh lấy bản dịch làm tiêu chí duy nhất để xác định từ loại.

19. Sắc thái biểu cảm, tình thái và mức độ khẳng định

Đọc cùng một câu bằng giọng trung tính, giọng hỏi, giọng vui và giọng nhắc nhở. Chỉ thay ngữ điệu không có nghĩa mọi câu đều đổi được loại câu về mặt ngữ pháp.

Trọng tâm sắc thái: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Giới hạn cần ghi nhớ: 我在学习 = tôi đang học; 我在学校学习 = tôi học ở trường; xét đối tượng đi sau 在.

20. Phạm vi HSK và kỹ năng sử dụng phù hợp

Cốt lõi của bài nằm trong phần ngữ pháp HSK 1. Một số từ vựng và tình huống nâng cao được bổ sung để giáo viên mở rộng chuyên đề giao tiếp, không phải chỉ tiêu bắt buộc của HSK 1.

Mức nền tảng: hiểu nghĩa và một công thức; mức vận dụng: thay được chủ thể, thời gian, đồ vật; mức mở rộng: tự kiểm tra tính đúng/sai và giải thích sắc thái.

21. Phân biệt khẩu ngữ, văn viết và ngữ cảnh chuyên ngành

Khẩu ngữ thường rút gọn thành phần đã rõ trong đối thoại; văn viết cần đầy đủ quan hệ giữa các bộ phận, đặc biệt trong diễn đạt công việc hoặc hành chính.

Áp dụng thương mại: hỏi đơn hàng, giá, lịch hẹn, tình trạng công việc; áp dụng giáo dục: giải thích quy định, giao nhiệm vụ và nhắc lịch. Dùng công thức tương ứng với từ loại, không tạo câu trái ngữ pháp chỉ để chèn từ trọng điểm.

22. Cụm cố định, quán ngữ và khối giao tiếp

Khối cố định 01: 在学习.

Khối cố định 02: 在工作.

Khối cố định 03: 在看书.

Khối cố định 04: 在打电话.

Khối cố định 05: 在做饭.

Phân biệt cụm cố định thực sự với cụm có thể thay thế tự do. Không gọi mọi tổ hợp là thành ngữ; chỉ ghi nhớ nguyên khối khi sự kết hợp tự nhiên, có tần suất trong giao tiếp.

23. Hệ thống mẫu câu thực chiến và biến đổi đa chiều

Mục tiêu: từ một trọng điểm tự triển khai tối thiểu ba mươi câu mới bằng phép thay đổi chủ thể, đối tượng, mức độ, địa điểm, thời gian và mục đích giao tiếp; không lấy ví dụ sai để minh họa công thức.

Khung câu 01: 主语 + 在 + 动词 + 宾语
Khung câu 02: 主语 + 在 + 动词 + 呢
Khung câu 03: 主语 + 没在 + 动词
Khung câu 04: 主语 + 在 + 地点 + 动词（另义）
Cụm gợi mở 01: 在学习.

Cụm gợi mở 02: 在工作.

Cụm gợi mở 03: 在看书.

Cụm gợi mở 04: 在打电话.

Cụm gợi mở 05: 在做饭.

Mẫu thực chiến 01:
现在他在打电话。

Xiànzài tā zài dǎ diànhuà.

Bây giờ anh ấy đang gọi điện.

He is making a phone call now.

Mẫu thực chiến 02:
今天他还在打电话。

Jīntiān tā hái zài dǎ diànhuà.

Hôm nay anh ấy vẫn đang gọi điện.

He is still making a phone call today.

Mẫu thực chiến 03:
现在老师在写汉字。

Xiànzài lǎoshī zài xiě hàn zì.

Bây giờ thầy giáo đang viết chữ Hán.

The teacher is writing Chinese characters now.

Mẫu thực chiến 04:
今天老师还在写汉字。

Jīntiān lǎoshī hái zài xiě hàn zì.

Hôm nay thầy giáo vẫn đang viết chữ Hán.

The teacher is still writing Chinese characters today.

Mẫu thực chiến 05:
现在我们在听录音。

Xiànzài wǒmen zài tīng lù yīn.

Bây giờ chúng tôi đang nghe ghi âm.

We are listening to a recording now.

Mẫu thực chiến 06:
今天我们还在听录音。

Jīntiān wǒmen hái zài tīng lù yīn.

Hôm nay chúng tôi vẫn đang nghe ghi âm.

We are still listening to a recording today.

Mẫu thực chiến 07:
现在学生们在做练习。

Xiànzài xué shēng men zài zuò liàn xí.

Bây giờ các học viên đang làm bài luyện.

The students are doing exercises now.

Mẫu thực chiến 08:
今天学生们还在做练习。

Jīntiān xué shēng men hái zài zuò liàn xí.

Hôm nay các học viên vẫn đang làm bài luyện.

The students are still doing exercises today.

Mẫu thực chiến 09:
现在妹妹在喝茶。

Xiànzài mèi mèi zài hē chá.

Bây giờ em gái đang uống trà.

My younger sister is drinking tea now.

