Giáo trình Hán ngữ quyển 152 chuẩn HSK 3.0 Thể của động tác 进行态（一）（在-正在＋动词） tác giả Nguyễn Minh Vũ

ChineMaster EDU – Giáo án giảng dạy Hán ngữ chuyên sâu – Tác giả Nguyễn Minh Vũ
Hệ thống biên soạn: định nghĩa → cơ chế ngữ pháp → công thức → ví dụ → đối chiếu → hội thoại → bài đọc → luyện tập → đáp án.

Phân tầng: trọng điểm ngữ pháp thuộc HSK 1; từ ngữ, số liệu và ngữ cảnh nâng cao được đưa vào để luyện vận dụng, không đồng nghĩa toàn bộ từ vựng trong bài đều thuộc danh mục bắt buộc HSK 1.

01. Kiến thức toàn diện về trọng điểm ngữ pháp HSK 1: 进行态（一）：在/正在 + 动词

Khi đứng trước động từ, 在 và 正在 là phó từ thời gian/tiếp diễn, biểu thị hoạt động đang xảy ra tại thời điểm được lấy làm mốc. “我在写汉字” và “我正在写汉字” đều chỉ hành động đang viết; 正在 thường nhấn mạnh rõ hơn tính “ngay lúc này”. Không nên nhầm 在 đứng trước động từ với 在 là giới từ nơi chốn trong “我在教室写字”. Hai 在 có thể đồng thời xuất hiện trong “我在教室里正在写字”. Học viên cần hiểu: cùng một hình thức nhìn bề ngoài có thể đảm nhiệm chức năng khác nhau. Luôn xét vị trí trong câu, loại vị ngữ, ngữ cảnh giao tiếp và ý định của người nói. Hán: 进行态（一）：在/正在 + 动词. English: progressive aspect with zài / zhèngzài. Không dịch từng chữ bằng một từ tiếng Việt hoặc tiếng Anh cố định khi mối quan hệ cú pháp thay đổi. Trước tiên nhận dạng chức năng tiếng Trung, sau đó chọn cách diễn đạt đích tự nhiên.

我在看书。
Wǒ zài kàn shū.
Tôi đang đọc sách.
I am reading a book.

Số thứ tự liên tiếp: 152.

Tên trọng điểm: 进行态（一）：在/正在 + 动词.

Pinyin thuật ngữ: jìnxíng tài: zài/zhèngzài + dòngcí.

Nghĩa tiếng Việt: Thể tiếp diễn: 在 / 正在 đứng trước động từ.

Nghĩa tiếng Anh: progressive aspect with zài / zhèngzài.

Phân loại ngữ pháp: 动作的态 / 进行态（1）.

Vị trí đề cương: thể của động tác: tiếp diễn, dạng 1.

Bài trước: 151. Bài tiếp theo cùng cấp độ: 153.

Mục tiêu tiếp nhận: nhận ra cấu trúc và lý do chọn hình thức trong từng tình huống, phân biệt ít nhất ba trường hợp dễ nhầm.

Mục tiêu sản sinh: tự nói ít nhất 20 câu đúng, vận dụng 10 công thức, hội thoại nhiều lượt và viết một đoạn văn ứng dụng.

Mục tiêu kiểm tra: hoàn thành 30 câu ví dụ bốn ngôn ngữ, trả lời câu hỏi về ngữ pháp, chữa lỗi và làm bài tập cuối bài.

02. Định nghĩa, nghĩa cốt lõi và đặc điểm ngữ nghĩa

Khi đứng trước động từ, 在 và 正在 là phó từ thời gian/tiếp diễn, biểu thị hoạt động đang xảy ra tại thời điểm được lấy làm mốc. “我在写汉字” và “我正在写汉字” đều chỉ hành động đang viết; 正在 thường nhấn mạnh rõ hơn tính “ngay lúc này”. Không nên nhầm 在 đứng trước động từ với 在 là giới từ nơi chốn trong “我在教室写字”. Hai 在 có thể đồng thời xuất hiện trong “我在教室里正在写字”.

Học viên cần hiểu: cùng một hình thức nhìn bề ngoài có thể đảm nhiệm chức năng khác nhau. Luôn xét vị trí trong câu, loại vị ngữ, ngữ cảnh giao tiếp và ý định của người nói.

03. Giải thích Trung – Việt – Anh và phạm vi đối chiếu

Hán: 进行态（一）：在/正在 + 动词.

Việt: Thể tiếp diễn: 在 / 正在 đứng trước động từ.

English: progressive aspect with zài / zhèngzài.

Không dịch từng chữ bằng một từ tiếng Việt hoặc tiếng Anh cố định khi mối quan hệ cú pháp thay đổi. Trước tiên nhận dạng chức năng tiếng Trung, sau đó chọn cách diễn đạt đích tự nhiên.

Tình huống dịch 01:
我在看书。

Wǒ zài kàn shū.

Tôi đang đọc sách.

I am reading a book.

Tình huống dịch 05:
他们在教室里学习。

Tāmen zài jiàoshì lǐ xuéxí.

Họ học trong phòng học.

They study in the classroom.

Tình huống dịch 11:
哥哥正在打电话。

Gē gē zhèngzài dǎ diànhuà.

Anh trai đang gọi điện.

My older brother is on the phone.

04. Cách đọc Pinyin, đọc thành tiếng và âm Hán Việt

Pinyin thuật ngữ: jìnxíng tài: zài/zhèngzài + dòngcí.

Quy tắc luyện âm: quan sát chữ Hán → đọc thành tiếng có thanh điệu → ngắt nhịp theo cụm cú pháp → kiểm tra Pinyin → nói lại không nhìn. Âm Hán Việt hỗ trợ nhớ chữ gốc, không thay thế cách phát âm tiếng Phổ thông.

Lưu ý: khi đọc cụm gồm nhiều chữ, cần nhận ra ranh giới từ, thanh nhẹ của trợ từ nếu có, và cách biến điệu 一、不 trong lời nói tự nhiên.

进行 – jìnxíng – tiến hành – to proceed.

正在 – zhèngzài – đang – in the process of.

在看书 – zài kàn shū – đang đọc sách – reading a book.

正在写字 – zhèngzài xiě zì – đang viết chữ – writing characters.

正在听课 – zhèngzài tīng kè – đang nghe giảng – listening to a lesson.

正在说话 – zhèngzài shuōhuà – đang nói chuyện – talking.

正在工作 – zhèngzài gōngzuò – đang làm việc – working.

正在学习 – zhèngzài xuéxí – đang học tập – studying.

正在做饭 – zhèngzài zuò fàn – đang nấu ăn – cooking.

正在打电话 – zhèngzài dǎ diànhuà – đang gọi điện – on the phone.

05. Giản thể – phồn thể – hình thức thuật ngữ và biến thể

Hình thức chủ yếu dùng trong ví dụ là chữ Hán giản thể. Để học viên đọc được văn bản phồn thể, cần chú ý rằng biến đổi hình chữ không tự động làm thay đổi chức năng ngữ pháp.

Trợ từ 了 và 呢 có hình thức chữ viết tương ứng trong giản thể và phồn thể; riêng những từ trong ví dụ có thể thay hình tùy chữ, nhưng ngữ pháp không thay đổi.

Không coi ký hiệu ₁, ₂ trong tên bài là thành phần câu: đây là nhãn phân biệt chức năng trong đề cương giảng dạy.

06. Chữ Hán gốc, bộ thủ, thành phần cấu tạo và khả năng nhận diện

Chữ 在 – bộ thủ tra cứu 土 – giá trị liên tưởng: ở; trong cách dùng phó từ là đang.

