Giáo trình Hán ngữ quyển 172 chuẩn HSK 3.0 Đại từ phản thân 自己 tác giả Nguyễn Minh Vũ

ChineMaster EDU – Giáo án ngữ pháp tiếng Trung chuyên sâu – Tác giả Nguyễn Minh Vũ
Trình tự: giải thích đặc điểm ngữ pháp → 10 công thức câu → 30 ví dụ Trung–Pinyin–Việt–Anh → hội thoại 24 lượt → 5 đoạn bài đọc → bài tập có đáp án.

Cách dùng nguyễn minh vũ

Phân tầng học liệu: trọng điểm thuộc HSK 2; một số từ vựng bổ trợ có thể cao hơn HSK 2 nhằm nâng cao năng lực ứng dụng.

01. Kiến thức toàn diện về trọng điểm ngữ pháp HSK 2: 自己

Ở HSK 2, 自己 không nên được học như một mục từ rời rạc. 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới. Đại từ phản thân 自己: bản thân, tự mình vì vậy phải được đặt trong câu hoàn chỉnh để quan sát vị trí, phạm vi và ý nghĩa. Việc lựa chọn đại từ phụ thuộc vào đối tượng quy chiếu, khoảng cách, ngữ cảnh hỏi đáp và quan hệ giữa người nói với người nghe; dùng đúng nghĩa nhưng sai phạm vi quy chiếu vẫn tạo câu không tự nhiên. Người học nên bắt đầu từ câu tự nhiên, xác định hạt nhân ngữ pháp rồi mới mở rộng bằng thời gian, nơi chốn, đối tượng hoặc ngữ cảnh phù hợp. Nếu một biến thể làm câu gượng hoặc đổi chức năng của 自己, không nên tạo biến thể chỉ để đủ mẫu. Quá trình luyện tập cần đi cùng Pinyin có dấu và đối chiếu Việt – Anh để bảo đảm vừa đúng cấu trúc vừa đúng nghĩa.

这件事我自己做。
Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.
Việc này tôi tự làm.
I’ll do this myself.

Mã giáo án: 172.txt.

Bài số 172 trong chuỗi giáo án ChineMaster EDU, bắt đầu từ HSK 2 sau 158 bài HSK 1.

Trọng điểm theo đề cương: 自己.

Phiên âm thuật ngữ: zìjǐ.

Nghĩa tiếng Việt: Đại từ phản thân 自己: bản thân, tự mình.

Nghĩa tiếng Anh: oneself; by oneself.

Nhóm đề cương: 代词·人称代词.

Bài trước: 171. Bài tiếp theo trong chuỗi: 173.

Mục tiêu nhận biết: xác định được vị trí và chức năng của trọng điểm trong ít nhất 10 câu thật.

Mục tiêu sử dụng: tự sản sinh ít nhất 20 câu, ứng dụng được trong tình huống giao tiếp và viết một đoạn văn.

Mục tiêu đánh giá: phân tích 10 công thức, 30 ví dụ, hội thoại 24 lượt và hoàn thành bài tập có giải thích.

02. Định nghĩa, nghĩa cốt lõi và hệ thống nghĩa

自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Không chuyển máy móc từ tiếng Việt sang tiếng Trung: một hình thức tiếng Việt có thể tương ứng nhiều cấu trúc Hán ngữ tùy chức năng, mức độ lịch sự, thời điểm và đối tượng kết hợp.

Trục ngữ nghĩa cần nắm: nghĩa trung tâm → dấu hiệu kết hợp → ý nghĩa trong câu → sắc thái diễn đạt → trường hợp không dùng. Khi học viên trả lời, phải nêu được lý do chọn cấu trúc, không chỉ đọc thuộc.

Kiểm tra nhanh trên câu gốc:
这件事我自己做。

Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.

Việc này tôi tự làm.

I’ll do this myself.

Hỏi học viên trọng điểm nằm ở vị trí nào, thuộc từ loại nào và vì sao không thể thay bừa bằng một từ gần nghĩa.

03. Đối chiếu nghĩa Trung – Việt – Anh và phạm vi dịch

Chinese: 自己.

Vietnamese: Đại từ phản thân 自己: bản thân, tự mình.

English: oneself; by oneself.

Một bản dịch hay phải thể hiện quan hệ ngữ pháp, không nhất thiết giữ đúng số từ hoặc trật tự từ ở ba ngôn ngữ. Dưới đây là ba bối cảnh khác nhau để đối chiếu:
Bối cảnh 1:
这件事我自己做。

Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.

Việc này tôi tự làm.

I’ll do this myself.

Phân tích dịch: xác định hạt nhân và thành phần phụ, xem tiếng Việt hoặc tiếng Anh có cần chuyển sang cấu trúc tương đương tự nhiên hơn không.

Bối cảnh 2:
你自己决定就好。

Nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo.

Bạn tự quyết định là được.

You can decide for yourself.

Phân tích dịch: xác định hạt nhân và thành phần phụ, xem tiếng Việt hoặc tiếng Anh có cần chuyển sang cấu trúc tương đương tự nhiên hơn không.

Bối cảnh 3:
我想给自己一点时间。

Wǒ xiǎng gěi zìjǐ yī diǎn shíjiān.

Tôi muốn dành cho mình một chút thời gian.

I want to give myself some time.

Phân tích dịch: xác định hạt nhân và thành phần phụ, xem tiếng Việt hoặc tiếng Anh có cần chuyển sang cấu trúc tương đương tự nhiên hơn không.

04. Phát âm Pinyin, âm Hán Việt và luyện ngữ điệu

Pinyin của trọng điểm: zìjǐ.

Chữ 自: âm Hán Việt tự; bản thân; nét cơ bản 6; bộ thủ tra cứu 自; nghĩa gợi nhớ tiếng Anh self.

Chữ 己: âm Hán Việt kỷ; mình; nét cơ bản 3; bộ thủ tra cứu 己; nghĩa gợi nhớ tiếng Anh oneself.

Khi đọc câu: đọc chữ Hán → tự nói thành tiếng → so với Pinyin → đọc nhanh theo nhóm ý nghĩa → nói lại không nhìn. Chú ý biến điệu 一、不 và thanh nhẹ của trợ từ khi xuất hiện. Pinyin chữ đa âm phải xét theo nghĩa trong ngữ cảnh, không suy từ âm của bộ thủ.

你要照顾好自己。
Nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ.
Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt.
You should take good care of yourself.

他自己买了一台电脑。
Tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo.
Anh ấy tự mua một chiếc máy tính.
He bought a computer himself.

我们自己做饭吧。
Wǒmen zìjǐ zuò fàn ba.
Chúng ta tự nấu ăn nhé.
Let’s cook for ourselves.

05. Giản thể, phồn thể và biến thể hình thức

自 → chữ phồn thể thường gặp: 自.

己 → chữ phồn thể thường gặp: 己.

Chữ viết giản thể/phồn thể là bình diện hình chữ. Dấu A/B trong mẫu AA, A一A, A了A và ABAB là ký hiệu vị trí để phân tích, không phải một từ vựng thực tế dùng trong câu.

06. Chữ Hán gốc, bộ thủ, tổng nét và cấu tạo dễ nhớ

Quan sát 自: bộ 自, số nét thông dụng 6, âm Hán Việt gợi nhớ tự; bản thân, nghĩa Anh self.

Liên tưởng hình chữ để nhớ hướng nhận diện, sau đó luôn kiểm chứng nghĩa bằng từ ghép và ngữ cảnh; không đồng nhất mẹo nhớ bộ thủ với bằng chứng từ nguyên văn tự học.

Quan sát 己: bộ 己, số nét thông dụng 3, âm Hán Việt gợi nhớ kỷ; mình, nghĩa Anh oneself.

Liên tưởng hình chữ để nhớ hướng nhận diện, sau đó luôn kiểm chứng nghĩa bằng từ ghép và ngữ cảnh; không đồng nhất mẹo nhớ bộ thủ với bằng chứng từ nguyên văn tự học.

Hoạt động lớp: học viên đọc từng chữ, phân biệt phần cấu tạo nhìn thấy, viết lại hai lần và đặt một tổ hợp ngắn từ chữ gốc.

07. Nguồn gốc khái niệm, logic cấu tạo và liên tưởng

Trọng điểm 自己 là một đơn vị được xác lập theo chức năng ngữ pháp trong ngữ cảnh: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Liên tưởng hữu ích gồm ba tầng: hình thức chữ Hán → cách phối hợp thành cụm → quan hệ cú pháp tạo nên nghĩa. Tránh tự dựng một câu chuyện từ nguyên khi không có chứng cứ lịch sử.

Liên hệ từ vựng: 我自己, 你自己, 他自己, 自己做, 靠自己. Hãy yêu cầu học viên đọc nghĩa và nêu điểm chung của các cụm này.

08. Cấu tạo từ và khả năng đứng độc lập hoặc kết hợp

Phân tích kiểu cấu tạo: 代词·人称代词. Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Giáo viên đánh dấu bằng ký hiệu S (chủ ngữ), V (vị ngữ), O (tân ngữ), M (lượng từ), N (danh từ), A (tính từ), T (thời gian). Những ký hiệu này chỉ hỗ trợ phân tích và không có mặt trong câu tiếng Trung.

Khung cấu tạo: 主语 + 自己 + 动词.