Mẫu thực chiến 10:
今天妹妹还在喝茶。

Jīntiān mèi mèi hái zài hē chá.

Hôm nay em gái vẫn đang uống trà.

My younger sister is still drinkinging tea today.

Mẫu mở rộng 11: lấy công thức “主语 + 在 + 动词 + 宾语”, thêm người nói hoặc mốc thời gian khác, giữ đúng cấu trúc.

Mẫu mở rộng 12: lấy công thức “主语 + 在 + 动词 + 呢”, thêm người nói hoặc mốc thời gian khác, giữ đúng cấu trúc.

Mẫu mở rộng 13: lấy công thức “主语 + 没在 + 动词”, thêm người nói hoặc mốc thời gian khác, giữ đúng cấu trúc.

Mẫu mở rộng 14: lấy công thức “主语 + 在 + 地点 + 动词（另义）”, thêm người nói hoặc mốc thời gian khác, giữ đúng cấu trúc.

24. Đối chiếu câu ứng dụng Trung – Pinyin – Việt – Anh

老师在讲课。
Lǎoshī zài jiǎng kè.
Thầy đang giảng bài.
The teacher is giving a lesson.

你在听什么？
Nǐ zài tīng shénme?
Bạn đang nghe gì?
What are you listening to?

现在她在看书。
Xiànzài tā zài kàn shū.
Bây giờ cô ấy đang đọc sách.
She is reading a book now.

今天老师还在写汉字。
Jīntiān lǎoshī hái zài xiě hàn zì.
Hôm nay thầy giáo vẫn đang viết chữ Hán.
The teacher is still writing Chinese characters today.

现在妹妹在喝茶。
Xiànzài mèi mèi zài hē chá.
Bây giờ em gái đang uống trà.
My younger sister is drinking tea now.

今天朋友们还在看电影。
Jīntiān péngyou men hái zài kàn diàn yǐng.
Hôm nay các bạn vẫn đang xem phim.
The friends are still watching films today.

25. Lỗi điển hình, giải thích nguyên nhân và cách sửa

Lỗi 01: 我在学习 = tôi đang học; 我在学校学习 = tôi học ở trường; xét đối tượng đi sau 在. Cách sửa: xác định chức năng và đối chiếu với các công thức chính của bài rồi tự nói lại thành câu có đủ nghĩa.

Lỗi 02: Đặt từ trọng điểm sai vị trí so với thành phần được bổ nghĩa. Cách sửa: xác định chức năng và đối chiếu với các công thức chính của bài rồi tự nói lại thành câu có đủ nghĩa.

Lỗi 03: Dùng công thức của một loại từ để thay cho cấu trúc thuộc loại từ khác. Cách sửa: xác định chức năng và đối chiếu với các công thức chính của bài rồi tự nói lại thành câu có đủ nghĩa.

Lỗi 04: Dịch sát từng chữ từ tiếng Việt sang tiếng Trung. Cách sửa: xác định chức năng và đối chiếu với các công thức chính của bài rồi tự nói lại thành câu có đủ nghĩa.

Lỗi 05: Đặt 吗 vào câu đã có từ nghi vấn một cách không phù hợp. Cách sửa: xác định chức năng và đối chiếu với các công thức chính của bài rồi tự nói lại thành câu có đủ nghĩa.

Lỗi 06: Đồng nhất 了 của hoàn thành với 了 cuối câu của thay đổi tình huống. Cách sửa: xác định chức năng và đối chiếu với các công thức chính của bài rồi tự nói lại thành câu có đủ nghĩa.

Lỗi 07: Không phân biệt 在 chỉ nơi chốn và 在 biểu thị tiến hành. Cách sửa: xác định chức năng và đối chiếu với các công thức chính của bài rồi tự nói lại thành câu có đủ nghĩa.

Lỗi 08: Dùng 和 làm liên từ nối mệnh đề không có căn cứ. Cách sửa: xác định chức năng và đối chiếu với các công thức chính của bài rồi tự nói lại thành câu có đủ nghĩa.

Lỗi 09: Lược mất phần bắt buộc của cụm động–tân hoặc lượng từ. Cách sửa: xác định chức năng và đối chiếu với các công thức chính của bài rồi tự nói lại thành câu có đủ nghĩa.

Lỗi 10: Bỏ qua sắc thái của phó từ mức độ khi đánh giá một sự vật. Cách sửa: xác định chức năng và đối chiếu với các công thức chính của bài rồi tự nói lại thành câu có đủ nghĩa.

26. Hệ thống 30 câu ví dụ độc lập Trung – Pinyin – Việt – Anh

Ví dụ 1:
我在学习汉语。

Wǒ zài xuéxí Hànyǔ.

Tôi đang học tiếng Trung.

I’m studying Chinese.

Ví dụ 2:
她在看书。

Tā zài kàn shū.

Cô ấy đang đọc sách.

She is reading a book.

Ví dụ 3:
老师在讲课。

Lǎoshī zài jiǎng kè.

Thầy đang giảng bài.

The teacher is giving a lesson.

Ví dụ 4:
他们在开会。

Tāmen zài kāi huì.

Họ đang họp.

They are having a meeting.