Khi nhận diện chữ 在, học viên đối chiếu bộ 土, hình thức chữ và vai trò thực tế của từ trong câu; bộ thủ giúp tra cứu chứ không tự quyết định nghĩa của mọi từ ghép.

Chữ 正 – bộ thủ tra cứu 止 – giá trị liên tưởng: đúng; đang trong 正在.

Khi nhận diện chữ 正, học viên đối chiếu bộ 止, hình thức chữ và vai trò thực tế của từ trong câu; bộ thủ giúp tra cứu chứ không tự quyết định nghĩa của mọi từ ghép.

Chữ 学 – bộ thủ tra cứu 子 – giá trị liên tưởng: học.

Khi nhận diện chữ 学, học viên đối chiếu bộ 子, hình thức chữ và vai trò thực tế của từ trong câu; bộ thủ giúp tra cứu chứ không tự quyết định nghĩa của mọi từ ghép.

Chữ 进 – bộ thủ tra cứu 辶 – giá trị liên tưởng: tiến lên; tiến hành.

Khi nhận diện chữ 进, học viên đối chiếu bộ 辶, hình thức chữ và vai trò thực tế của từ trong câu; bộ thủ giúp tra cứu chứ không tự quyết định nghĩa của mọi từ ghép.

07. Nguồn gốc khái niệm, liên tưởng chữ Hán và giới hạn suy luận

Ở góc độ giảng dạy, có thể dùng nét nghĩa của từng chữ để xây dựng liên tưởng cú pháp. Tuy nhiên, cách phân tích bộ thủ nhằm ghi nhớ không được coi là bằng chứng từ nguyên lịch sử nếu chưa có kiểm chứng văn tự học.

Liên tưởng khái niệm: 进行态（一）：在/正在 + 动词 → Thể tiếp diễn: 在 / 正在 đứng trước động từ. Trước khi phân tích hình chữ, giáo viên phải giúp học viên đọc được cấu trúc và tạo câu đúng ngữ cảnh.

08. Cấu tạo từ, thành phần chức năng và thứ tự sắp xếp

Lấy câu hạt nhân “我写字” → chèn 在/正在 ngay trước 写 → “我正在写字”. Khi cần nơi chốn, dùng “我在教室里正在写字”, trong đó 在 thứ nhất là giới từ, 正在 thứ hai là phó từ. Khi có từ thời gian, trật tự điển hình là 主语 + 现在 + 正在 + V + O. Câu phủ định tiến hành thường dùng 没有在 + V hoặc không tham gia hành động: “我现在没在看书”; 不在 + V có thể được hiểu theo cách khác tùy ngữ cảnh.

Phân tách một ví dụ:
她正在写汉字。

Tā zhèngzài xiě Hànzì.

Cô ấy đang viết chữ Hán.

She is writing Chinese characters.

Thực hành ba bước: chỉ ra chủ ngữ hoặc mốc thời gian → xác định hạt nhân ngữ pháp → giải thích vị trí các từ chỉ dấu trong câu.

09. Từ loại, chức năng ngữ pháp và giới hạn kết hợp

Trọng điểm này thuộc nhóm thể của động tác: tiếp diễn, dạng 1. Khi phân tích lớp từ phải tách từ mang nghĩa từ vựng khỏi từ/ngữ tố làm nhiệm vụ ngữ pháp.

在 ở dạng phó từ đứng trước động từ. 在 ở dạng giới từ dẫn địa điểm đứng trước danh từ nơi chốn. Chính thành phần đứng sau 在 giúp nhận dạng hai chức năng.

10. Đặc điểm ngữ pháp chuyên sâu và điều kiện sử dụng

Khi đứng trước động từ, 在 và 正在 là phó từ thời gian/tiếp diễn, biểu thị hoạt động đang xảy ra tại thời điểm được lấy làm mốc. “我在写汉字” và “我正在写汉字” đều chỉ hành động đang viết; 正在 thường nhấn mạnh rõ hơn tính “ngay lúc này”. Không nên nhầm 在 đứng trước động từ với 在 là giới từ nơi chốn trong “我在教室写字”. Hai 在 có thể đồng thời xuất hiện trong “我在教室里正在写字”.

Dấu hiệu nhận biết thứ nhất: vị trí thành phần mấu chốt. Dấu hiệu thứ hai: cấu trúc có diễn đạt đúng quan hệ thời gian, số lượng, thứ tự hay trạng thái đang được nói tới. Dấu hiệu thứ ba: nghe có tự nhiên trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể hay không.

Quy trình phân tích chuyên môn: tạo câu cơ sở → xác định điều kiện dùng → thử thay chủ ngữ, thời gian hoặc danh từ → so sánh nghĩa sau khi thay → sửa lỗi trật tự nếu phát sinh.

Dạy nâng cao theo trình tự: khẳng định → nghi vấn → phủ định (nếu ngữ nghĩa cho phép) → bối cảnh mở rộng → phân biệt với cấu trúc gần nghĩa. Không buộc mọi công thức có thể biến đổi thành cùng số dạng nếu bản chất khác nhau.

11. Các tình huống sử dụng và phương pháp chuyển đổi câu

Giáo viên mô tả hành động đang xảy ra trong lớp và dùng cặp 在学校 / 正在学习 để kiểm tra xem học viên đã phân biệt giới từ địa điểm với phó từ tiếp diễn hay chưa.

Tình huống A – học tập: trình bày hoạt động trong lớp, lịch học hoặc kết quả học tập.

Tình huống B – đời sống: giao tiếp mua hàng, hỏi thời gian, trao đổi kế hoạch và sinh hoạt.

Tình huống C – tình huống có thay đổi: người nghe yêu cầu xác nhận thông tin, người nói sửa hoặc bổ sung thông tin.

Với từng tình huống, học viên nói một câu thông thường, tiếp đó tự thay một thành phần mà không làm sai vai trò của trọng điểm ngữ pháp.

12. Hệ thống 10 cấu trúc và công thức câu ứng dụng

Công thức 01: Tiếp diễn cơ bản.

Cấu trúc: Chủ ngữ + 在 + V + (O)。.

Mẫu Hán: 我在看书。

Cách dùng: xác định nghĩa của “Tiếp diễn cơ bản”; giữ thành phần chức năng đúng vị trí theo công thức. Khi thay từ phải kiểm tra xem động từ, số từ, lượng từ hoặc mốc thời gian còn tương thích không.

我在看书。
Wǒ zài kàn shū.
Tôi đang đọc sách.
I am reading a book.

Công thức 02: Nhấn mạnh lúc này.

Cấu trúc: Chủ ngữ + 正在 + V + (O)。.

Mẫu Hán: 我正在写字。
Cách dùng: xác định nghĩa của “Nhấn mạnh lúc này”; giữ thành phần chức năng đúng vị trí theo công thức. Khi thay từ phải kiểm tra xem động từ, số từ, lượng từ hoặc mốc thời gian còn tương thích không.
我们正在练习发音。
Wǒmen zhèngzài liànxí fāyīn.

Chúng tôi đang luyện phát âm.

We are practicing pronunciation.

Công thức 03: Thời điểm + hoạt động.

Cấu trúc: Chủ ngữ + 现在 + 正在 + V + O。.

Mẫu Hán: 他现在正在做作业。
Cách dùng: xác định nghĩa của “Thời điểm + hoạt động”; giữ thành phần chức năng đúng vị trí theo công thức. Khi thay từ phải kiểm tra xem động từ, số từ, lượng từ hoặc mốc thời gian còn tương thích không.
你现在正在做什么？
Nǐ xiànzài zhèngzài zuò shénme?

Bây giờ em đang làm gì?

What are you doing right now?

Công thức 04: Không gian + hoạt động.

Cấu trúc: Chủ ngữ + 在 + địa điểm + 正在 + V + O。.