Khung cấu tạo: 主语 + 动词 + 自己.

Khung cấu tạo: 我/你/他 + 自己.

Khung cấu tạo: 自己 + 决定.

Bước vận dụng: thay một danh từ hoặc chủ thể, kiểm tra hạt nhân ngữ pháp có bị sai trật tự hoặc thay đổi vai trò hay không.

09. Từ loại, chức năng cú pháp và vị trí trong câu

Phân loại đề cương: 代词·人称代词.

Cơ chế chức năng: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Cùng một chữ Hán có thể gắn với nhiều từ loại; ở bài này chỉ phân tích chức năng đang được nêu trong mục HSK 2. Không mở rộng các nghĩa khác thành kiến thức bắt buộc của bài.

Kiểm tra đối chiếu: 本人、亲自、别人.

10. Đặc điểm ngữ pháp chuyên sâu, điều kiện dùng và giới hạn kết hợp

自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Dấu hiệu thứ nhất: xác định vị trí của thành phần trước và sau trọng điểm. Dấu hiệu thứ hai: xác định điều kiện ngữ nghĩa. Dấu hiệu thứ ba: xác định sắc thái khẩu ngữ, lịch sự hoặc thuật lại. Dấu hiệu thứ tư: thay thế bằng một kết cấu gần nghĩa để kiểm tra sự thay đổi nghĩa.

Bài luyện phân tích: trước tiên đặt câu trần thuật, sau đó đổi thành câu hỏi tự nhiên và cuối cùng tạo câu dùng ở tình huống khác. Không ép mọi cấu trúc phải có dạng phủ định hoặc biến thể thời gian nếu ngữ pháp không cho phép.

Ba câu mấu chốt cần giải thích:
这件事我自己做。

Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.

Việc này tôi tự làm.

I’ll do this myself.

我相信自己能做到。
Wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào.
Tôi tin bản thân làm được.
I believe I can do it.

孩子应该学会自己穿衣服。
Háizi yīng gāi xué huì zìjǐ chuān yī fú.
Trẻ em nên học tự mặc quần áo.
Children should learn to dress themselves.

11. Những cách dùng chi tiết và tình huống giao tiếp

Tình huống 01: Học tập và giải thích ở lớp.

你要照顾好自己。
Nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ.
Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt.
You should take good care of yourself.

Yêu cầu học viên thay đổi một thông tin về người, thời gian, nơi chốn hoặc số lượng sao cho giữ nguyên quan hệ cú pháp của trọng điểm.

Tình huống 02: Mua bán, dịch vụ và thương mại.

他自己买了一台电脑。
Tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo.
Anh ấy tự mua một chiếc máy tính.
He bought a computer himself.

Yêu cầu học viên thay đổi một thông tin về người, thời gian, nơi chốn hoặc số lượng sao cho giữ nguyên quan hệ cú pháp của trọng điểm.

Tình huống 03: Sinh hoạt thường ngày, di chuyển.

我们自己做饭吧。
Wǒmen zìjǐ zuò fàn ba.
Chúng ta tự nấu ăn nhé.
Let’s cook for ourselves.

Yêu cầu học viên thay đổi một thông tin về người, thời gian, nơi chốn hoặc số lượng sao cho giữ nguyên quan hệ cú pháp của trọng điểm.

Tình huống 04: Hỏi đáp, trao đổi với người thân.

你自己决定就好。
Nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo.
Bạn tự quyết định là được.
You can decide for yourself.

Yêu cầu học viên thay đổi một thông tin về người, thời gian, nơi chốn hoặc số lượng sao cho giữ nguyên quan hệ cú pháp của trọng điểm.

Tình huống 05: Kể chuyện và thuật lại sự việc.

她喜欢自己学习。
Tā xǐ huān zìjǐ xuéxí.
Cô ấy thích tự học.
She likes studying on her own.

Yêu cầu học viên thay đổi một thông tin về người, thời gian, nơi chốn hoặc số lượng sao cho giữ nguyên quan hệ cú pháp của trọng điểm.

Tình huống 06: Viết thông báo, mô tả và tổng kết.

我相信自己能做到。
Wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào.
Tôi tin bản thân làm được.
I believe I can do it.

Yêu cầu học viên thay đổi một thông tin về người, thời gian, nơi chốn hoặc số lượng sao cho giữ nguyên quan hệ cú pháp của trọng điểm.

12. Hệ thống 10 công thức và cấu trúc câu ứng dụng

Công thức 01: 主语 + 自己 + 动词.

Đặc điểm sử dụng: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Phân tích: chỉ ra yếu tố đứng trước, yếu tố đứng sau; từ đó xác định vị trí có thể thay đổi và vị trí phải giữ cố định trong công thức.

这件事我自己做。
Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.
Việc này tôi tự làm.
I’ll do this myself.

Thực hành: đọc nguyên câu → thay danh từ → nói lại ở ngôi phù hợp → tự sửa chỗ kết hợp không tự nhiên.

Công thức 02: 主语 + 动词 + 自己.

Đặc điểm sử dụng: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Phân tích: chỉ ra yếu tố đứng trước, yếu tố đứng sau; từ đó xác định vị trí có thể thay đổi và vị trí phải giữ cố định trong công thức.

你要照顾好自己。
Nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ.
Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt.
You should take good care of yourself.

Xem thêm diễn đàn luyện thi HSK ChineMaster EDU.

Thực hành: đọc nguyên câu → thay danh từ → nói lại ở ngôi phù hợp → tự sửa chỗ kết hợp không tự nhiên.

Công thức 03: 我/你/他 + 自己.

Đặc điểm sử dụng: Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Phân tích: chỉ ra yếu tố đứng trước, yếu tố đứng sau; từ đó xác định vị trí có thể thay đổi và vị trí phải giữ cố định trong công thức.

他自己买了一台电脑。
Tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo.
Anh ấy tự mua một chiếc máy tính.
He bought a computer himself.

Thực hành: đọc nguyên câu → thay danh từ → nói lại ở ngôi phù hợp → tự sửa chỗ kết hợp không tự nhiên.

Công thức 04: 自己 + 决定.

Đặc điểm sử dụng: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Phân tích: chỉ ra yếu tố đứng trước, yếu tố đứng sau; từ đó xác định vị trí có thể thay đổi và vị trí phải giữ cố định trong công thức.

我们自己做饭吧。
Wǒmen zìjǐ zuò fàn ba.
Chúng ta tự nấu ăn nhé.
Let’s cook for ourselves.

Thực hành: đọc nguyên câu → thay danh từ → nói lại ở ngôi phù hợp → tự sửa chỗ kết hợp không tự nhiên.

Công thức 05: 靠 + 自己.

Đặc điểm sử dụng: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Phân tích: chỉ ra yếu tố đứng trước, yếu tố đứng sau; từ đó xác định vị trí có thể thay đổi và vị trí phải giữ cố định trong công thức.

你自己决定就好。
Nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo.
Bạn tự quyết định là được.
You can decide for yourself.

Thực hành: đọc nguyên câu → thay danh từ → nói lại ở ngôi phù hợp → tự sửa chỗ kết hợp không tự nhiên.

Công thức 06: 照顾 + 自己.

Đặc điểm sử dụng: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Phân tích: chỉ ra yếu tố đứng trước, yếu tố đứng sau; từ đó xác định vị trí có thể thay đổi và vị trí phải giữ cố định trong công thức.

她喜欢自己学习。
Tā xǐ huān zìjǐ xuéxí.
Cô ấy thích tự học.
She likes studying on her own.

Thực hành: đọc nguyên câu → thay danh từ → nói lại ở ngôi phù hợp → tự sửa chỗ kết hợp không tự nhiên.

Công thức 07: 自己 + 做 + 宾语.

Đặc điểm sử dụng: Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Phân tích: chỉ ra yếu tố đứng trước, yếu tố đứng sau; từ đó xác định vị trí có thể thay đổi và vị trí phải giữ cố định trong công thức.

我相信自己能做到。
Wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào.
Tôi tin bản thân làm được.
I believe I can do it.

Thực hành: đọc nguyên câu → thay danh từ → nói lại ở ngôi phù hợp → tự sửa chỗ kết hợp không tự nhiên.

Công thức 08: 别 + 责怪 + 自己.

Đặc điểm sử dụng: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Phân tích: chỉ ra yếu tố đứng trước, yếu tố đứng sau; từ đó xác định vị trí có thể thay đổi và vị trí phải giữ cố định trong công thức.

他经常一个人自己去旅行。
Tā jīngcháng yí ge rén zìjǐ qù lǚ xíng.
Anh ấy thường một mình tự đi du lịch.
He often travels alone.

Thực hành: đọc nguyên câu → thay danh từ → nói lại ở ngôi phù hợp → tự sửa chỗ kết hợp không tự nhiên.

Công thức 09: 自己 / 别人 对比.

Đặc điểm sử dụng: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Phân tích: chỉ ra yếu tố đứng trước, yếu tố đứng sau; từ đó xác định vị trí có thể thay đổi và vị trí phải giữ cố định trong công thức.

我想给自己一点时间。
Wǒ xiǎng gěi zìjǐ yī diǎn shíjiān.
Tôi muốn dành cho mình một chút thời gian.
I want to give myself some time.

Thực hành: đọc nguyên câu → thay danh từ → nói lại ở ngôi phù hợp → tự sửa chỗ kết hợp không tự nhiên.