Ví dụ 5:
弟弟在睡觉。

Dìdi zài shuì jué.

Em trai đang ngủ.

My younger brother is sleeping.

Ví dụ 6:
我在给朋友打电话。

Wǒ zài gěi péngyou dǎ diànhuà.

Tôi đang gọi điện cho bạn.

I’m calling a friend.

Ví dụ 7:
妈妈在做饭。

Mā mā zài zuò fàn.

Mẹ đang nấu cơm.

Mom is cooking.

Ví dụ 8:
你在听什么？

Nǐ zài tīng shénme?

Bạn đang nghe gì?

What are you listening to?

Ví dụ 9:
学生们在做练习。

Xué shēng men zài zuò liàn xí.

Các học viên đang làm bài luyện.

The students are doing exercises.

Ví dụ 10:
我没在玩手机，我在查词。

Wǒ méi zài wán shǒujī, wǒ zài chá cí.

Tôi không chơi điện thoại, tôi đang tra từ.

I’m not playing on my phone; I’m looking up words.

Ví dụ 11:
现在我在学习汉语。

Xiànzài wǒ zài xuéxí Hànyǔ.

Bây giờ tôi đang học tiếng Trung.

I am studying Chinese now.

Ví dụ 12:
今天我还在学习汉语。

Jīntiān wǒ hái zài xuéxí Hànyǔ.

Hôm nay tôi vẫn đang học tiếng Trung.

I am still studying Chinese today.

Ví dụ 13:
现在她在看书。

Xiànzài tā zài kàn shū.

Bây giờ cô ấy đang đọc sách.

She is reading a book now.

Ví dụ 14:
今天她还在看书。

Jīntiān tā hái zài kàn shū.

Hôm nay cô ấy vẫn đang đọc sách.

She is still reading a book today.

Ví dụ 15:
现在他在打电话。

Xiànzài tā zài dǎ diànhuà.

Bây giờ anh ấy đang gọi điện.

He is making a phone call now.

Ví dụ 16:
今天他还在打电话。

Jīntiān tā hái zài dǎ diànhuà.

Hôm nay anh ấy vẫn đang gọi điện.

He is still making a phone call today.

Ví dụ 17:
现在老师在写汉字。

Xiànzài lǎoshī zài xiě hàn zì.

Bây giờ thầy giáo đang viết chữ Hán.

The teacher is writing Chinese characters now.

Ví dụ 18:
今天老师还在写汉字。

Jīntiān lǎoshī hái zài xiě hàn zì.

Hôm nay thầy giáo vẫn đang viết chữ Hán.

The teacher is still writing Chinese characters today.

Ví dụ 19:
现在我们在听录音。

Xiànzài wǒmen zài tīng lù yīn.

Bây giờ chúng tôi đang nghe ghi âm.

We are listening to a recording now.

Ví dụ 20:
今天我们还在听录音。

Jīntiān wǒmen hái zài tīng lù yīn.

Hôm nay chúng tôi vẫn đang nghe ghi âm.

We are still listening to a recording today.

Ví dụ 21:
现在学生们在做练习。

Xiànzài xué shēng men zài zuò liàn xí.

Bây giờ các học viên đang làm bài luyện.

The students are doing exercises now.

Ví dụ 22:
今天学生们还在做练习。

Jīntiān xué shēng men hái zài zuò liàn xí.

Hôm nay các học viên vẫn đang làm bài luyện.

The students are still doing exercises today.

Ví dụ 23:
现在妹妹在喝茶。

Xiànzài mèi mèi zài hē chá.

Bây giờ em gái đang uống trà.

My younger sister is drinking tea now.

Ví dụ 24:
今天妹妹还在喝茶。

Jīntiān mèi mèi hái zài hē chá.

Hôm nay em gái vẫn đang uống trà.

My younger sister is still drinkinging tea today.

Ví dụ 25:
现在爸爸在做饭。

Xiànzài bà bà zài zuò fàn.

Bây giờ bố đang nấu ăn.

Dad is cooking now.

Ví dụ 26:
今天爸爸还在做饭。

Jīntiān bà bà hái zài zuò fàn.

Hôm nay bố vẫn đang nấu ăn.

Dad is still cookinging today.

Ví dụ 27:
现在朋友们在看电影。

Xiànzài péngyou men zài kàn diàn yǐng.

Bây giờ các bạn đang xem phim.

The friends are watching films now.

Ví dụ 28:
今天朋友们还在看电影。

Jīntiān péngyou men hái zài kàn diàn yǐng.

Hôm nay các bạn vẫn đang xem phim.

The friends are still watching films today.

Ví dụ 29:
现在大家在讨论问题。

Xiànzài dàjiā zài tǎo lùn wèn tí.

Bây giờ mọi người đang thảo luận vấn đề.

Everyone are discussing a problem now.

Ví dụ 30:
今天大家还在讨论问题。

Jīntiān dàjiā hái zài tǎo lùn wèn tí.

Hôm nay mọi người vẫn đang thảo luận vấn đề.

Everyone are still discussing a problem today.