Mẫu Hán: 她在教室里正在听课。
Cách dùng: xác định nghĩa của “Không gian + hoạt động”; giữ thành phần chức năng đúng vị trí theo công thức. Khi thay từ phải kiểm tra xem động từ, số từ, lượng từ hoặc mốc thời gian còn tương thích không.
我没在听音乐，我在听课。
Wǒ méi zài tīng yīn le, wǒ zài tīng kè.

Tôi không nghe nhạc, tôi đang nghe giảng.

I am not listening to music; I am listening to the lesson.

Công thức 05: Câu hỏi có/không.

Cấu trúc: Chủ ngữ + 在 + V + O + 吗？.

Mẫu Hán: 你在听音乐吗？
Cách dùng: xác định nghĩa của “Câu hỏi có/không”; giữ thành phần chức năng đúng vị trí theo công thức. Khi thay từ phải kiểm tra xem động từ, số từ, lượng từ hoặc mốc thời gian còn tương thích không.
爸爸在看电视。
Bàbàzài kàn diànshì.

Bố đang xem ti vi.

My father is watching television.

Công thức 06: Hỏi nội dung hoạt động.

Cấu trúc: Chủ ngữ + 正在 + V + 什么？.

Mẫu Hán: 你正在写什么？
Cách dùng: xác định nghĩa của “Hỏi nội dung hoạt động”; giữ thành phần chức năng đúng vị trí theo công thức. Khi thay từ phải kiểm tra xem động từ, số từ, lượng từ hoặc mốc thời gian còn tương thích không.
我在读课文，她在写生词。
Wǒ zài dú kèwén, tā zài xiě shēngcí.

Tôi đang đọc bài khóa, cô ấy đang viết từ mới.

I am reading the text, while she is writing new words.

Công thức 07: Nhiều chủ thể.

Cấu trúc: Chủ ngữ số nhiều + 都在 + V。.

Mẫu Hán: 大家都在学习。
Cách dùng: xác định nghĩa của “Nhiều chủ thể”; giữ thành phần chức năng đúng vị trí theo công thức. Khi thay từ phải kiểm tra xem động từ, số từ, lượng từ hoặc mốc thời gian còn tương thích không.
他正在等朋友。
Tā zhèngzài děng péngyou.

Anh ấy đang đợi bạn.

He is waiting for a friend.

Công thức 08: Hai hành động đồng thời.

Cấu trúc: A + 正在 + V1，B + 正在 + V2。.

Mẫu Hán: 我在读书，她在写字。
Cách dùng: xác định nghĩa của “Hai hành động đồng thời”; giữ thành phần chức năng đúng vị trí theo công thức. Khi thay từ phải kiểm tra xem động từ, số từ, lượng từ hoặc mốc thời gian còn tương thích không.
她正在用电脑写邮件。
Tā zhèngzài yòngdiànnǎo xiě yóu jiàn.

Cô ấy đang dùng máy tính viết email.

She is writing an email on a computer.

Công thức 09: Phủ định tiếp diễn.

Cấu trúc: Chủ ngữ + 现在 + 没在 + V。.

Mẫu Hán: 我现在没在看电视。
Cách dùng: xác định nghĩa của “Phủ định tiếp diễn”; giữ thành phần chức năng đúng vị trí theo công thức. Khi thay từ phải kiểm tra xem động từ, số từ, lượng từ hoặc mốc thời gian còn tương thích không.
你在看哪一本书？
Nǐ zài kàn nǎ yì běn shū?

Em đang đọc quyển nào?

Which book are you reading?

Công thức 10: Đang làm, đừng làm phiền.

Cấu trúc: Chủ ngữ + 正在 + V，先别 + V2。.

Mẫu Hán: 老师正在讲课，先别说话。
Cách dùng: xác định nghĩa của “Đang làm, đừng làm phiền”; giữ thành phần chức năng đúng vị trí theo công thức. Khi thay từ phải kiểm tra xem động từ, số từ, lượng từ hoặc mốc thời gian còn tương thích không.
我没在玩手机，我在查生词。
Wǒ méi zài wánshǒujī, wǒ zài chá shēngcí.

Khám phá thêm nội dung về diễn đàn tiếng Trung HSK 3.

Tôi không chơi điện thoại, tôi đang tra từ mới.

I am not playing on my phone; I am looking up words.

13. Kết hợp từ cố định và khả năng phối hợp từ

Kết hợp 01: 在学校 – 在 + địa điểm: ở trường.

Kết hợp 02: 在学习 – 在 + động từ: đang học.

Kết hợp 03: 正在上课 – đang học/giảng.

Kết hợp 04: 正在工作 – đang làm việc.

Kết hợp 05: 现在正在 – thời gian + dấu tiếp diễn.

Kết hợp 06: 都在 – tất cả đều đang.

Phương pháp học theo khối: ghi nhớ trọn cụm, rồi che một phần để tự phục hồi. Không tách các trợ từ và đơn vị đếm khỏi vị trí quy định chỉ vì cách dịch tiếng Việt khác trật tự tiếng Trung.

14. Mạng lưới từ vựng Trung – Pinyin – Việt – Anh

Từ 01: 进行 – jìnxíng – tiến hành – to proceed.

Từ 02: 正在 – zhèngzài – đang – in the process of.

Từ 03: 在看书 – zài kàn shū – đang đọc sách – reading a book.

Từ 04: 正在写字 – zhèngzài xiě zì – đang viết chữ – writing characters.

Từ 05: 正在听课 – zhèngzài tīng kè – đang nghe giảng – listening to a lesson.

Từ 06: 正在说话 – zhèngzài shuōhuà – đang nói chuyện – talking.

Từ 07: 正在工作 – zhèngzài gōngzuò – đang làm việc – working.

Từ 08: 正在学习 – zhèngzài xuéxí – đang học tập – studying.

Từ 09: 正在做饭 – zhèngzài zuò fàn – đang nấu ăn – cooking.

Từ 10: 正在打电话 – zhèngzài dǎ diànhuà – đang gọi điện – on the phone.

Từ 11: 正在看电视 – zhèngzài kàn diànshì – đang xem TV – watching television.

Từ 12: 正在读书 – zhèngzài dú shū – đang đọc sách – reading.

Từ 13: 正在练习 – zhèngzài liànxí – đang luyện tập – practicing.

Từ 14: 教室 – jiàoshì – phòng học – classroom.

Từ 15: 办公室 – bàngōngshì – văn phòng – office.

Từ 16: 课文 – kèwén – bài khóa – text.

Từ 17: 安静 – ānjìng – yên tĩnh – quiet.

Từ 18: 打扰 – dǎrǎo – làm phiền – to disturb.

Từ 19: 同时 – tóngshí – đồng thời – at the same time.

Từ 20: 动作 – dòngzuò – động tác – action.

Luyện mạng lưới: chọn năm từ có quan hệ ngữ nghĩa, tạo ba câu đơn rồi nối thành một tình huống. Chỉ sử dụng những kết hợp thực sự tự nhiên, không nối bừa các từ cùng trường nghĩa.

15. Phát triển vốn từ theo bộ thủ và thành phần chữ

Gốc 在, bộ 土: nghĩa học tập ở; trong cách dùng phó từ là đang. Nhận diện nét hình trước; đọc từ trong mục từ vựng và ví dụ của bài; tự phân loại từ chỉ hành động, trạng thái, số lượng hoặc thời gian.

Gốc 正, bộ 止: nghĩa học tập đúng; đang trong 正在. Nhận diện nét hình trước; đọc từ trong mục từ vựng và ví dụ của bài; tự phân loại từ chỉ hành động, trạng thái, số lượng hoặc thời gian.

Gốc 学, bộ 子: nghĩa học tập học. Nhận diện nét hình trước; đọc từ trong mục từ vựng và ví dụ của bài; tự phân loại từ chỉ hành động, trạng thái, số lượng hoặc thời gian.