Công thức 10: 自我指向 + 语境.

Đặc điểm sử dụng: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Phân tích: chỉ ra yếu tố đứng trước, yếu tố đứng sau; từ đó xác định vị trí có thể thay đổi và vị trí phải giữ cố định trong công thức.

别总是责怪自己。
Bié zǒng shì zé guài zìjǐ.
Đừng luôn trách bản thân.
Don’t always blame yourself.

Thực hành: đọc nguyên câu → thay danh từ → nói lại ở ngôi phù hợp → tự sửa chỗ kết hợp không tự nhiên.

13. Khả năng kết hợp và các cụm từ thường dùng

Kết hợp từ phải học theo cả cụm, không học nghĩa đơn lẻ một chữ. Chọn ít nhất tám cụm để chuyển sang câu đầy đủ:
Cụm 01: 我自己.

Cụm 02: 你自己.

Cụm 03: 他自己.

Cụm 04: 自己做.

Cụm 05: 靠自己.

Cụm 06: 自己学习.

Cụm 07: 照顾自己.

Cụm 08: 自己决定.
Bốn cụm nổi bật kèm nghĩa Anh: 自己做 / do it yourself; 靠自己 / rely on oneself; 照顾自己 / take care of oneself; 自己决定 / decide oneself.
Luyện kết hợp: cho học viên chọn hai cụm, tự tạo một câu nói và một câu viết; người học khác nhận xét về lượng từ, trật tự từ và sự phù hợp ngữ cảnh.

14. Từ ghép, họ từ và mạng lưới từ vựng Trung – Việt – Anh

Gốc từ → cụm thông dụng → câu hoàn chỉnh → cụm liên quan → câu tình huống. Các nhóm dưới đây xuất phát từ cách sử dụng thực tế của trọng điểm:
Nhánh từ 01:
这件事我自己做。

Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.

Việc này tôi tự làm.

I’ll do this myself.

Bóc tách cụm danh từ, động từ hoặc thành phần phụ trong câu, xác định từ nào giữ quan hệ trực tiếp với trọng điểm.

Nhánh từ 02:
你要照顾好自己。

Nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ.

Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt.

You should take good care of yourself.

Bóc tách cụm danh từ, động từ hoặc thành phần phụ trong câu, xác định từ nào giữ quan hệ trực tiếp với trọng điểm.

Nhánh từ 03:
他自己买了一台电脑。

Tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo.

Anh ấy tự mua một chiếc máy tính.

He bought a computer himself.

Bóc tách cụm danh từ, động từ hoặc thành phần phụ trong câu, xác định từ nào giữ quan hệ trực tiếp với trọng điểm.

Nhánh từ 04:
我们自己做饭吧。

Wǒmen zìjǐ zuò fàn ba.

Chúng ta tự nấu ăn nhé.

Let’s cook for ourselves.

Bóc tách cụm danh từ, động từ hoặc thành phần phụ trong câu, xác định từ nào giữ quan hệ trực tiếp với trọng điểm.

Nhánh từ 05:
你自己决定就好。

Nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo.

Bạn tự quyết định là được.

You can decide for yourself.

Bóc tách cụm danh từ, động từ hoặc thành phần phụ trong câu, xác định từ nào giữ quan hệ trực tiếp với trọng điểm.

Nhánh từ 06:
她喜欢自己学习。

Tā xǐ huān zìjǐ xuéxí.

Cô ấy thích tự học.

She likes studying on her own.

Bóc tách cụm danh từ, động từ hoặc thành phần phụ trong câu, xác định từ nào giữ quan hệ trực tiếp với trọng điểm.

Nhánh từ 07:
我相信自己能做到。

Wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào.

Tôi tin bản thân làm được.

I believe I can do it.

Bóc tách cụm danh từ, động từ hoặc thành phần phụ trong câu, xác định từ nào giữ quan hệ trực tiếp với trọng điểm.

Nhánh từ 08:
他经常一个人自己去旅行。

Tā jīngcháng yí ge rén zìjǐ qù lǚ xíng.

Anh ấy thường một mình tự đi du lịch.

He often travels alone.

Bóc tách cụm danh từ, động từ hoặc thành phần phụ trong câu, xác định từ nào giữ quan hệ trực tiếp với trọng điểm.

Phân biệt học theo chữ và học theo từ: một chữ có thể xuất hiện ở nhiều từ ghép nhưng nghĩa toàn từ không nhất thiết bằng phép cộng máy móc các chữ thành phần.

15. Mở rộng mạng từ vựng theo bộ thủ và thành phần chữ Hán

Bộ 自 xuất hiện trong chữ 自. Ghi nhớ chữ này bằng ba chiều: hình 自 → âm Hán Việt tự; bản thân → nghĩa tiếng Anh self.

Từ hoạt động nhận diện bộ thủ, tìm thêm những chữ có cùng bộ trong danh sách đã học, rồi kiểm chứng phát âm và nghĩa riêng của chúng; không coi chữ có cùng bộ là đồng nghĩa.

Bộ 己 xuất hiện trong chữ 己. Ghi nhớ chữ này bằng ba chiều: hình 己 → âm Hán Việt kỷ; mình → nghĩa tiếng Anh oneself.

Từ hoạt động nhận diện bộ thủ, tìm thêm những chữ có cùng bộ trong danh sách đã học, rồi kiểm chứng phát âm và nghĩa riêng của chúng; không coi chữ có cùng bộ là đồng nghĩa.

Bài giảng nâng cao: so sánh vai trò bộ thủ với thành phần gợi âm (nếu có), nhận dạng nét biến thể và tập tra cứu từ ghép theo ngữ cảnh sử dụng.

16. Triển khai từ gốc thành nhánh từ vựng sử dụng thực tế

Nhánh sinh hoạt: dùng trọng điểm với các thành phần người, vật, thời gian, địa điểm trong gia đình và lớp học.

Nhánh thương mại: đưa trọng điểm vào giao tiếp với khách hàng, nhân viên, số lượng, sản phẩm, vị trí hoặc công việc.

Nhánh học thuật: giải thích quy tắc, lựa chọn minh họa, nhận xét đúng–sai và tự diễn đạt lại.

Nhánh thực hành 01: 我自己 → đặt câu mới với ngữ cảnh khác → dịch sang Việt và Anh → nói lại không nhìn mẫu.

Nhánh thực hành 02: 你自己 → đặt câu mới với ngữ cảnh khác → dịch sang Việt và Anh → nói lại không nhìn mẫu.

Nhánh thực hành 03: 他自己 → đặt câu mới với ngữ cảnh khác → dịch sang Việt và Anh → nói lại không nhìn mẫu.

Nhánh thực hành 04: 自己做 → đặt câu mới với ngữ cảnh khác → dịch sang Việt và Anh → nói lại không nhìn mẫu.

Nhánh thực hành 05: 靠自己 → đặt câu mới với ngữ cảnh khác → dịch sang Việt và Anh → nói lại không nhìn mẫu.

Nhánh thực hành 06: 自己学习 → đặt câu mới với ngữ cảnh khác → dịch sang Việt và Anh → nói lại không nhìn mẫu.

Nhánh thực hành 07: 照顾自己 → đặt câu mới với ngữ cảnh khác → dịch sang Việt và Anh → nói lại không nhìn mẫu.

Nhánh thực hành 08: 自己决定 → đặt câu mới với ngữ cảnh khác → dịch sang Việt và Anh → nói lại không nhìn mẫu.

17. Từ đồng nghĩa, gần nghĩa, đối lập và giới hạn thay thế

Các yếu tố cần so sánh: 本人、亲自、别人.

Đồng nghĩa tuyệt đối rất hiếm; cần phân biệt gần nghĩa ở cấp từ, tương đương chức năng ở cấp câu và đối lập ý nghĩa trong từng ngữ cảnh. Không lấy bất kỳ hai từ được liệt kê gần nhau làm từ thay thế vô điều kiện.

这件事我自己做。
Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.
Việc này tôi tự làm.
I’ll do this myself.

Bài phân biệt: chọn một từ/cấu trúc gần nghĩa, thử thay và giải thích có thay đổi sắc thái, phạm vi hay vị trí hay không.

我们自己做饭吧。
Wǒmen zìjǐ zuò fàn ba.
Chúng ta tự nấu ăn nhé.
Let’s cook for ourselves.

Bài phân biệt: chọn một từ/cấu trúc gần nghĩa, thử thay và giải thích có thay đổi sắc thái, phạm vi hay vị trí hay không.

他经常一个人自己去旅行。
Tā jīngcháng yí ge rén zìjǐ qù lǚ xíng.
Anh ấy thường một mình tự đi du lịch.
He often travels alone.

Bài phân biệt: chọn một từ/cấu trúc gần nghĩa, thử thay và giải thích có thay đổi sắc thái, phạm vi hay vị trí hay không.

这些材料是我们自己准备的。
Zhè xiē cái liào shì wǒmen zìjǐ zhǔnbèi de.
Các tài liệu này là do chúng tôi tự chuẩn bị.
We prepared these materials ourselves.

Bài phân biệt: chọn một từ/cấu trúc gần nghĩa, thử thay và giải thích có thay đổi sắc thái, phạm vi hay vị trí hay không.