27. Hội thoại ứng dụng chuyên sâu – 24 lượt, bốn dòng một lượt

Tình huống: Thầy Nguyễn Minh Vũ và bốn học viên học chuyên đề, luyện mẫu câu trực tiếp, chuẩn bị một tình huống thực tế và sửa lỗi trong cách diễn đạt.

丁垂杨：阮明武哥，今天我们学习“在（副词）”这个语法点，能不能先讲一个常见的用法？
Dīng Chuí Yáng: Ruǎn Míng Wǔ gē, jīntiān wǒmen xuéxí “zài (fù cí)” zhè gè yǔ fǎ diǎn, néng bù néng xiān jiǎng yí ge cháng jiàn de yòng fǎ?
Đinh Thùy Dương: Anh Nguyễn Minh Vũ, hôm nay chúng em học “在（副词）”, anh có thể giải thích cách dùng thường gặp trước không?
Dinh Thuy Duong: Nguyen Minh Vu, today we are studying “在（副词）”. Could you begin with a common use?

阮明武：可以。我们先看句子中的位置，再了解它表达的意思。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ. wǒmen xiān kàn jù zǐ zhōng de wèi zhì, zài le jiě tā biǎo dá de yì sī.
Nguyễn Minh Vũ: Được. Trước tiên chúng ta xem vị trí trong câu rồi tìm hiểu ý nghĩa nó biểu đạt.
Nguyen Minh Vu: Certainly. First we look at its position in the sentence and then its meaning.

黎云英：老师，今天我们可以用生活中的例子来练习吗？
Lí Yún Yīng: Lǎoshī, jīntiān wǒmen kěyǐ yòng shēng huó zhōng de lì zǐ lái liàn xí ma?
Lê Vân Anh: Thầy ơi, hôm nay chúng em có thể luyện bằng ví dụ trong đời sống không?
Le Van Anh: Teacher, can we practice with everyday examples today?

阮明武：当然可以。我们从学习、买东西和安排时间这几个场景开始。
Ruǎn Míng Wǔ: Dāng rán kěyǐ. wǒmen cóng xuéxí, mǎi dōng xī hé ān pái shí jiān zhè jǐ gè chǎng jǐng kāi shǐ.
Nguyễn Minh Vũ: Tất nhiên. Anh sẽ bắt đầu từ việc học, mua sắm và sắp xếp thời gian.
Nguyen Minh Vu: Of course. We will start with studying, shopping and scheduling.

水仙：我在学习汉语。
Shuǐ Xiān: Wǒ zài xuéxí Hànyǔ.
Thủy Tiên: Tôi đang học tiếng Trung.
Thuy Tien: I’m studying Chinese.

芳玲：她在看书。
Fāng Líng: Tā zài kàn shū.
Phương Linh: Cô ấy đang đọc sách.
Phuong Linh: She is reading a book.

丁垂杨：老师在讲课。
Dīng Chuí Yáng: Lǎoshī zài jiǎng kè.
Đinh Thùy Dương: Thầy đang giảng bài.
Dinh Thuy Duong: The teacher is giving a lesson.

黎云英：他们在开会。
Lí Yún Yīng: Tāmen zài kāi huì.
Lê Vân Anh: Họ đang họp.
Le Van Anh: They are having a meeting.

阮明武：现在我在学习汉语。
Ruǎn Míng Wǔ: Xiànzài wǒ zài xuéxí Hànyǔ.
Nguyễn Minh Vũ: Bây giờ tôi đang học tiếng Trung.
Nguyen Minh Vu: I am studying Chinese now.

水仙：今天我还在学习汉语。
Shuǐ Xiān: Jīntiān wǒ hái zài xuéxí Hànyǔ.
Thủy Tiên: Hôm nay tôi vẫn đang học tiếng Trung.
Thuy Tien: I am still studying Chinese today.

芳玲：现在她在看书。
Fāng Líng: Xiànzài tā zài kàn shū.
Phương Linh: Bây giờ cô ấy đang đọc sách.
Phuong Linh: She is reading a book now.

黎云英：今天她还在看书。
Lí Yún Yīng: Jīntiān tā hái zài kàn shū.
Lê Vân Anh: Hôm nay cô ấy vẫn đang đọc sách.
Le Van Anh: She is still reading a book today.

丁垂杨：现在他在打电话。
Dīng Chuí Yáng: Xiànzài tā zài dǎ diànhuà.
Đinh Thùy Dương: Bây giờ anh ấy đang gọi điện.
Dinh Thuy Duong: He is making a phone call now.

阮明武：今天他还在打电话。
Ruǎn Míng Wǔ: Jīntiān tā hái zài dǎ diànhuà.
Nguyễn Minh Vũ: Hôm nay anh ấy vẫn đang gọi điện.
Nguyen Minh Vu: He is still making a phone call today.

水仙：现在老师在写汉字。
Shuǐ Xiān: Xiànzài lǎoshī zài xiě hàn zì.
Thủy Tiên: Bây giờ thầy giáo đang viết chữ Hán.
Thuy Tien: The teacher is writing Chinese characters now.