Gốc 进, bộ 辶: nghĩa học tập tiến lên; tiến hành. Nhận diện nét hình trước; đọc từ trong mục từ vựng và ví dụ của bài; tự phân loại từ chỉ hành động, trạng thái, số lượng hoặc thời gian.

Bài tập phân nhánh bộ thủ: học viên tìm thêm hai chữ đã học có cùng bộ thủ (nếu có), ghi Pinyin và nghĩa Anh–Việt, rồi kiểm chứng nghĩa thực tế thay vì đoán mò từ hình thức bộ.

16. Phát triển họ từ và nhánh từ vựng từ mục gốc

Nhánh ý nghĩa 01: 进行 (jìnxíng) = tiến hành / to proceed; dùng trong câu: 大家都在认真听课。

Nhánh ý nghĩa 02: 正在 (zhèngzài) = đang / in the process of; dùng trong câu: 我在读课文，她在写生词。

Nhánh ý nghĩa 03: 在看书 (zài kàn shū) = đang đọc sách / reading a book; dùng trong câu: 我们正在讨论今天的计划。

Nhánh ý nghĩa 04: 正在写字 (zhèngzài xiě zì) = đang viết chữ / writing characters; dùng trong câu: 你们正在等谁？

Nhánh ý nghĩa 05: 正在听课 (zhèngzài tīng kè) = đang nghe giảng / listening to a lesson; dùng trong câu: 他正在等朋友。

Nhánh ý nghĩa 06: 正在说话 (zhèngzài shuōhuà) = đang nói chuyện / talking; dùng trong câu: 我们在准备明天的考试。

Nhánh ý nghĩa 07: 正在工作 (zhèngzài gōngzuò) = đang làm việc / working; dùng trong câu: 现在我正在学习汉语。

Nhánh ý nghĩa 08: 正在学习 (zhèngzài xuéxí) = đang học tập / studying; dùng trong câu: 她正在用电脑写邮件。

Nhánh ý nghĩa 09: 正在做饭 (zhèngzài zuò fàn) = đang nấu ăn / cooking; dùng trong câu: 学生们正在问老师问题。

Nhánh ý nghĩa 10: 正在打电话 (zhèngzài dǎ diànhuà) = đang gọi điện / on the phone; dùng trong câu: 他在办公室里正在开会。

Nhánh diễn đạt 11: 正在看电视 (zhèngzài kàn diànshì) – đang xem TV – watching television. Thay một thành phần phù hợp vào các công thức mục 12.

Nhánh diễn đạt 12: 正在读书 (zhèngzài dú shū) – đang đọc sách – reading. Thay một thành phần phù hợp vào các công thức mục 12.

Nhánh diễn đạt 13: 正在练习 (zhèngzài liànxí) – đang luyện tập – practicing. Thay một thành phần phù hợp vào các công thức mục 12.

Nhánh diễn đạt 14: 教室 (jiàoshì) – phòng học – classroom. Thay một thành phần phù hợp vào các công thức mục 12.

Nhánh diễn đạt 15: 办公室 (bàngōngshì) – văn phòng – office. Thay một thành phần phù hợp vào các công thức mục 12.

Nhánh diễn đạt 16: 课文 (kèwén) – bài khóa – text. Thay một thành phần phù hợp vào các công thức mục 12.

Nhánh diễn đạt 17: 安静 (ānjìng) – yên tĩnh – quiet. Thay một thành phần phù hợp vào các công thức mục 12.

Nhánh diễn đạt 18: 打扰 (dǎrǎo) – làm phiền – to disturb. Thay một thành phần phù hợp vào các công thức mục 12.

Nhánh diễn đạt 19: 同时 (tóngshí) – đồng thời – at the same time. Thay một thành phần phù hợp vào các công thức mục 12.

Nhánh diễn đạt 20: 动作 (dòngzuò) – động tác – action. Thay một thành phần phù hợp vào các công thức mục 12.

Học viên tự dựng sơ đồ gốc → họ từ → kết hợp từ → câu mẫu → câu giao tiếp. Bước kiểm chứng là giải thích vì sao từ phù hợp với cấu trúc.

17. Từ gần nghĩa, đối lập chức năng và khả năng thay thế

Đối chiếu: 在 (giới từ) / 在 (phó từ). Giải thích: 在学校 giới thiệu nơi chốn / 在上课 biểu thị đang diễn ra.

Đối chiếu: 现在 / 正在. Giải thích: bây giờ là mốc thời gian / đang là thể tiếp diễn.

Đối chiếu: 在 / 正在. Giải thích: đều diễn tả tiếp diễn trước động từ; 正在 thường nhấn mạnh hơn.

Không phải mọi trợ từ, đơn vị thời gian hoặc số thứ tự đều có một từ trái nghĩa trực tiếp. Khi không tồn tại đối nghĩa từ vựng tự nhiên, dùng cặp đối lập về chức năng hoặc tình huống (trước/sau, có/không, số lượng/thứ tự, bắt đầu/kết thúc) để giúp học viên phân biệt.

18. Phân biệt cấu trúc dễ nhầm trong bài học và các bài liên quan

正在 không phải vị ngữ độc lập, phải gắn với hoạt động thích hợp. “现在” là từ chỉ thời điểm, không thể thay vào chỗ phó từ 在/正在: “现在我学习汉语” (hiện nay tôi học tiếng Trung) khác “我正在学习汉语” (đang học ngay lúc này). “我在学校上课” có 在 dẫn nơi chốn; “我在上课” có 在 đánh dấu tiếp diễn. Một số động từ trạng thái hoặc động từ chỉ điểm kết thúc không tự nhiên với 正在 trong nghĩa thường gặp; chọn hoạt động có diễn tiến như 看、读、听、写、做、说.

Cặp phân biệt 01: 在 (giới từ) / 在 (phó từ). Cách phân biệt: 在学校 giới thiệu nơi chốn / 在上课 biểu thị đang diễn ra.

Cặp phân biệt 02: 现在 / 正在. Cách phân biệt: bây giờ là mốc thời gian / đang là thể tiếp diễn.

Cặp phân biệt 03: 在 / 正在. Cách phân biệt: đều diễn tả tiếp diễn trước động từ; 正在 thường nhấn mạnh hơn.

Phương pháp phản chứng: tạo hai câu chỉ khác một thành phần, giải thích sự thay đổi ý nghĩa, rồi kiểm tra xem có câu nào sai trong ngữ cảnh dự định không.

19. Sắc thái ngữ nghĩa, mục đích giao tiếp và ngữ điệu

Một câu có thể đồng thời truyền đạt nội dung và thái độ người nói. Với câu khẳng định, người nói mô tả sự kiện; trong câu hỏi, ngữ điệu và trợ từ giúp người nghe nhận diện thông tin cần trả lời; trong lời đề nghị, bối cảnh quyết định mức độ lịch sự.

Đặc biệt: 正在 làm tính tiếp diễn hiển ngôn hơn; 呢 ở cuối lời đáp thường tạo sắc thái hiện tại và gắn với đối thoại. Hỏi “你呢？” là hỏi tiếp, không phải cùng cơ chế với câu kể đang diễn ra.

20. Phạm vi áp dụng, văn phong và mức độ phổ biến

Khẩu ngữ: đối thoại trong lớp, sinh hoạt, mua sắm, hỏi đáp trực tiếp. Văn viết: thông báo, ghi chú, nhật ký học tập và lịch trình. Nâng cao: diễn giải điều kiện ngữ pháp cho học viên đã nắm nền tảng.