18. Phân biệt những từ và cấu trúc dễ nhầm

Đối chiếu chính: 本人、亲自、别人.

Điểm quyết định: Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Dễ nhầm thứ nhất: học viên nhìn vào nghĩa tiếng Việt mà quên quan hệ giữa thành phần câu. Dễ nhầm thứ hai: dùng một lượng từ cho mọi danh từ hoặc sao chép một công thức cho mọi từ gần nghĩa. Dễ nhầm thứ ba: không phân biệt hiện tại, dự đoán và hành động đã hoàn thành.

Phương pháp sửa: đọc câu → định vị hạt nhân → kiểm tra thành phần kết hợp → so với câu gốc → đọc thành tiếng và đối chiếu bản dịch.

19. Sắc thái ngữ nghĩa, biểu cảm và mức độ

Sắc thái đặc thù: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Quan sát sắc thái thân mật, trung tính, lịch sự hoặc báo cáo chính thức. Chuyển đổi nhân vật và quan hệ tuổi tác có thể đòi hỏi thay lượng từ, đại từ, ngữ khí hay hình thức yêu cầu, nhưng không thay đổi nguyên lý cú pháp cốt lõi.

她喜欢自己学习。
Tā xǐ huān zìjǐ xuéxí.
Cô ấy thích tự học.
She likes studying on her own.

20. Phạm vi sử dụng, phong cách nói và văn viết

Trong khẩu ngữ: dùng câu vừa đủ dài, đặt trọng điểm ở đúng vị trí; tránh biến việc luyện tập thành học thuộc một chuỗi từ không gắn tình huống.

Trong văn viết: chọn từ rõ ràng, đầy đủ thông tin thời gian và chủ thể, chú ý phân biệt phong cách tường thuật với đề nghị hoặc mệnh lệnh.

Trong môi trường nghề nghiệp: phân biệt văn phong trang trọng và lời nói với đồng nghiệp/khách hàng; không dùng một bản dịch cứng cho mọi bối cảnh.

他自己买了一台电脑。
Tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo.
Anh ấy tự mua một chiếc máy tính.
He bought a computer himself.

我相信自己能做到。
Wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào.
Tôi tin bản thân làm được.
I believe I can do it.

21. Khẩu ngữ – văn viết – chuyên ngành – cách dùng mở rộng

Khẩu ngữ thường ưu tiên tốc độ giao tiếp và ngữ cảnh chung; văn viết yêu cầu chủ thể rõ hơn và kết hợp chuẩn xác. Khi chuyển sang chuyên ngành, ý nghĩa cơ bản vẫn cần được kiểm soát theo cú pháp.

Các nhánh chuyên ngành gợi ý: đào tạo ngoại ngữ, thương mại và chăm sóc khách hàng, văn phòng, du lịch, sinh hoạt thể chất. Mỗi nhánh chọn một ví dụ để tái diễn đạt; từ vựng chuyên biệt chỉ là tài liệu mở rộng, không mặc nhiên thuộc HSK 2.

我想给自己一点时间。
Wǒ xiǎng gěi zìjǐ yī diǎn shíjiān.
Tôi muốn dành cho mình một chút thời gian.
I want to give myself some time.

别总是责怪自己。
Bié zǒng shì zé guài zìjǐ.
Đừng luôn trách bản thân.
Don’t always blame yourself.

22. Quán ngữ, cụm cố định và khối từ nên thuộc

Khối 01: 我自己; học cả tổ hợp, nhấn đúng vị trí chức năng, sau đó thay một thành phần để luyện sản sinh.

Khối 02: 你自己; học cả tổ hợp, nhấn đúng vị trí chức năng, sau đó thay một thành phần để luyện sản sinh.

Khối 03: 他自己; học cả tổ hợp, nhấn đúng vị trí chức năng, sau đó thay một thành phần để luyện sản sinh.

Khối 04: 自己做; học cả tổ hợp, nhấn đúng vị trí chức năng, sau đó thay một thành phần để luyện sản sinh.

Khối 05: 靠自己; học cả tổ hợp, nhấn đúng vị trí chức năng, sau đó thay một thành phần để luyện sản sinh.

Khối 06: 自己学习; học cả tổ hợp, nhấn đúng vị trí chức năng, sau đó thay một thành phần để luyện sản sinh.

Khối 07: 照顾自己; học cả tổ hợp, nhấn đúng vị trí chức năng, sau đó thay một thành phần để luyện sản sinh.

Khối 08: 自己决定; học cả tổ hợp, nhấn đúng vị trí chức năng, sau đó thay một thành phần để luyện sản sinh.

Đối chiếu theo cụm: 自己做 / do it yourself; 靠自己 / rely on oneself; 照顾自己 / take care of oneself; 自己决定 / decide oneself.

Cần phân biệt “cụm thường dùng” với thành ngữ cố định bốn chữ: không tùy tiện gán nhãn thành ngữ cho các tổ hợp thông thường.

23. Hệ thống mẫu câu ứng dụng giao tiếp và chuyển đổi diễn đạt

Nhóm A – câu nền, trình bày thông tin thực tế:
这件事我自己做。

Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.

Việc này tôi tự làm.

I’ll do this myself.

你要照顾好自己。
Nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ.
Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt.
You should take good care of yourself.

他自己买了一台电脑。
Tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo.
Anh ấy tự mua một chiếc máy tính.
He bought a computer himself.

我们自己做饭吧。
Wǒmen zìjǐ zuò fàn ba.
Chúng ta tự nấu ăn nhé.
Let’s cook for ourselves.

Nhóm B – câu yêu cầu, hỏi đáp hoặc đánh giá:
你自己决定就好。

Nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo.

Bạn tự quyết định là được.

You can decide for yourself.

她喜欢自己学习。
Tā xǐ huān zìjǐ xuéxí.
Cô ấy thích tự học.
She likes studying on her own.

我相信自己能做到。
Wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào.
Tôi tin bản thân làm được.
I believe I can do it.

他经常一个人自己去旅行。
Tā jīngcháng yí ge rén zìjǐ qù lǚ xíng.
Anh ấy thường một mình tự đi du lịch.
He often travels alone.

Nhóm C – tình huống mở rộng trong học tập, công việc và đời sống:
我想给自己一点时间。

Wǒ xiǎng gěi zìjǐ yī diǎn shíjiān.

Tôi muốn dành cho mình một chút thời gian.

I want to give myself some time.

别总是责怪自己。
Bié zǒng shì zé guài zìjǐ.
Đừng luôn trách bản thân.
Don’t always blame yourself.

这些材料是我们自己准备的。
Zhè xiē cái liào shì wǒmen zìjǐ zhǔnbèi de.
Các tài liệu này là do chúng tôi tự chuẩn bị.
We prepared these materials ourselves.

孩子应该学会自己穿衣服。
Háizi yīng gāi xué huì zìjǐ chuān yī fú.
Trẻ em nên học tự mặc quần áo.
Children should learn to dress themselves.

Học viên phải tự chuyển mỗi câu thành một lượt giao tiếp mới: thêm người nghe, chuyển sang phát biểu lịch sự hoặc thay đối tượng; giáo viên kiểm tra từng lượt để không phát sinh câu ghép thiếu logic.

24. Đối chiếu cấu trúc câu Trung – Việt – Anh

Trung văn thường đặt định ngữ trước trung tâm và trạng ngữ trước động từ; tiếng Việt và tiếng Anh có những cách triển khai riêng. Không dịch cơ học vị trí thành phần câu, đặc biệt với động từ ly hợp, lượng từ và lặp từ.

你要照顾好自己。
Nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ.
Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt.
You should take good care of yourself.

Phân tích: gạch chân từ làm điểm ngữ pháp, xác định hạt nhân trong câu Trung, sau đó đối chiếu cách truyền tải nghĩa tự nhiên trong tiếng Việt và tiếng Anh.

她喜欢自己学习。
Tā xǐ huān zìjǐ xuéxí.
Cô ấy thích tự học.
She likes studying on her own.

Phân tích: gạch chân từ làm điểm ngữ pháp, xác định hạt nhân trong câu Trung, sau đó đối chiếu cách truyền tải nghĩa tự nhiên trong tiếng Việt và tiếng Anh.

别总是责怪自己。
Bié zǒng shì zé guài zìjǐ.
Đừng luôn trách bản thân.
Don’t always blame yourself.

Phân tích: gạch chân từ làm điểm ngữ pháp, xác định hạt nhân trong câu Trung, sau đó đối chiếu cách truyền tải nghĩa tự nhiên trong tiếng Việt và tiếng Anh.

25. Những lỗi thường gặp của học viên và cách sửa

Lỗi loại 1 – Nhầm chức năng: Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Lỗi loại 2 – Thay từ chưa kiểm chứng: 本人、亲自、别人.

Lỗi loại 3 – Trật tự thành phần: để tân ngữ, lượng từ, số từ hoặc từ chỉ hướng ở vị trí theo tiếng Việt thay vì đúng cú pháp tiếng Trung.

Lỗi loại 4 – Phát âm: đọc Pinyin thiếu dấu, không phân biệt thanh điệu hoặc giữ sai âm từ đa âm.

Quy trình chữa lỗi bốn bước: nêu câu dự định → khoanh vị trí sai → chỉnh một thành phần → giải thích bằng công thức và kiểm tra lại bằng một câu mới.