芳玲：今天老师还在写汉字。
Fāng Líng: Jīntiān lǎoshī hái zài xiě hàn zì.
Phương Linh: Hôm nay thầy giáo vẫn đang viết chữ Hán.
Phuong Linh: The teacher is still writing Chinese characters today.

黎云英：现在我们在听录音。
Lí Yún Yīng: Xiànzài wǒmen zài tīng lù yīn.
Lê Vân Anh: Bây giờ chúng tôi đang nghe ghi âm.
Le Van Anh: We are listening to a recording now.

丁垂杨：今天我们还在听录音。
Dīng Chuí Yáng: Jīntiān wǒmen hái zài tīng lù yīn.
Đinh Thùy Dương: Hôm nay chúng tôi vẫn đang nghe ghi âm.
Dinh Thuy Duong: We are still listening to a recording today.

阮明武：现在学生们在做练习。
Ruǎn Míng Wǔ: Xiànzài xué shēng men zài zuò liàn xí.
Nguyễn Minh Vũ: Bây giờ các học viên đang làm bài luyện.
Nguyen Minh Vu: The students are doing exercises now.

水仙：今天学生们还在做练习。
Shuǐ Xiān: Jīntiān xué shēng men hái zài zuò liàn xí.
Thủy Tiên: Hôm nay các học viên vẫn đang làm bài luyện.
Thuy Tien: The students are still doing exercises today.

芳玲：现在妹妹在喝茶。
Fāng Líng: Xiànzài mèi mèi zài hē chá.
Phương Linh: Bây giờ em gái đang uống trà.
Phuong Linh: My younger sister is drinking tea now.

黎云英：今天妹妹还在喝茶。
Lí Yún Yīng: Jīntiān mèi mèi hái zài hē chá.
Lê Vân Anh: Hôm nay em gái vẫn đang uống trà.
Le Van Anh: My younger sister is still drinkinging tea today.

阮明武：大家说得不错。不过，要注意同一个汉字在不同句子里可能有不同的作用。
Ruǎn Míng Wǔ: Dàjiā shuō de bù cuò. bù guò, yào zhù yì tóng yí ge hàn zì zài bù tóng jù zǐ lǐ kě néng yǒu bù tóng de zuò yòng.
Nguyễn Minh Vũ: Các em nói khá tốt. Tuy nhiên cần chú ý cùng một chữ Hán có thể giữ vai trò khác nhau trong các câu khác nhau.
Nguyen Minh Vu: You all did well. But remember that the same character can have different functions in different sentences.

丁垂杨：明白了，阮明武哥。我们回家以后还要练习新的句子。
Dīng Chuí Yáng: Míng bái le, Ruǎn Míng Wǔ gē. wǒmen huí jiā yǐ hòu hái yào liàn xí xīn de jù zǐ.
Đinh Thùy Dương: Em hiểu rồi, anh Nguyễn Minh Vũ. Về nhà chúng em sẽ luyện thêm những câu mới.
Dinh Thuy Duong: I understand, Nguyen Minh Vu. We will practice more new sentences at home.

28. Bài văn ứng dụng tổng hợp nhiều đoạn – Trung, Pinyin, Việt, Anh

Đoạn 1:
今天，阮明武老师和四位学生一起学习汉语。丁垂杨先提出一个问题：“我在学习汉语。”老师请大家注意这个句子里的重点，并把它放到真实的生活中去理解。

Jīntiān, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī hé sì wèi xué shēng yìqǐ xuéxí Hànyǔ. Dīng Chuí Yáng xiān tí chū yí ge wèn tí: “wǒ zài xuéxí Hànyǔ.” lǎoshī qǐng dàjiā zhù yì zhè gè jù zǐ lǐ de zhòng diǎn, bìng bǎ tā fàng dào zhēn shí de shēng huó zhōng qù lǐ jiě.

Hôm nay thầy Nguyễn Minh Vũ cùng bốn học viên học tiếng Trung. Đinh Thùy Dương đưa ra một câu: “Tôi đang học tiếng Trung.” Thầy yêu cầu cả lớp chú ý trọng điểm trong câu và hiểu nó qua đời sống thực tế.

Today, teacher Nguyen Minh Vu is studying Chinese with four students. Dinh Thuy Duong offers a sentence: “I’m studying Chinese.” The teacher asks everyone to focus on the key grammar and understand it through daily life.

Đoạn 2:
黎云英和水仙先从学习和工作两个方面举例。黎云英说：“现在我在学习汉语。”水仙接着说：“今天我还在学习汉语。”老师让她们比较这两个句子的结构，看看哪些成分可以替换，哪些成分必须保留。

Lí Yún Yīng hé Shuǐ Xiān xiān cóng xuéxí hé gōng zuò liǎng gè fāng miàn jǔ lì. Lí Yún Yīng shuō: “xiànzài wǒ zài xuéxí Hànyǔ.” Shuǐ Xiān jiē zhe shuō: “jīntiān wǒ hái zài xuéxí Hànyǔ.” lǎoshī ràng tāmen bǐ jiào zhè liǎng gè jù zǐ de jié gòu, kàn kàn nǎ xiē chéng fēn kěyǐ tì huàn, nǎ xiē chéng fēn bì xū bǎo liú.