Lưu ý phân tầng: trọng điểm này thuộc ngữ pháp HSK 1, nhưng bài giảng có tình huống và từ vựng mở rộng dành cho giáo viên đào tạo chuyên sâu. Không yêu cầu học viên mới học thuộc toàn bộ thuật ngữ lý thuyết ngay tiết đầu.

21. Khẩu ngữ, văn viết và cách dùng thực tế trong giao tiếp

Trong lời tường thuật hiện tại “我正在学习”, cấu trúc diễn tả hành động đang xảy ra; khi hỏi trực tiếp có thể dùng “你在学什么？” và thay động từ/tân ngữ đúng vị trí.

Hoạt động thực hành: một học viên viết câu trung tính; học viên khác chuyển câu sang lời đáp trực tiếp và nêu sự khác biệt về ngữ điệu hoặc mức độ rõ nghĩa.

22. Cụm cố định, biểu thức kết hợp và mẫu cần học nguyên khối

Mẫu nguyên khối 01: 在学校 → 在 + địa điểm: ở trường.

Mẫu nguyên khối 02: 在学习 → 在 + động từ: đang học.

Mẫu nguyên khối 03: 正在上课 → đang học/giảng.

Mẫu nguyên khối 04: 正在工作 → đang làm việc.

Mẫu nguyên khối 05: 现在正在 → thời gian + dấu tiếp diễn.

Mẫu nguyên khối 06: 都在 → tất cả đều đang.

Quy tắc chọn cụm: lưu cả bối cảnh và ý nghĩa, không học rời một âm tiết có nhiều nghĩa. Ưu tiên nhắc lại cụm bằng câu mới thay vì chỉ chép nghĩa.

23. Hệ thống mẫu câu trọng tâm dành cho giảng dạy trên lớp

Hệ thống mẫu câu chia thành ba tầng: tầng nền tảng (nắm cấu trúc hạt nhân), tầng biến đổi (thay thành phần đúng ngữ pháp) và tầng giao tiếp (nói có mục đích). Các ví dụ sau là câu hoàn chỉnh, không phải chỗ trống kỹ thuật để đăng bài.

Mẫu câu 01:
我在看书。

Wǒ zài kàn shū.

Tôi đang đọc sách.

I am reading a book.

Mẫu câu 02:
她正在写汉字。

Tā zhèngzài xiě Hànzì.

Cô ấy đang viết chữ Hán.

She is writing Chinese characters.

Mẫu câu 03:
老师正在讲课。

Lǎoshī zhèngzài jiǎng kè.

Thầy giáo đang giảng bài.

The teacher is teaching a lesson.

Mẫu câu 04:
我们正在练习发音。

Wǒmen zhèngzài liànxí fāyīn.

Chúng tôi đang luyện phát âm.

We are practicing pronunciation.

Mẫu câu 05:
他们在教室里学习。

Tāmen zài jiàoshì lǐ xuéxí.

Họ học trong phòng học.

They study in the classroom.

Mẫu câu 06:
他们在教室里正在学习。

Tāmen zài jiàoshì lǐ zhèngzài xuéxí.

Họ đang học trong phòng học.

They are studying in the classroom now.

Mẫu câu 07:
你现在正在做什么？

Nǐ xiànzài zhèngzài zuò shénme?

Bây giờ em đang làm gì?

What are you doing right now?

Mẫu câu 08:
我正在做作业。

Wǒ zhèngzài zuò zuòyè.

Tôi đang làm bài tập.

I am doing homework.

Mẫu câu 09:
你在听音乐吗？

Nǐ zài tīng yīn le ma?

Em đang nghe nhạc à?

Are you listening to music?

Mẫu câu 10:
我没在听音乐，我在听课。

Wǒ méi zài tīng yīn le, wǒ zài tīng kè.

Tôi không nghe nhạc, tôi đang nghe giảng.

I am not listening to music; I am listening to the lesson.

Mẫu câu 11:
哥哥正在打电话。

Gē gē zhèngzài dǎ diànhuà.

Anh trai đang gọi điện.

My older brother is on the phone.

Mẫu câu 12:
妈妈正在做饭。

Māma zhèngzài zuòfàn.

Mẹ đang nấu cơm.

My mother is cooking.

Mẫu câu 13:
爸爸在看电视。

Bàbàzài kàn diànshì.

Bố đang xem ti vi.

My father is watching television.

Mẫu câu 14:
孩子们正在唱歌。

Hái zǐ men zhèngzài chàng gē.

Bọn trẻ đang hát.

The children are singing.

Mẫu câu 15:
大家都在认真听课。

Dà jiā dōu zài rèn zhēn tīng kè.

Mọi người đều đang chăm chú nghe giảng.

Everyone is listening attentively to the lesson.

Mẫu câu 16:
我在读课文，她在写生词。

Wǒ zài dú kèwén, tā zài xiě shēngcí.

Tôi đang đọc bài khóa, cô ấy đang viết từ mới.

I am reading the text, while she is writing new words.

Mẫu câu 17:
我们正在讨论今天的计划。

Wǒmen zhèngzài tǎo lùn jīntiān de jì huà.

Chúng tôi đang thảo luận kế hoạch hôm nay.

We are discussing today’s plan.

Mẫu câu 18:
你们正在等谁？

Nǐmen zhèngzài děng shéi?

Các em đang đợi ai?

Who are you waiting for?

Mẫu câu 19:
他正在等朋友。

Tā zhèngzài děng péngyou.

Anh ấy đang đợi bạn.

He is waiting for a friend.

Mẫu câu 20:
我们在准备明天的考试。

Wǒmen zài zhǔnbèi míngtiān de kǎo shì.

Chúng tôi đang chuẩn bị cho kỳ thi ngày mai.

We are preparing for tomorrow’s exam.

24. Đối chiếu Trung – Việt – Anh ở cấp độ cấu trúc câu

Khi dịch sang tiếng Việt, kiểm tra xem nghĩa trọng tâm là thay đổi trạng thái, hành động đang diễn ra, giá, thứ tự, ngày hay giờ. Sang tiếng Anh, điều chỉnh thì/aspect, giới từ thời gian, mạo từ và cách nói tiền tùy ngữ cảnh; không chép nguyên thứ tự chữ Hán.

Bộ đối chiếu 07:
你现在正在做什么？

Nǐ xiànzài zhèngzài zuò shénme?

Bây giờ em đang làm gì?

What are you doing right now?

Bộ đối chiếu 14:
孩子们正在唱歌。

Hái zǐ men zhèngzài chàng gē.

Bọn trẻ đang hát.

The children are singing.

Bộ đối chiếu 23:
学生们正在问老师问题。

Xué shēng men zhèngzài wèn lǎoshī wèntí.

Các học viên đang hỏi thầy giáo.

The students are asking the teacher questions.

Chú ý khi chuyển ngữ: bản tiếng Anh không phải phiên âm mà là bản dịch chức năng; bản Pinyin thể hiện cách đọc tiếng Phổ thông theo câu tiếng Trung gốc.

25. Các lỗi thường gặp, sửa lỗi và giải thích ngữ pháp

Lỗi 01 – Câu chưa phù hợp: 我正在在写字。

Sửa thành: 我正在写字。

Giải thích: Chỉ dùng một phó từ tiếp diễn trước động từ; 在 không lặp trực tiếp sau 正在.

Đọc câu đúng: Wǒ zhèngzài xiě zì.

Lỗi 02 – Câu chưa phù hợp: 我现在正在学校。

Sửa thành: 我现在在学校。
Giải thích: 在学校 chỉ vị trí, không dùng 正在 trước danh từ địa điểm.
Đọc câu đúng: Wǒ xiànzài zài xuéxiào.

Lỗi 03 – Câu chưa phù hợp: 我写字正在。

Sửa thành: 我正在写字。

Giải thích: 正在 phải đứng trước động từ được bổ nghĩa.