这件事我自己做。
Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.
Việc này tôi tự làm.
I’ll do this myself.

我们自己做饭吧。
Wǒmen zìjǐ zuò fàn ba.
Chúng ta tự nấu ăn nhé.
Let’s cook for ourselves.

他经常一个人自己去旅行。
Tā jīngcháng yí ge rén zìjǐ qù lǚ xíng.
Anh ấy thường một mình tự đi du lịch.
He often travels alone.

26. Ba mươi ví dụ tiếng Trung – Pinyin – Việt – Anh

Ví dụ 01–12 là câu độc lập. Ví dụ 13–30 là tình huống liên kết hai câu để luyện duy trì trọng điểm trong ngữ cảnh rộng hơn.

Ví dụ 01:
这件事我自己做。

Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.

Việc này tôi tự làm.

I’ll do this myself.

Ví dụ 02:
你要照顾好自己。

Nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ.

Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt.

You should take good care of yourself.

Ví dụ 03:
他自己买了一台电脑。

Tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo.

Anh ấy tự mua một chiếc máy tính.

He bought a computer himself.

Ví dụ 04:
我们自己做饭吧。

Wǒmen zìjǐ zuò fàn ba.

Chúng ta tự nấu ăn nhé.

Let’s cook for ourselves.

Ví dụ 05:
你自己决定就好。

Nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo.

Bạn tự quyết định là được.

You can decide for yourself.

Ví dụ 06:
她喜欢自己学习。

Tā xǐ huān zìjǐ xuéxí.

Cô ấy thích tự học.

She likes studying on her own.

Gợi ý luyện: chỉ ra cấu trúc, đọc hai lần với ngữ điệu, tự thay một danh từ hoặc động từ đúng điều kiện sử dụng.

Ví dụ 07:
我相信自己能做到。

Wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào.

Tôi tin bản thân làm được.

I believe I can do it.

Ví dụ 08:
他经常一个人自己去旅行。

Tā jīngcháng yí ge rén zìjǐ qù lǚ xíng.

Anh ấy thường một mình tự đi du lịch.

He often travels alone.

Ví dụ 09:
我想给自己一点时间。

Wǒ xiǎng gěi zìjǐ yī diǎn shíjiān.

Tôi muốn dành cho mình một chút thời gian.

I want to give myself some time.

Ví dụ 10:
别总是责怪自己。

Bié zǒng shì zé guài zìjǐ.

Đừng luôn trách bản thân.

Don’t always blame yourself.

Ví dụ 11:
这些材料是我们自己准备的。

Zhè xiē cái liào shì wǒmen zìjǐ zhǔnbèi de.

Các tài liệu này là do chúng tôi tự chuẩn bị.

We prepared these materials ourselves.

Ví dụ 12:
孩子应该学会自己穿衣服。

Háizi yīng gāi xué huì zìjǐ chuān yī fú.

Trẻ em nên học tự mặc quần áo.

Children should learn to dress themselves.

Gợi ý luyện: chỉ ra cấu trúc, đọc hai lần với ngữ điệu, tự thay một danh từ hoặc động từ đúng điều kiện sử dụng.

Ví dụ 13:
这件事我自己做。 你要照顾好自己。

Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò. nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ.

Việc này tôi tự làm. Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt.

I’ll do this myself. You should take good care of yourself.

Ví dụ 14:
你要照顾好自己。 他自己买了一台电脑。

Nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ. tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo.

Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt. Anh ấy tự mua một chiếc máy tính.

You should take good care of yourself. He bought a computer himself.

Ví dụ 15:
他自己买了一台电脑。 我们自己做饭吧。

Tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo. wǒmen zìjǐ zuò fàn ba.

Anh ấy tự mua một chiếc máy tính. Chúng ta tự nấu ăn nhé.

He bought a computer himself. Let’s cook for ourselves.

Ví dụ 16:
我们自己做饭吧。 你自己决定就好。

Wǒmen zìjǐ zuò fàn ba. nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo.

Chúng ta tự nấu ăn nhé. Bạn tự quyết định là được.

Let’s cook for ourselves. You can decide for yourself.

Ví dụ 17:
你自己决定就好。 她喜欢自己学习。

Nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo. tā xǐ huān zìjǐ xuéxí.

Bạn tự quyết định là được. Cô ấy thích tự học.

You can decide for yourself. She likes studying on her own.

Ví dụ 18:
她喜欢自己学习。 我相信自己能做到。

Tā xǐ huān zìjǐ xuéxí. wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào.

Cô ấy thích tự học. Tôi tin bản thân làm được.

She likes studying on her own. I believe I can do it.

Gợi ý luyện: chỉ ra cấu trúc, đọc hai lần với ngữ điệu, tự thay một danh từ hoặc động từ đúng điều kiện sử dụng.

Ví dụ 19:
我相信自己能做到。 他经常一个人自己去旅行。

Wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào. tā jīngcháng yí ge rén zìjǐ qù lǚ xíng.

Tôi tin bản thân làm được. Anh ấy thường một mình tự đi du lịch.

I believe I can do it. He often travels alone.

Ví dụ 20:
他经常一个人自己去旅行。 我想给自己一点时间。

Tā jīngcháng yí ge rén zìjǐ qù lǚ xíng. wǒ xiǎng gěi zìjǐ yī diǎn shíjiān.

Anh ấy thường một mình tự đi du lịch. Tôi muốn dành cho mình một chút thời gian.

He often travels alone. I want to give myself some time.

Ví dụ 21:
我想给自己一点时间。 别总是责怪自己。

Wǒ xiǎng gěi zìjǐ yī diǎn shíjiān. bié zǒng shì zé guài zìjǐ.

Tôi muốn dành cho mình một chút thời gian. Đừng luôn trách bản thân.

I want to give myself some time. Don’t always blame yourself.

Ví dụ 22:
别总是责怪自己。 这些材料是我们自己准备的。

Bié zǒng shì zé guài zìjǐ. zhè xiē cái liào shì wǒmen zìjǐ zhǔnbèi de.

Đừng luôn trách bản thân. Các tài liệu này là do chúng tôi tự chuẩn bị.

Don’t always blame yourself. We prepared these materials ourselves.

Ví dụ 23:
这些材料是我们自己准备的。 孩子应该学会自己穿衣服。

Zhè xiē cái liào shì wǒmen zìjǐ zhǔnbèi de. háizi yīng gāi xué huì zìjǐ chuān yī fú.

Các tài liệu này là do chúng tôi tự chuẩn bị. Trẻ em nên học tự mặc quần áo.

We prepared these materials ourselves. Children should learn to dress themselves.

Ví dụ 24:
孩子应该学会自己穿衣服。 这件事我自己做。

Háizi yīng gāi xué huì zìjǐ chuān yī fú. zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.

Trẻ em nên học tự mặc quần áo. Việc này tôi tự làm.

Children should learn to dress themselves. I’ll do this myself.

Gợi ý luyện: chỉ ra cấu trúc, đọc hai lần với ngữ điệu, tự thay một danh từ hoặc động từ đúng điều kiện sử dụng.

Ví dụ 25:
这件事我自己做。 我们自己做饭吧。

Zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò. wǒmen zìjǐ zuò fàn ba.

Việc này tôi tự làm. Chúng ta tự nấu ăn nhé.

I’ll do this myself. Let’s cook for ourselves.

Ví dụ 26:
你要照顾好自己。 你自己决定就好。

Nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ. nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo.

Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt. Bạn tự quyết định là được.

You should take good care of yourself. You can decide for yourself.

Ví dụ 27:
他自己买了一台电脑。 她喜欢自己学习。

Tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo. tā xǐ huān zìjǐ xuéxí.

Anh ấy tự mua một chiếc máy tính. Cô ấy thích tự học.

He bought a computer himself. She likes studying on her own.

Ví dụ 28:
我们自己做饭吧。 我相信自己能做到。

Wǒmen zìjǐ zuò fàn ba. wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào.

Chúng ta tự nấu ăn nhé. Tôi tin bản thân làm được.

Let’s cook for ourselves. I believe I can do it.

Ví dụ 29:
你自己决定就好。 他经常一个人自己去旅行。

Nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo. tā jīngcháng yí ge rén zìjǐ qù lǚ xíng.

Bạn tự quyết định là được. Anh ấy thường một mình tự đi du lịch.

You can decide for yourself. He often travels alone.

Ví dụ 30:
她喜欢自己学习。 我想给自己一点时间。

Tā xǐ huān zìjǐ xuéxí. wǒ xiǎng gěi zìjǐ yī diǎn shíjiān.

Cô ấy thích tự học. Tôi muốn dành cho mình một chút thời gian.

She likes studying on her own. I want to give myself some time.

Gợi ý luyện: chỉ ra cấu trúc, đọc hai lần với ngữ điệu, tự thay một danh từ hoặc động từ đúng điều kiện sử dụng.

27. Hội thoại dài 24 lượt ứng dụng – năm nhân vật ChineMaster EDU

Bối cảnh: Rèn tính chủ động trong học tập. Các học viên lần lượt áp dụng mẫu câu và trao đổi về cách dùng với anh Nguyễn Minh Vũ. Mỗi lượt gồm đúng bốn dòng, giữa hai lượt có một dòng trống.