Lê Vân Anh và Thủy Tiên lần lượt lấy ví dụ về học tập và công việc. Vân Anh nói: “Bây giờ tôi đang học tiếng Trung.” Thủy Tiên tiếp lời: “Hôm nay tôi vẫn đang học tiếng Trung.” Thầy yêu cầu hai em so sánh cấu trúc hai câu, xem phần nào thay được và phần nào phải giữ.

Le Van Anh and Thuy Tien give examples related to study and work. Le Van Anh says: “I am studying Chinese now.” Thuy Tien adds: “I am still studying Chinese today.” The teacher asks them to compare the sentence structures and identify what can or cannot change.

Đoạn 3:
到了休息时间，芳玲把大家说过的句子写进笔记本，还增加了一个新句子：“现在学生们在做练习。”阮明武老师告诉大家，练习语法不能只背一句话，必须学会改变时间、地点和人物，保持句子的意思自然。

Dào le xiū xī shí jiān, Fāng Líng bǎ dàjiā shuō guò de jù zǐ xiě jìn bǐ jì běn, hái zēng jiā le yí ge xīn jù zǐ: “xiànzài xué shēng men zài zuò liàn xí.” Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī gào sù dàjiā, liàn xí yǔ fǎ bù néng zhǐ bèi yī jù huà, bì xū xué huì gǎi biàn shí jiān, de diǎn hé rén wù, bǎo chí jù zǐ de yì sī zì rán.

Đến giờ nghỉ, Phương Linh ghi các câu đã nói vào sổ và thêm một câu mới: “Bây giờ các học viên đang làm bài luyện.” Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc rằng học ngữ pháp không chỉ học thuộc một câu mà phải biết đổi thời gian, nơi chốn và nhân vật sao cho câu vẫn tự nhiên.

During the break, Phuong Linh notes the sentences in her notebook and adds a new one: “The students are doing exercises now.” Teacher Nguyen Minh Vu explains that grammar study is more than memorizing a sentence; students must vary the time, place and participants naturally.

Đoạn 4:
下课之前，老师让每个人独立说三句话。丁垂杨发现自己的表达比以前清楚了，黎云英也能主动改正错误。大家最后一起读：“今天大家还在讨论问题。”他们约好明天继续练习，并在实际交流中使用今天学到的结构。

Xiàkè zhī qián, lǎoshī ràng měi gè rén dú lì shuō sān jù huà. Dīng Chuí Yáng fā xiàn zì jǐ de biǎo dá bǐ yǐ qián qīng chǔ le, Lí Yún Yīng yě néng zhǔ dòng gǎi zhèng cuò wù. dàjiā zuì hòu yìqǐ dú: “jīntiān dàjiā hái zài tǎo lùn wèn tí.” tāmen yuē hǎo míngtiān jì xù liàn xí, bìng zài shí jì jiāo liú zhōng shǐ yòng jīntiān xué dào de jié gòu.

Trước khi tan học, thầy yêu cầu mỗi người tự nói ba câu. Đinh Thùy Dương nhận thấy mình diễn đạt rõ hơn, Lê Vân Anh cũng tự sửa lỗi. Cuối cùng cả nhóm cùng đọc: “Hôm nay mọi người vẫn đang thảo luận vấn đề.” Mọi người hẹn ngày mai luyện tiếp và dùng cấu trúc đã học vào giao tiếp thực tế.

Before class ends, the teacher asks each student to say three sentences independently. Dinh Thuy Duong notices clearer expression, and Le Van Anh can now correct her own mistakes. Together they read: “Everyone are still discussing a problem today.” They agree to practice again tomorrow and use the grammar learned today in real conversations.

29. Phân tích cấu trúc, sắc thái và mạng từ trong bài đọc

Phân tích công thức 01: 主语 + 在 + 动词 + 宾语. Cần đối chiếu với câu ví dụ và phân biệt các thành phần có thể mở rộng với phần bắt buộc giữ nguyên.

Phân tích công thức 02: 主语 + 在 + 动词 + 呢. Cần đối chiếu với câu ví dụ và phân biệt các thành phần có thể mở rộng với phần bắt buộc giữ nguyên.

Phân tích công thức 03: 主语 + 没在 + 动词. Cần đối chiếu với câu ví dụ và phân biệt các thành phần có thể mở rộng với phần bắt buộc giữ nguyên.

Phân tích công thức 04: 主语 + 在 + 地点 + 动词（另义）. Cần đối chiếu với câu ví dụ và phân biệt các thành phần có thể mở rộng với phần bắt buộc giữ nguyên.

Phân tích cụm 01: 在学习; học theo khối để tránh lỗi kết hợp máy móc.

Phân tích cụm 02: 在工作; học theo khối để tránh lỗi kết hợp máy móc.

Phân tích cụm 03: 在看书; học theo khối để tránh lỗi kết hợp máy móc.

Phân tích cụm 04: 在打电话; học theo khối để tránh lỗi kết hợp máy móc.

Phân tích cụm 05: 在做饭; học theo khối để tránh lỗi kết hợp máy móc.