Đọc câu đúng: Wǒ zhèngzài xiě zì.

Lỗi 04 – Câu chưa phù hợp: 她正在是老师。

Sửa thành: 她是老师。

Giải thích: “Là giáo viên” thường là trạng thái/quan hệ, không dùng 正在 theo nghĩa cơ bản.

Đọc câu đúng: Tā shìlǎoshī.

Lỗi 05 – Câu chưa phù hợp: 我在上课昨天。

Sửa thành: 我昨天在上课。
Giải thích: Trạng ngữ thời gian cần đặt trước động từ hoặc ở đầu câu; không đẩy tùy tiện sau vị ngữ.
Đọc câu đúng: Wǒ zuótiān zài shàngkè.

Lỗi 06 – Câu chưa phù hợp: 我在正在看书。

Sửa thành: 我正在看书。

Giải thích: Không đặt liền hai phó từ 在正在; chọn 在 hoặc 正在.

Đọc câu đúng: Wǒ zhèngzài kàn shū.

Giáo viên không chỉ đưa đáp án mà còn yêu cầu học viên khoanh rõ thành phần gây sai và nêu quy luật đã vi phạm.

26. Hệ thống 30 câu ví dụ ứng dụng Trung – Pinyin – Việt – Anh

Ví dụ 01:
我在看书。

Wǒ zài kàn shū.

Tôi đang đọc sách.

I am reading a book.

Ví dụ 02:
她正在写汉字。

Tā zhèngzài xiě Hànzì.

Cô ấy đang viết chữ Hán.

She is writing Chinese characters.

Ví dụ 03:
老师正在讲课。

Lǎoshī zhèngzài jiǎng kè.

Thầy giáo đang giảng bài.

The teacher is teaching a lesson.

Ví dụ 04:
我们正在练习发音。

Wǒmen zhèngzài liànxí fāyīn.

Chúng tôi đang luyện phát âm.

We are practicing pronunciation.

Ví dụ 05:
他们在教室里学习。

Tāmen zài jiàoshì lǐ xuéxí.

Họ học trong phòng học.

They study in the classroom.

Ví dụ 06:
他们在教室里正在学习。

Tāmen zài jiàoshì lǐ zhèngzài xuéxí.

Họ đang học trong phòng học.

They are studying in the classroom now.

Ví dụ 07:
你现在正在做什么？

Nǐ xiànzài zhèngzài zuò shénme?

Bây giờ em đang làm gì?

What are you doing right now?

Ví dụ 08:
我正在做作业。

Wǒ zhèngzài zuò zuòyè.

Tôi đang làm bài tập.

I am doing homework.

Ví dụ 09:
你在听音乐吗？

Nǐ zài tīng yīn le ma?

Em đang nghe nhạc à?

Are you listening to music?

Ví dụ 10:
我没在听音乐，我在听课。

Wǒ méi zài tīng yīn le, wǒ zài tīng kè.

Tôi không nghe nhạc, tôi đang nghe giảng.

I am not listening to music; I am listening to the lesson.

Ví dụ 11:
哥哥正在打电话。

Gē gē zhèngzài dǎ diànhuà.

Anh trai đang gọi điện.

My older brother is on the phone.

Ví dụ 12:
妈妈正在做饭。

Māma zhèngzài zuòfàn.

Mẹ đang nấu cơm.

My mother is cooking.

Ví dụ 13:
爸爸在看电视。

Bàbàzài kàn diànshì.

Bố đang xem ti vi.

My father is watching television.

Ví dụ 14:
孩子们正在唱歌。

Hái zǐ men zhèngzài chàng gē.

Bọn trẻ đang hát.

The children are singing.

Ví dụ 15:
大家都在认真听课。

Dà jiā dōu zài rèn zhēn tīng kè.

Mọi người đều đang chăm chú nghe giảng.

Everyone is listening attentively to the lesson.

Ví dụ 16:
我在读课文，她在写生词。

Wǒ zài dú kèwén, tā zài xiě shēngcí.

Tôi đang đọc bài khóa, cô ấy đang viết từ mới.

I am reading the text, while she is writing new words.

Ví dụ 17:
我们正在讨论今天的计划。

Wǒmen zhèngzài tǎo lùn jīntiān de jì huà.

Chúng tôi đang thảo luận kế hoạch hôm nay.

We are discussing today’s plan.

Ví dụ 18:
你们正在等谁？

Nǐmen zhèngzài děng shéi?

Các em đang đợi ai?

Who are you waiting for?

Ví dụ 19:
他正在等朋友。

Tā zhèngzài děng péngyou.

Anh ấy đang đợi bạn.

He is waiting for a friend.

Ví dụ 20:
我们在准备明天的考试。

Wǒmen zài zhǔnbèi míngtiān de kǎo shì.

Chúng tôi đang chuẩn bị cho kỳ thi ngày mai.

We are preparing for tomorrow’s exam.

Ví dụ 21:
现在我正在学习汉语。

Xiànzài wǒ zhèngzài xuéxí Hànyǔ.

Bây giờ tôi đang học tiếng Trung.

I am studying Chinese right now.

Ví dụ 22:
她正在用电脑写邮件。

Tā zhèngzài yòngdiànnǎo xiě yóu jiàn.

Cô ấy đang dùng máy tính viết email.

She is writing an email on a computer.

Ví dụ 23:
学生们正在问老师问题。

Xué shēng men zhèngzài wèn lǎoshī wèntí.

Các học viên đang hỏi thầy giáo.

The students are asking the teacher questions.

Ví dụ 24:
他在办公室里正在开会。

Tā zài bàn gōng shì lǐ zhèngzài kāihuì.

Anh ấy đang họp trong văn phòng.

He is having a meeting in the office.

Ví dụ 25:
你在看哪一本书？

Nǐ zài kàn nǎ yì běn shū?

Em đang đọc quyển nào?

Which book are you reading?

Ví dụ 26:
我正在看一本语法书。

Wǒ zhèngzài kàn yì běnyǔfǎ shū.

Tôi đang đọc một quyển sách ngữ pháp.

I am reading a grammar book.

Ví dụ 27:
她正在教妹妹写字。

Tā zhèngzài jiào mèi mèi xiě zì.

Cô ấy đang dạy em gái viết chữ.

She is teaching her younger sister to write characters.

Ví dụ 28:
我没在玩手机，我在查生词。

Wǒ méi zài wánshǒujī, wǒ zài chá shēngcí.

Tôi không chơi điện thoại, tôi đang tra từ mới.

I am not playing on my phone; I am looking up words.

Ví dụ 29:
老师正在检查我们的作业。

Lǎoshī zhèngzài jiǎn chá wǒmen de zuòyè.

Thầy giáo đang kiểm tra bài tập của chúng tôi.

The teacher is checking our homework.

Ví dụ 30:
我们正在学习一个新的语法结构。

Wǒmen zhèngzài xuéxí yí ge xīn de yǔfǎ jié gòu.

Chúng tôi đang học một cấu trúc ngữ pháp mới.

We are learning a new grammar structure.

27. Hội thoại ứng dụng dài – tình huống thực tế, 24 lượt, bốn ngôn ngữ

Bối cảnh: năm nhân vật ChineMaster EDU luyện tình huống trong lớp và đời sống, người học áp dụng trọng điểm mục tiêu vào câu hỏi, câu trả lời, câu sửa và câu xác nhận.

丁垂杨：阮明武哥，您现在正在做什么？
Dīng Chuí Yáng: Ruǎn Míng Wǔ gē, nín xiànzài zhèngzài zuò shénme?
Đinh Thùy Dương: Anh Nguyễn Minh Vũ, bây giờ anh đang làm gì ạ?
Dinh Thuy Duong: Nguyen Minh Vu, what are you doing right now?