丁垂杨：阮明武哥，这件事我自己做。
Dīng Chuí Yáng: Ruǎn Míng Wǔ gē, zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò.
Đinh Thùy Dương: Anh Nguyễn Minh Vũ, việc này tôi tự làm.
Dinh Thuy Duong: Nguyen Minh Vu, i’ll do this myself.

阮明武：这里的“自己”应该放在什么位置？我们先把关键部分圈出来。
Ruǎn Míng Wǔ: Zhè lǐ de “zìjǐ” yīng gāi fàng zài shénme wèi zhì? wǒmen xiān bǎ guān jiàn bù fēn quān chū lái.
Nguyễn Minh Vũ: Ở đây, “自己” nên đặt ở vị trí nào? Chúng ta khoanh phần then chốt trước.
Nguyen Minh Vu: Where should “自己” go in this sentence? Let us mark the key part first.

黎云英：你要照顾好自己。
Lí Yún Yīng: Nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ.
Lê Vân Anh: Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt.
Le Van Anh: You should take good care of yourself.

丁垂杨：我听懂了。不过换一个主语以后，句子的意思会不会变化？
Dīng Chuí Yáng: Wǒ tīngdǒng le. bù guò huàn yí ge zhǔyǔ yǐ hòu, jù zǐ de yìsi huì bù huì biàn huà?
Đinh Thùy Dương: Em nghe hiểu rồi. Nhưng đổi chủ ngữ thì nghĩa câu có thay đổi không ạ?
Dinh Thuy Duong: I understand, but will the meaning change if we change the subject?

水仙：他自己买了一台电脑。
Shuǐ Xiān: Tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo.
Thủy Tiên: Anh ấy tự mua một chiếc máy tính.
Thuy Tien: He bought a computer himself.

阮明武：可以。先说最基本的句子，再添加时间和地点。
Ruǎn Míng Wǔ: Kě yǐ. xiān shuō zuì jī běn de jù zǐ, zài tiān jiā shíjiān hé de diǎn.
Nguyễn Minh Vũ: Được. Trước hết nói câu cơ bản nhất, sau đó thêm thời gian và địa điểm.
Nguyen Minh Vu: Yes. Start with the simplest sentence, then add time and place.

芳玲：我们自己做饭吧。
Fāng Líng: Wǒmen zìjǐ zuò fàn ba.
Phương Linh: Chúng ta tự nấu ăn nhé.
Phuong Linh: Let’s cook for ourselves.

水仙：我想把这个表达用在买东西的场景里，应该怎么说？
Shuǐ Xiān: Wǒ xiǎng bǎ zhège biǎo dá yòng zài mǎi dōng xī de chǎng jǐng lǐ, yīng gāi zěnme shuō?
Thủy Tiên: Em muốn dùng cách nói này trong tình huống mua hàng thì nên nói thế nào?
Thuy Tien: I want to use this expression while shopping. How should I say it?

黎云英：你自己决定就好。
Lí Yún Yīng: Nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo.
Lê Vân Anh: Bạn tự quyết định là được.
Le Van Anh: You can decide for yourself.

阮明武：再看看“自己”前后的词语搭配，这样才不会用错。
Ruǎn Míng Wǔ: Zài kàn kàn “zìjǐ” qián hòu de cíyǔ dā pèi, zhèyàng cái bù huì yòng cuò.
Nguyễn Minh Vũ: Hãy xem thêm các từ kết hợp trước và sau “自己” để không dùng sai.
Nguyen Minh Vu: Look at the words around “自己” so we use it correctly.

丁垂杨：她喜欢自己学习。
Dīng Chuí Yáng: Tā xǐ huān zìjǐ xuéxí.
Đinh Thùy Dương: Cô ấy thích tự học.
Dinh Thuy Duong: She likes studying on her own.

芳玲：我发现同一个意思可以有不同的说法，需要分清语气。
Fāng Líng: Wǒ fā xiàn tóng yí ge yìsi kě yǐ yǒu bù tóng de shuō fǎ, xūyào fēn qīng yǔ qì.
Phương Linh: Em nhận thấy một ý có thể diễn đạt theo nhiều cách, cần phân biệt sắc thái.
Phuong Linh: I notice one idea can be expressed in different ways; we need to distinguish the tone.

水仙：我相信自己能做到。
Shuǐ Xiān: Wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào.
Thủy Tiên: Em tin bản thân làm được.
Thuy Tien: I believe I can do it.

阮明武：这个地方很好，我们再换一个人物和地点练习。
Ruǎn Míng Wǔ: Zhège de fāng hěn hǎo, wǒmen zài huàn yí ge rén wù hé de diǎn liànxí.
Nguyễn Minh Vũ: Điểm này rất hay, chúng ta hãy đổi nhân vật và địa điểm để luyện thêm.
Nguyen Minh Vu: That is useful. Let us practice with a different person and place.

芳玲：他经常一个人自己去旅行。
Fāng Líng: Tā jīngcháng yí ge rén zìjǐ qù lǚ xíng.
Phương Linh: Anh ấy thường một mình tự đi du lịch.
Phuong Linh: He often travels alone.

黎云英：我明白了。说的时候要根据具体情况选择词语。
Lí Yún Yīng: Wǒ míng bái le. shuō de shí hòu yào gēn jù jù tǐ qíng kuàng xuǎn zé cíyǔ.
Lê Vân Anh: Em hiểu rồi. Khi nói phải chọn từ theo tình huống cụ thể.
Le Van Anh: I see. We must choose words according to the situation.

丁垂杨：我想给自己一点时间。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ xiǎng gěi zìjǐ yī diǎn shíjiān.
Đinh Thùy Dương: Em muốn dành cho mình một chút thời gian.
Dinh Thuy Duong: I want to give myself some time.

阮明武：现在请大家比较“自己”和相关表达，看看能不能直接替换。
Ruǎn Míng Wǔ: Xiànzài qǐng dà jiā bǐjiào “zìjǐ” hé xiāng guān biǎo dá, kàn kàn néng bù néng zhí jiē tì huàn.
Nguyễn Minh Vũ: Bây giờ hãy so sánh “自己” với cách nói liên quan, xem có thể thay trực tiếp không.
Nguyen Minh Vu: Now compare “自己” with a related expression and see whether it can be substituted directly.

黎云英：别总是责怪自己。
Lí Yún Yīng: Bié zǒng shì zé guài zìjǐ.
Lê Vân Anh: Đừng luôn trách bản thân.
Le Van Anh: Don’t always blame yourself.

丁垂杨：我想再读一遍，检查自己的发音和语序。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ xiǎng zài dú yī biàn, jiǎnchá zìjǐ de fā yīn hé yǔ xù.
Đinh Thùy Dương: Em muốn đọc lại một lượt để kiểm tra phát âm và trật tự từ.
Dinh Thuy Duong: I want to read it again to check my pronunciation and word order.

芳玲：这些材料是我们自己准备的。
Fāng Líng: Zhè xiē cái liào shì wǒmen zìjǐ zhǔnbèi de.
Phương Linh: Các tài liệu này là do chúng tôi tự chuẩn bị.
Phuong Linh: We prepared these materials ourselves.

芳玲：可以再举一个生活中的例子吗？我想马上用一用。
Fāng Líng: Kě yǐ zài jǔ yí ge shēng huó zhōng de lì zǐ ma? wǒ xiǎng mǎ shàng yòng yī yòng.
Phương Linh: Anh có thể cho thêm một ví dụ trong đời sống không ạ? Em muốn dùng ngay.
Phuong Linh: Could you give another everyday example? I would like to use it right away.

水仙：孩子应该学会自己穿衣服。
Shuǐ Xiān: Háizi yīng gāi xué huì zìjǐ chuān yī fú.
Thủy Tiên: Trẻ em nên học tự mặc quần áo.
Thuy Tien: Children should learn to dress themselves.

阮明武：当然。我们把今天的表达写在笔记本里，下次复习。
Ruǎn Míng Wǔ: Dāng rán. wǒmen bǎ jīntiān de biǎo dá xiě zài bǐ jì běn lǐ, xià cì fùxí.
Nguyễn Minh Vũ: Tất nhiên. Chúng ta ghi cách nói hôm nay vào sổ để lần sau ôn lại.
Nguyen Minh Vu: Of course. Let us write today’s expression in our notebooks for our next review.

28. Bài văn ứng dụng tổng hợp năm đoạn: nội dung Hán – Pinyin – Việt – Anh

Chủ đề bài đọc: Rèn tính chủ động trong học tập. Luyện đọc đoạn văn theo bốn lớp thông tin. Nội dung liên kết ví dụ của bài với giao tiếp, mô tả và ghi nhớ công thức.

Đoạn 01:
今天我们学习这个语法重点。 这件事我自己做。 你要照顾好自己。 他自己买了一台电脑。 大家先读，再解释为什么要这样说。

Jīntiān wǒmen xuéxí zhège yǔ fǎ zhòng diǎn. zhè jiàn shì wǒ zìjǐ zuò. nǐ yào zhào gù hǎo zìjǐ. tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo. dà jiā xiān dú, zài jiě shì wèishénme yào zhèyàng shuō.

Hôm nay chúng tôi học trọng điểm ngữ pháp này. Việc này tôi tự làm. Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt. Anh ấy tự mua một chiếc máy tính. Mọi người đọc trước rồi giải thích vì sao phải nói như vậy.