Đọc hiểu: xác định mở đầu, chuỗi tình huống học tập, cách sửa lỗi và mục tiêu giao tiếp cuối bài. Luyện nói: kể lại đoạn văn bằng năm câu tự tạo, không đọc chép nguyên đoạn.

30. Bài tập tổng hợp phân cấp và yêu cầu thực hành

Nhóm A – Dịch Việt → Trung: giữ trật tự ngữ pháp và chọn từ trọng điểm đúng chức năng.

A01. Tôi đang học tiếng Trung.

A02. Cô ấy đang đọc sách.

A03. Thầy đang giảng bài.

A04. Họ đang họp.

A05. Em trai đang ngủ.

A06. Tôi đang gọi điện cho bạn.

A07. Mẹ đang nấu cơm.

A08. Bạn đang nghe gì?

A09. Các học viên đang làm bài luyện.

A10. Tôi không chơi điện thoại, tôi đang tra từ.

Nhóm B – Nhận diện: chỉ ra trọng điểm, thành phần trung tâm, chức năng cú pháp, khả năng thay bằng cấu trúc khác.

B01. 现在我在学习汉语。

B02. 今天我还在学习汉语。

B03. 现在她在看书。

B04. 今天她还在看书。

B05. 现在他在打电话。

B06. 今天他还在打电话。
Nhóm C – Tự tạo câu: nói và viết theo tình huống mở, có đủ Trung–Pinyin–Việt–Anh.
C01. Đặt hai câu mới dùng trọng điểm 在（副词） trong tình huống tại lớp học; giải thích lựa chọn từ và trật tự câu.
C02. Đặt hai câu mới dùng trọng điểm 在（副词） trong tình huống tại cửa hàng; giải thích lựa chọn từ và trật tự câu.

C03. Đặt hai câu mới dùng trọng điểm 在（副词） trong tình huống qua điện thoại; giải thích lựa chọn từ và trật tự câu.

C04. Đặt hai câu mới dùng trọng điểm 在（副词） trong tình huống trong gia đình; giải thích lựa chọn từ và trật tự câu.

Nhóm D – Kiểm tra lỗi: thử thay cấu trúc với nhóm gần nghĩa; chỉ ra điều kiện thay được/không được và nêu đáp án sửa.

31. Đáp án, lý giải ngữ pháp và hướng dẫn tự đánh giá

Đáp án A01:
我在学习汉语。

Wǒ zài xuéxí Hànyǔ.

Tôi đang học tiếng Trung.

I’m studying Chinese.

Giải thích: câu này vận dụng 在（副词） trong vai 时间副词; xem lại quy tắc: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Đáp án A02:
她在看书。

Tā zài kàn shū.

Cô ấy đang đọc sách.

She is reading a book.

Giải thích: câu này vận dụng 在（副词） trong vai 时间副词; xem lại quy tắc: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Đáp án A03:
老师在讲课。

Lǎoshī zài jiǎng kè.

Thầy đang giảng bài.

The teacher is giving a lesson.

Giải thích: câu này vận dụng 在（副词） trong vai 时间副词; xem lại quy tắc: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Đáp án A04:
他们在开会。

Tāmen zài kāi huì.

Họ đang họp.

They are having a meeting.

Giải thích: câu này vận dụng 在（副词） trong vai 时间副词; xem lại quy tắc: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Đáp án A05:
弟弟在睡觉。

Dìdi zài shuì jué.

Em trai đang ngủ.

My younger brother is sleeping.

Giải thích: câu này vận dụng 在（副词） trong vai 时间副词; xem lại quy tắc: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Đáp án A06:
我在给朋友打电话。

Wǒ zài gěi péngyou dǎ diànhuà.

Tôi đang gọi điện cho bạn.

I’m calling a friend.

Giải thích: câu này vận dụng 在（副词） trong vai 时间副词; xem lại quy tắc: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Đáp án A07:
妈妈在做饭。

Mā mā zài zuò fàn.

Mẹ đang nấu cơm.

Mom is cooking.

Giải thích: câu này vận dụng 在（副词） trong vai 时间副词; xem lại quy tắc: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Đáp án A08:
你在听什么？

Nǐ zài tīng shénme?

Bạn đang nghe gì?

What are you listening to?

Giải thích: câu này vận dụng 在（副词） trong vai 时间副词; xem lại quy tắc: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Đáp án A09:
学生们在做练习。

Xué shēng men zài zuò liàn xí.

Các học viên đang làm bài luyện.

The students are doing exercises.

Giải thích: câu này vận dụng 在（副词） trong vai 时间副词; xem lại quy tắc: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Đáp án A10:
我没在玩手机，我在查词。

Wǒ méi zài wán shǒujī, wǒ zài chá cí.

Tôi không chơi điện thoại, tôi đang tra từ.

I’m not playing on my phone; I’m looking up words.

Giải thích: câu này vận dụng 在（副词） trong vai 时间副词; xem lại quy tắc: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Đáp án B01: 现在我在学习汉语。
Điểm nhận diện: định vị cấu trúc 在（副词）; so sánh với công thức 主语 + 在 + 动词 + 宾语.
Đáp án B02: 今天我还在学习汉语。
Điểm nhận diện: định vị cấu trúc 在（副词）; so sánh với công thức 主语 + 在 + 动词 + 呢.