阮明武：我正在准备下午的汉语课。
Ruǎn Míng Wǔ: Wǒ zhèngzài zhǔnbèi xiàwǔ de Hànyǔ kè.
Nguyễn Minh Vũ: Anh đang chuẩn bị tiết tiếng Trung buổi chiều.
Nguyen Minh Vu: I am preparing this afternoon’s Chinese class.

黎云英：我正在写作业，有两个问题不明白。
Lí Yún Yīng: Wǒ zhèngzài xiě zuòyè, yǒu liǎng gè wèntí bù míngbai.
Lê Vân Anh: Em đang làm bài tập, có hai câu chưa hiểu.
Le Van Anh: I am doing my homework, and there are two questions I don’t understand.

阮明武：你先把问题写下来，我正在看教学计划。
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ xiān bǎ wèntí xiě xià lái, wǒ zhèngzài kàn jiào xué jì huà.
Nguyễn Minh Vũ: Em cứ ghi câu hỏi ra trước, anh đang xem kế hoạch giảng dạy.
Nguyen Minh Vu: Write down the questions first. I am reviewing the lesson plan.

水仙：哥哥，我在听发音，您能听听我读得对不对吗？
Shuǐ Xiān: Gē gē, wǒ zài tīng fāyīn, nínnéng tīng tīng wǒ dú dé duì bú duì ma?
Thủy Tiên: Anh ơi, em đang nghe phát âm, anh có thể nghe xem em đọc đúng không?
Thuy Tien: I’m listening to pronunciation recordings. Could you listen and check my reading?

阮明武：可以，你先读，我一边听一边记。
Ruǎn Míng Wǔ: Kě yǐ, nǐ xiān dú, wǒ yī biān tīng yī biān jì.
Nguyễn Minh Vũ: Được, em cứ đọc, anh vừa nghe vừa ghi chép.
Nguyen Minh Vu: Sure. Read first; I’ll listen and take notes.

芳玲：我们正在练习声调，老师您听一下吧。
Fāng Líng: Wǒmen zhèngzài liànxí shēngdiào, lǎoshī níntīng yī xià ba.
Phương Linh: Chúng em đang luyện thanh điệu, thầy nghe thử nhé.
Phuong Linh: We are practicing tones. Please listen to us, teacher.

丁垂杨：我在读第一声，她在读第二声。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ zài dú dì yīshēng, tā zài dú dì èr shēng.
Đinh Thùy Dương: Em đang đọc thanh một, cô ấy đang đọc thanh hai.
Dinh Thuy Duong: I am reading first-tone syllables, and she is reading second-tone syllables.

阮明武：很好。你们现在都在认真练习。
Ruǎn Míng Wǔ: Hěn hǎo. nǐmen xiànzài dōu zài rèn zhēn liànxí.
Nguyễn Minh Vũ: Rất tốt. Bây giờ các em đều đang luyện tập nghiêm túc.
Nguyen Minh Vu: Excellent. You are all practicing seriously right now.

黎云英：哥哥，您是在办公室工作，还是在教室上课？
Lí Yún Yīng: Gē gē, nínshìzài bàn gōng shì gōngzuò, hái shìzài jiàoshì shàngkè?
Lê Vân Anh: Anh đang làm việc ở văn phòng hay lên lớp vậy ạ?
Le Van Anh: Are you working in the office or teaching in the classroom?

阮明武：我在办公室准备材料，等一会儿去教室。
Ruǎn Míng Wǔ: Wǒ zài bàn gōng shì zhǔnbèi cái liào, děng yī huì ér qù jiàoshì.
Nguyễn Minh Vũ: Anh đang chuẩn bị tài liệu ở văn phòng, một lát nữa tới lớp.
Nguyen Minh Vu: I am preparing materials in the office and will go to the classroom shortly.

水仙：我明白了。刚才的“在”有两个用法。
Shuǐ Xiān: Wǒ míngbaile. gāng cái de “zài” yǒu liǎng gè yòngfǎ.
Thủy Tiên: Em hiểu rồi. Chữ “在” vừa rồi có hai cách dùng.
Thuy Tien: I see. The word zài had two different functions in those examples.

阮明武：对，“在办公室”说地点，“正在准备”说动作正在发生。
Ruǎn Míng Wǔ: Duì, “zài bàn gōng shì” shuō de diǎn, “zhèngzài zhǔnbèi” shuō dòng zuò zhèngzài fā shēng.
Nguyễn Minh Vũ: Đúng, “在办公室” nói địa điểm, “正在准备” nói hành động đang xảy ra.
Nguyen Minh Vu: Right. Zài bàngōngshì indicates location, while zhèngzài zhǔnbèi indicates an ongoing action.

芳玲：那“我现在正在看书”也对吧？
Fāng Líng: Nà “wǒ xiànzài zhèngzài kàn shū” yě duì ba?
Phương Linh: Vậy “Bây giờ em đang đọc sách” cũng đúng phải không ạ?
Phuong Linh: Then “I am reading a book right now” is correct too, isn’t it?

阮明武：对。现在说时间，正在强调动作进行。
Ruǎn Míng Wǔ: Duì. xiànzài shuō shí jiān, zhèngzài qiáng diào dòng zuò jìn xíng.
Nguyễn Minh Vũ: Đúng. 现在 chỉ thời gian, 正在 nhấn mạnh hành động đang diễn ra.
Nguyen Minh Vu: Yes. Xiànzài tells us the time, and zhèngzài emphasizes the ongoing action.

丁垂杨：哥哥，我们都在做笔记，您继续说吧。
Dīng Chuí Yáng: Gē gē, wǒmen dōu zài zuò bǐ jì, nínjì xùshuō ba.
Đinh Thùy Dương: Anh ơi, chúng em đang ghi chép, anh giảng tiếp đi ạ.
Dinh Thuy Duong: Nguyen Minh Vu, we are taking notes. Please continue.

阮明武：我正在讲语法，你们可以一边听一边写。
Ruǎn Míng Wǔ: Wǒ zhèngzài jiǎng yǔfǎ, nǐmen kě yǐ yī biān tīng yī biān xiě.
Nguyễn Minh Vũ: Anh đang giảng ngữ pháp, các em có thể vừa nghe vừa viết.
Nguyen Minh Vu: I am explaining grammar. You can listen and write at the same time.

黎云英：水仙正在查一个词，暂时没有听见。
Lí Yún Yīng: Shuǐ Xiān zhèngzài chá yí ge cí, zàn shí méi yǒu tīng jiàn.
Lê Vân Anh: Thủy Tiên đang tra một từ nên tạm thời chưa nghe thấy.
Le Van Anh: Thuy Tien is looking up a word and did not hear that part.

水仙：对不起，我正在查“进行”是什么意思。
Shuǐ Xiān: Duì bù qǐ, wǒ zhèngzài chá “jìn xíng” shìshénme yì sī.
Thủy Tiên: Em xin lỗi, em đang tra nghĩa của “进行”.
Thuy Tien: Sorry. I am checking what the word jìnxíng means.

阮明武：没关系。“进行”就是事情正在展开。
Ruǎn Míng Wǔ: Méi guān xì.“jìn xíng” jiù shìshì qíng zhèngzài zhǎn kāi.
Nguyễn Minh Vũ: Không sao. “进行” nghĩa là sự việc đang được triển khai.
Nguyen Minh Vu: That’s okay. Jìnxíng means that an activity is in progress.

芳玲：我正在把今天的例句写到本子上。
Fāng Líng: Wǒ zhèngzài bǎ jīntiān de lì jù xiě dào běnzǐ shàng.
Phương Linh: Em đang chép ví dụ hôm nay vào vở.
Phuong Linh: I am copying today’s examples into my notebook.