Today we are studying this grammar point. I’ll do this myself. You should take good care of yourself. He bought a computer himself. Everyone reads first and then explains why the expression is used this way.

Đoạn 02:
大家开始讨论生活中的实际情况。 他自己买了一台电脑。 我们自己做饭吧。 你自己决定就好。 这些句子帮助我们理解词语之间的关系。

Dà jiā kāi shǐ tǎolùn shēng huó zhōng de shí jì qíng kuàng. tā zìjǐ mǎi le yī tái diàn nǎo. wǒmen zìjǐ zuò fàn ba. nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo. zhè xiē jù zǐ bāng zhù wǒmen lǐ jiě cíyǔ zhī jiān de guān xì.

Mọi người bắt đầu thảo luận tình huống thực tế trong cuộc sống. Anh ấy tự mua một chiếc máy tính. Chúng ta tự nấu ăn nhé. Bạn tự quyết định là được. Những câu này giúp chúng tôi hiểu quan hệ giữa các từ.

Everyone begins to discuss real-life situations. He bought a computer himself. Let’s cook for ourselves. You can decide for yourself. These sentences help us understand how words relate to each other.

Đoạn 03:
上课的时候，老师让我们再举几个例子。 你自己决定就好。 她喜欢自己学习。 我相信自己能做到。 如果遇到不懂的地方，我们就问老师。

Shàngkè de shí hòu, lǎoshī ràng wǒmen zài jǔ jǐ gè lì zǐ. nǐ zìjǐ jué dìng jiù hǎo. tā xǐ huān zìjǐ xuéxí. wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào. rú guǒ yù dào bù dǒng de de fāng, wǒmen jiù wèn lǎoshī.

Trong giờ học, thầy yêu cầu chúng tôi nêu thêm vài ví dụ. Bạn tự quyết định là được. Cô ấy thích tự học. Tôi tin bản thân làm được. Nếu gặp điều chưa hiểu, chúng tôi sẽ hỏi thầy.

During class, the teacher asks us to give a few more examples. You can decide for yourself. She likes studying on her own. I believe I can do it. If we do not understand something, we ask the teacher.

Đoạn 04:
接下来，我们把这个表达放进工作和生活中。 我相信自己能做到。 他经常一个人自己去旅行。 我想给自己一点时间。 正确的语序和自然的搭配一样重要。

Jiē xià lái, wǒmen bǎ zhège biǎo dá fàng jìn gōngzuò hé shēng huó zhōng. wǒ xiāng xìn zìjǐ néng zuò dào. tā jīngcháng yí ge rén zìjǐ qù lǚ xíng. wǒ xiǎng gěi zìjǐ yī diǎn shíjiān. zhèng què de yǔ xù hé zì rán de dā pèi yī yàng zhòng yào.

Tiếp theo, chúng tôi đưa cách diễn đạt này vào công việc và đời sống. Tôi tin bản thân làm được. Anh ấy thường một mình tự đi du lịch. Tôi muốn dành cho mình một chút thời gian. Trật tự từ chính xác cũng quan trọng như cách kết hợp tự nhiên.

Next, we apply this expression to work and daily life. I believe I can do it. He often travels alone. I want to give myself some time. Correct word order is just as important as natural word combinations.

Đoạn 05:
下课以后，我们准备自己复习并练习口语。 我想给自己一点时间。 别总是责怪自己。 这些材料是我们自己准备的。 我们希望下次能更自然地表达自己的想法。

Xiàkè yǐ hòu, wǒmen zhǔnbèi zìjǐ fùxí bìng liànxí kǒu yǔ. wǒ xiǎng gěi zìjǐ yī diǎn shíjiān. bié zǒng shì zé guài zìjǐ. zhè xiē cái liào shì wǒmen zìjǐ zhǔnbèi de. wǒmen xī wàng xià cì néng gèng zì rán de biǎo dá zìjǐ de xiǎng fǎ.

Sau giờ học, chúng tôi chuẩn bị tự ôn và luyện nói. Tôi muốn dành cho mình một chút thời gian. Đừng luôn trách bản thân. Các tài liệu này là do chúng tôi tự chuẩn bị. Chúng tôi mong lần sau có thể diễn đạt suy nghĩ tự nhiên hơn.

After class, we prepare to review on our own and practice speaking. I want to give myself some time. Don’t always blame yourself. We prepared these materials ourselves. We hope to express our ideas more naturally next time.

29. Phân tích bài văn, liên kết ngữ pháp và chiến lược diễn đạt

Đoạn 01: phân tích chủ đề chính, từ ngữ xuất hiện trong trọng điểm 自己, thứ tự trạng ngữ – động từ – tân ngữ và vai trò của thành phần diễn đạt ý nghĩa. Học viên nêu một câu trích từ đoạn, chuyển sang bối cảnh khác và giải thích tác động của việc thay từ.

Đoạn 02: phân tích chủ đề chính, từ ngữ xuất hiện trong trọng điểm 自己, thứ tự trạng ngữ – động từ – tân ngữ và vai trò của thành phần diễn đạt ý nghĩa. Học viên nêu một câu trích từ đoạn, chuyển sang bối cảnh khác và giải thích tác động của việc thay từ.

Đoạn 03: phân tích chủ đề chính, từ ngữ xuất hiện trong trọng điểm 自己, thứ tự trạng ngữ – động từ – tân ngữ và vai trò của thành phần diễn đạt ý nghĩa. Học viên nêu một câu trích từ đoạn, chuyển sang bối cảnh khác và giải thích tác động của việc thay từ.

Đoạn 04: phân tích chủ đề chính, từ ngữ xuất hiện trong trọng điểm 自己, thứ tự trạng ngữ – động từ – tân ngữ và vai trò của thành phần diễn đạt ý nghĩa. Học viên nêu một câu trích từ đoạn, chuyển sang bối cảnh khác và giải thích tác động của việc thay từ.

Đoạn 05: phân tích chủ đề chính, từ ngữ xuất hiện trong trọng điểm 自己, thứ tự trạng ngữ – động từ – tân ngữ và vai trò của thành phần diễn đạt ý nghĩa. Học viên nêu một câu trích từ đoạn, chuyển sang bối cảnh khác và giải thích tác động của việc thay từ.

Phân tích tổng hợp: phát hiện cách dùng giống nhau giữa các đoạn, đánh giá cách người nói gắn trọng điểm vào thông tin thực tế, diễn đạt lại ý chính bằng ba ngôn ngữ.

30. Bài tập thực hành ngữ pháp, từ vựng, dịch thuật và diễn đạt

Bài tập A – Nhận diện chức năng (10 câu): đọc các câu và xác định trọng điểm cùng vai trò cú pháp của nó.

A01. 这件事我自己做。

A02. 你要照顾好自己。

A03. 他自己买了一台电脑。

A04. 我们自己做饭吧。

A05. 你自己决定就好。

A06. 她喜欢自己学习。

A07. 我相信自己能做到。

A08. 他经常一个人自己去旅行。

A09. 我想给自己一点时间。

A10. 别总是责怪自己。
Bài tập B – Dịch Việt → Trung (6 câu): chuyển nghĩa tự nhiên, không dịch chữ đối chữ.
B01. Việc này tôi tự làm.
B02. Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt.

B03. Anh ấy tự mua một chiếc máy tính.

B04. Chúng ta tự nấu ăn nhé.

B05. Bạn tự quyết định là được.

B06. Cô ấy thích tự học.

Bài tập C – Dịch Anh → Trung (5 câu): chọn công thức và trật tự thích hợp.

C01. I believe I can do it.

C02. He often travels alone.

C03. I want to give myself some time.

C04. Don’t always blame yourself.

C05. We prepared these materials ourselves.

Bài tập D – Phân tích và sửa lỗi (4 yêu cầu):
D01. Nêu một trường hợp không thể tùy tiện thay trọng điểm bằng từ gần nghĩa.

D02. Chỉ ra hai vị trí thường bị đặt sai trong công thức của bài.

D03. Đặt hai câu đối chiếu dùng hai từ hoặc kết cấu trong mục phân biệt.

D04. Diễn đạt lại một câu ở phần ví dụ theo quan hệ người nói/người nghe khác.

Bài tập E – Nói và viết mở rộng (5 yêu cầu):
E01. Hỏi đáp theo cặp ba lượt không nhìn tài liệu.

E02. Dùng ít nhất năm kết hợp từ phần 13 để tạo một đoạn hội thoại.

E03. Tự viết một đoạn tối thiểu sáu câu xoay quanh trọng điểm.

E04. Thu âm một lần đọc và tự kiểm tra thanh điệu; đọc lại lần thứ hai.

E05. Viết một đoạn giới thiệu công thức bằng tiếng Việt rồi giải thích lại bằng tiếng Trung.

31. Đáp án mẫu và giải thích chi tiết

Đáp án A: xác định đúng trọng điểm và cách kết hợp trong từng câu; dưới đây là bộ lời giải tương ứng với A01–A10.

A01. 这件事我自己做。 — Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Ghi nhớ: khi đối chiếu dịch, câu này có nghĩa “Việc này tôi tự làm.” (English: I’ll do this myself.).

A02. 你要照顾好自己。 — Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Ghi nhớ: khi đối chiếu dịch, câu này có nghĩa “Bạn phải chăm sóc bản thân cho tốt.” (English: You should take good care of yourself.).