Đáp án B03: 现在她在看书。
Điểm nhận diện: định vị cấu trúc 在（副词）; so sánh với công thức 主语 + 没在 + 动词.
Đáp án B04: 今天她还在看书。
Điểm nhận diện: định vị cấu trúc 在（副词）; so sánh với công thức 主语 + 在 + 地点 + 动词（另义）.

Đáp án B05: 现在他在打电话。
Điểm nhận diện: định vị cấu trúc 在（副词）; so sánh với công thức 主语 + 在 + 动词 + 宾语.
Đáp án B06: 今天他还在打电话。
Điểm nhận diện: định vị cấu trúc 在（副词）; so sánh với công thức 主语 + 在 + 动词 + 呢.

Gợi ý C01 (lớp học): chọn một trong các khung 主语 + 在 + 动词 + 宾语; 主语 + 在 + 动词 + 呢; dùng từ vựng của tình huống và tự kiểm tra Pinyin, dấu câu, logic.

Gợi ý C02 (cửa hàng): chọn một trong các khung 主语 + 在 + 动词 + 宾语; 主语 + 在 + 动词 + 呢; dùng từ vựng của tình huống và tự kiểm tra Pinyin, dấu câu, logic.

Gợi ý C03 (điện thoại): chọn một trong các khung 主语 + 在 + 动词 + 宾语; 主语 + 在 + 动词 + 呢; dùng từ vựng của tình huống và tự kiểm tra Pinyin, dấu câu, logic.

Gợi ý C04 (gia đình): chọn một trong các khung 主语 + 在 + 动词 + 宾语; 主语 + 在 + 动词 + 呢; dùng từ vựng của tình huống và tự kiểm tra Pinyin, dấu câu, logic.

Giải thích D: 我在学习 = tôi đang học; 我在学校学习 = tôi học ở trường; xét đối tượng đi sau 在.

32. Tổng kết các kiến thức tối thiểu bắt buộc phải thuộc

Kiến thức 01: Tên và cách đọc: 在（副词） – zài.

Kiến thức 02: Ý nghĩa: đang (động tác đang diễn ra); tiếng Anh: be doing; in progress.

Kiến thức 03: Loại ngữ pháp: 时间副词.

Kiến thức 04: Đặc điểm: 在 làm phó từ biểu thị đang thực hiện hoạt động, đứng trước động từ có tính quá trình; không đồng nhất với 在 + địa điểm.

Kiến thức 05: Công thức 1: 主语 + 在 + 动词 + 宾语
Kiến thức 06: Công thức 2: 主语 + 在 + 动词 + 呢
Kiến thức 07: Công thức 3: 主语 + 没在 + 动词
Kiến thức 08: Công thức 4: 主语 + 在 + 地点 + 动词（另义）
Kiến thức 09: Phân biệt: 正在、呢、在（介词）.

Kiến thức 10: Bẫy sai cần tránh: 我在学习 = tôi đang học; 我在学校学习 = tôi học ở trường; xét đối tượng đi sau 在.

33. Liên tưởng từ chữ Hán gốc, cấu trúc và phản xạ chủ động

Bước 1: nhận diện chữ/cụm “在（副词）”, đọc Pinyin zài và nêu nghĩa gốc đang (động tác đang diễn ra).

Bước 2: nhớ các khối thực tế 在学习; 在工作; 在看书; 在打电话; 在做饭.
Bước 3: áp dụng một công thức 主语 + 在 + 动词 + 宾语 vào câu riêng; đổi người, đồ vật, thời gian hoặc mức độ để tạo thêm câu mới.
Bước 4: ghi âm hai lượt hội thoại với bạn học; tự nghe lại và đánh dấu lỗi thanh điệu, trợ từ và logic.
Bước 5: thực hành đọc ngược từ nghĩa Việt/Anh để nhớ chính xác trật tự tiếng Trung.

34. Lộ trình ôn tập, đánh giá và phát triển năng lực giao tiếp

Ngay sau bài học: viết một câu khẳng định, một câu hỏi và một câu có biến đổi phù hợp với cấu trúc; so với câu gốc đã học.

Sau 24 giờ: che Pinyin và dịch nghĩa, đọc 10 câu mẫu rồi tự dịch sang Việt/Anh.

Sau 3 ngày: đặt 10 câu mới với ít nhất năm người nói hoặc hoàn cảnh khác nhau.

Sau 7 ngày: đóng vai hai nhân vật, thực hành hội thoại liên tục 12 lượt; giải thích 5 lỗi phổ biến.

Sau 14 ngày: kể lại bài đọc bằng lời riêng, sử dụng ít nhất 5 cụm từ học theo khối và viết một đoạn văn khoảng 120–180 chữ Hán ở trình độ phù hợp.

Tiêu chí đạt: ≥80% bài tập đúng; nêu rõ điều kiện dùng, giải thích được cấu trúc và tự ứng dụng trong hai tình huống giao tiếp thực.