A03. 他自己买了一台电脑。 — Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Ghi nhớ: khi đối chiếu dịch, câu này có nghĩa “Anh ấy tự mua một chiếc máy tính.” (English: He bought a computer himself.).

A04. 我们自己做饭吧。 — Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Ghi nhớ: khi đối chiếu dịch, câu này có nghĩa “Chúng ta tự nấu ăn nhé.” (English: Let’s cook for ourselves.).

A05. 你自己决定就好。 — Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Ghi nhớ: khi đối chiếu dịch, câu này có nghĩa “Bạn tự quyết định là được.” (English: You can decide for yourself.).

A06. 她喜欢自己学习。 — Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Ghi nhớ: khi đối chiếu dịch, câu này có nghĩa “Cô ấy thích tự học.” (English: She likes studying on her own.).

A07. 我相信自己能做到。 — Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Ghi nhớ: khi đối chiếu dịch, câu này có nghĩa “Tôi tin bản thân làm được.” (English: I believe I can do it.).

A08. 他经常一个人自己去旅行。 — Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Ghi nhớ: khi đối chiếu dịch, câu này có nghĩa “Anh ấy thường một mình tự đi du lịch.” (English: He often travels alone.).

A09. 我想给自己一点时间。 — Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Ghi nhớ: khi đối chiếu dịch, câu này có nghĩa “Tôi muốn dành cho mình một chút thời gian.” (English: I want to give myself some time.).

A10. 别总是责怪自己。 — Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Ghi nhớ: khi đối chiếu dịch, câu này có nghĩa “Đừng luôn trách bản thân.” (English: Don’t always blame yourself.).

Đáp án B – Các câu tiếng Trung chuẩn theo đúng thứ tự B01–B06:
B01. 这件事我自己做。

Giải thích: cấu trúc thể hiện đặc điểm “自己”; không tự đặt thành phần theo trật tự từ tiếng Việt.

B02. 你要照顾好自己。
Giải thích: cấu trúc thể hiện đặc điểm “自己”; không tự đặt thành phần theo trật tự từ tiếng Việt.
B03. 他自己买了一台电脑。
Giải thích: cấu trúc thể hiện đặc điểm “自己”; không tự đặt thành phần theo trật tự từ tiếng Việt.

B04. 我们自己做饭吧。
Giải thích: cấu trúc thể hiện đặc điểm “自己”; không tự đặt thành phần theo trật tự từ tiếng Việt.
B05. 你自己决定就好。
Giải thích: cấu trúc thể hiện đặc điểm “自己”; không tự đặt thành phần theo trật tự từ tiếng Việt.

B06. 她喜欢自己学习。
Giải thích: cấu trúc thể hiện đặc điểm “自己”; không tự đặt thành phần theo trật tự từ tiếng Việt.
Đáp án C – Các câu tiếng Trung chuẩn theo đúng thứ tự C01–C05:
C01. 我相信自己能做到。

Giải thích: chọn thành phần ngữ pháp để giữ nguyên đối tượng được nêu trong câu Anh.

C02. 他经常一个人自己去旅行。
Giải thích: chọn thành phần ngữ pháp để giữ nguyên đối tượng được nêu trong câu Anh.
C03. 我想给自己一点时间。
Giải thích: chọn thành phần ngữ pháp để giữ nguyên đối tượng được nêu trong câu Anh.

C04. 别总是责怪自己。
Giải thích: chọn thành phần ngữ pháp để giữ nguyên đối tượng được nêu trong câu Anh.
C05. 这些材料是我们自己准备的。
Giải thích: chọn thành phần ngữ pháp để giữ nguyên đối tượng được nêu trong câu Anh.

Đáp án D01: 本人、亲自、别人; không mặc nhiên hoán đổi được trong mọi câu.

Đáp án D02: Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Đáp án D03: minh họa từ hai công thức: 主语 + 自己 + 动词 và 主语 + 动词 + 自己; giáo viên chấp nhận những câu đúng nghĩa và đúng trật tự, kể cả không trùng nguyên văn mẫu.

Đáp án D04: thay người nói/người nghe phải giữ cách xưng hô, đại từ và lượng từ phù hợp; không chuyển máy móc một câu có Tôi sang tên bất kỳ mà không sửa tham chiếu.

Đáp án E: đây là phần sáng tạo mở. Chấm theo bốn tiêu chí: đúng ý nghĩa (30%), đúng công thức/trật tự (35%), phát âm/diễn đạt (20%), ngữ cảnh tự nhiên (15%). Mẫu minh họa:
孩子应该学会自己穿衣服。

Háizi yīng gāi xué huì zìjǐ chuān yī fú.

Trẻ em nên học tự mặc quần áo.

Children should learn to dress themselves.

32. Các kiến thức bắt buộc cần thuộc và kiểm tra cuối bài

Cần nhớ 01: Tên trọng điểm: 自己; Pinyin: zìjǐ.

Cần nhớ 02: Nghĩa Việt và Anh: Đại từ phản thân 自己: bản thân, tự mình / oneself; by oneself.

Cần nhớ 03: Bản chất sử dụng: 自己 có thể quy chiếu về chủ ngữ hoặc nhấn mạnh tự mình làm; vị trí trước động từ khi làm trạng ngữ, đứng sau chủ ngữ khi nhấn mạnh; cần nhận diện đúng người mà 自己 chỉ tới.

Cần nhớ 04: Giới hạn và đối chiếu: 本人、亲自、别人.

Cần nhớ 05: Phân tích chuyên môn: Xác định từ tự chỉ bản thân trong từng câu: người nào là chủ thể, người nào chịu tác động. Cấu trúc 自己 không tự động tương đương 自己的.

Cần nhớ 06: Khung 01: 主语 + 自己 + 动词.

Cần nhớ 07: Khung 02: 主语 + 动词 + 自己.

Cần nhớ 08: Khung 03: 我/你/他 + 自己.

Cần nhớ 09: Khung 04: 自己 + 决定.

Cần nhớ 10: Khung 05: 靠 + 自己.

Cần nhớ 11: Khung 06: 照顾 + 自己.

Cần nhớ 12: Khung 07: 自己 + 做 + 宾语.

Cần nhớ 13: Khung 08: 别 + 责怪 + 自己.

Cần nhớ 14: Khung 09: 自己 / 别人 对比.

Cần nhớ 15: Khung 10: 自我指向 + 语境.

Mức đạt khuyến nghị: học viên giải thích được ít nhất 8/10 công thức, đọc đúng 8/10 mẫu kiểm tra và tự đặt được 10 câu mới không sai chức năng.

33. Phương pháp học logic, liên tưởng và mạng lưới kiến thức

Bước 1: đọc từ gốc và ghi nhớ âm Hán Việt. Bước 2: quan sát chức năng ngữ pháp. Bước 3: học theo khối từ/cụm. Bước 4: tạo câu ngắn. Bước 5: tạo cặp hỏi – đáp. Bước 6: viết đoạn văn và tự giải thích cấu trúc cho một người khác.

Móc nhớ của bài: 自己 (zìjǐ) → Đại từ phản thân 自己: bản thân, tự mình.

Đối chiếu tránh nhầm: 本人、亲自、别人.

Nhánh liên tưởng: 我自己 → tìm một danh từ hoặc động từ liên quan → đặt câu đúng công thức.

Nhánh liên tưởng: 你自己 → tìm một danh từ hoặc động từ liên quan → đặt câu đúng công thức.

Nhánh liên tưởng: 他自己 → tìm một danh từ hoặc động từ liên quan → đặt câu đúng công thức.

Nhánh liên tưởng: 自己做 → tìm một danh từ hoặc động từ liên quan → đặt câu đúng công thức.

Nhánh liên tưởng: 靠自己 → tìm một danh từ hoặc động từ liên quan → đặt câu đúng công thức.

Nhánh liên tưởng: 自己学习 → tìm một danh từ hoặc động từ liên quan → đặt câu đúng công thức.

Chuyển từ ghi nhớ thụ động sang chủ động bằng kỹ thuật: nhìn bản dịch Việt → nói tiếng Trung không nhìn → đọc lại Pinyin → viết lại câu Trung → đối chiếu với mẫu → thu âm và tự sửa.

34. Kế hoạch ôn tập giãn cách, khả năng vận dụng và hướng học tiếp

Ngay sau buổi học: đọc đủ 30 ví dụ, nêu miệng mười công thức và tự đặt ít nhất năm câu.

Sau 1 ngày: che Pinyin và bản dịch, nói lại mười câu, dùng tối thiểu ba cụm từ đã mở rộng trong hội thoại ngắn.

Sau 3 ngày: làm lại phần dịch Việt→Trung, chú ý lỗi trật tự và kết hợp từ; thu âm hội thoại 12–24 lượt.

Sau 7 ngày: viết đoạn văn tối thiểu mười câu, dùng nhiều bối cảnh khác nhau; đối chiếu với bài văn mẫu ở phần 28.

Sau 14 ngày: đánh giá lại 10 công thức, giải thích ba điểm phân biệt và xử lý ít nhất năm lỗi do giáo viên tạo mới.

Kết nối chủ điểm tiếp theo: từ bài 172 chuyển sang 173; mục tiêu cuối đợt là nắm 30 bài HSK 2 đầu tiên nhưng vẫn giữ các điểm HSK 1 đã học.