丁垂杨：我也正在写，写完以后想练口语。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ yě zhèngzài xiě, xiě wán yǐ hòu xiǎng liàn kǒu yǔ.
Đinh Thùy Dương: Em cũng đang viết, viết xong muốn luyện nói.
Dinh Thuy Duong: I am writing too, and afterward I want to practice speaking.

阮明武：好，大家现在正在努力学习，这非常好。
Ruǎn Míng Wǔ: Hǎo, dà jiā xiànzài zhèngzài nǔ lì xuéxí, zhè fēi cháng hǎo.
Nguyễn Minh Vũ: Tốt, bây giờ mọi người đang nỗ lực học tập, điều đó rất tốt.
Nguyen Minh Vu: Great. Everyone is working hard on Chinese right now.

黎云英：谢谢哥哥，我们继续练习吧！
Lí Yún Yīng: Xiè xiè gē gē, wǒmen jì xùliànxí ba!
Lê Vân Anh: Cảm ơn anh, chúng em luyện tiếp nhé!
Le Van Anh: Thank you, Nguyen Minh Vu. Let’s keep practicing!

28. Bài văn ứng dụng tổng hợp – 5 đoạn Trung – Pinyin – Việt – Anh

Chủ đề bài đọc: Thể tiếp diễn: 在 / 正在 đứng trước động từ. Mục tiêu: đọc hiểu chi tiết, nhận diện dấu hiệu ngữ pháp và vận dụng từ vựng trọng tâm trong ngữ cảnh nối tiếp.

Đoạn 01:
今天下午，阮明武正在准备一堂汉语语法课。他在办公室里看教学计划，还在电脑上整理例句。

Jīntiān xiàwǔ, Ruǎn Míng Wǔ zhèngzài zhǔnbèi yī táng Hànyǔ yǔfǎ kè. tā zài bàn gōng shì lǐ kàn jiào xué jì huà, hái zài diànnǎo shàng zhěng lǐ lì jù.

Chiều nay Nguyễn Minh Vũ đang chuẩn bị một tiết ngữ pháp tiếng Trung. Anh xem kế hoạch dạy học trong văn phòng và sắp xếp ví dụ trên máy tính.

This afternoon, Nguyen Minh Vu is preparing a Chinese grammar class. He is reviewing the lesson plan in his office and organizing examples on his computer.

Đoạn 02:
丁垂杨正在练习第一声和第二声，黎云英正在写汉字。水仙在听录音，芳玲在读课文。

Dīng Chuí Yángzhèngzài liànxí dì yīshēng hé dì èr shēng, Lí Yún Yīng zhèngzài xiě Hànzì. Shuǐ Xiān zài tīng lù yīn, Fāng Líng zài dú kèwén.

Đinh Thùy Dương đang luyện thanh một và thanh hai, Lê Vân Anh đang viết chữ Hán. Thủy Tiên đang nghe ghi âm, Phương Linh đang đọc bài khóa.

Dinh Thuy Duong is practicing the first and second tones, and Le Van Anh is writing Chinese characters. Thuy Tien is listening to a recording, and Phuong Linh is reading the lesson text.

Đoạn 03:

老师问大家：“你们现在正在做什么？”每个人都回答自己的活动。老师提醒他们，要分清“在教室”与“正在学习”。
Lǎoshī wèn dà jiā: “nǐmen xiànzài zhèngzài zuò shénme?” měi gè rén dōu huídá zì jǐ de huódòng. lǎoshī tí xǐng tāmen, yào fēn qīng “zài jiàoshì” yǔ “zhèngzài xuéxí”.
Thầy hỏi cả lớp: “Bây giờ các em đang làm gì?” Ai cũng trả lời hoạt động của mình. Thầy nhắc phải phân biệt “ở trong lớp” với “đang học”.
The teacher asks everyone, “What are you doing now?” Each person describes an activity. He reminds them to distinguish “in the classroom” from “currently studying.”

Đoạn 04:
“在教室”中，在引出地点；“正在学习”中，正在说明学习这个动作此刻正在进行。学生们听明白了，又开始造句。

“zài jiàoshì” zhōng, zài yǐn chū de diǎn; “zhèngzài xuéxí” zhōng, zhèngzài shuō míng xuéxí zhège dòng zuò cǐ kè zhèngzài jìn xíng. xué shēng men tīng míngbaile, yòu kāi shǐ zào jù.

Trong “在教室”, 在 dẫn địa điểm; trong “正在学习”, 正在 cho biết hành động học đang diễn ra ngay lúc đó. Học viên hiểu ra và bắt đầu đặt câu mới.

In “zài jiàoshì”, zài introduces a location. In “zhèngzài xuéxí”, zhèngzài indicates that studying is happening right now. The students understand and start making sentences.

Đoạn 05:
下课前，大家正在读自己的句子，阮明武正在听他们发音。他说：“会用词还不够，还要会把词放在正确的位置。”

Xiàkè qián, dà jiā zhèngzài dú zì jǐ de jù zǐ, Ruǎn Míng Wǔ zhèngzài tīng tāmen fāyīn. tā shuō: “huì yòngcí hái bù gòu, hái yào huì bǎ cí fàngzài zhèng quède wèi zhì.”

Trước khi tan học, mọi người đang đọc câu của mình, Nguyễn Minh Vũ đang nghe cách phát âm. Anh nói: “Biết dùng từ chưa đủ, còn phải biết đặt từ đúng vị trí.”

Before class ends, everyone is reading their own sentences, and Nguyen Minh Vu is listening to their pronunciation. He says, “Knowing words is not enough; you must also put them in the right positions.”

29. Phân tích bài đọc, từ khóa, hiện tượng ngữ pháp và liên hệ giao tiếp

Phân tích đoạn 01: 今天下午，阮明武正在准备一堂汉语语法课。他在办公室里看教学计划，还在电脑上整理例句。
Nội dung chính: Chiều nay Nguyễn Minh Vũ đang chuẩn bị một tiết ngữ pháp tiếng Trung. Anh xem kế hoạch dạy học trong văn phòng và sắp xếp ví dụ trên máy tính.
Câu hỏi hướng dẫn: ai làm gì, tại đâu, lúc nào? Dấu hiệu trọng điểm xuất hiện ở vị trí nào? Nếu thay trạng ngữ thời gian hoặc số lượng thì câu còn có cùng ý nghĩa không?
Bài tập miệng: tóm tắt đoạn này bằng một câu tiếng Trung mới, sau đó chuyển ý sang tiếng Việt mà vẫn giữ quan hệ ngữ pháp.

Phân tích đoạn 02: 丁垂杨正在练习第一声和第二声，黎云英正在写汉字。水仙在听录音，芳玲在读课文。
Nội dung chính: Đinh Thùy Dương đang luyện thanh một và thanh hai, Lê Vân Anh đang viết chữ Hán. Thủy Tiên đang nghe ghi âm, Phương Linh đang đọc bài khóa.
Câu hỏi hướng dẫn: ai làm gì, tại đâu, lúc nào? Dấu hiệu trọng điểm xuất hiện ở vị trí nào? Nếu thay trạng ngữ thời gian hoặc số lượng thì câu còn có cùng ý nghĩa không?
Bài tập miệng: tóm tắt đoạn này bằng một câu tiếng Trung mới, sau đó chuyển ý sang tiếng Việt mà vẫn giữ quan hệ ngữ pháp.

Phân tích đoạn 03: 老师问大家：“你们现在正在做什么？”每个人都回答自己的活动。老师提醒他们，要分清“在教室”与“正在学习”。
Nội dung chính: Thầy hỏi cả lớp: “Bây giờ các em đang làm gì?” Ai cũng trả lời hoạt động của mình. Thầy nhắc phải phân biệt “ở trong lớp” với “đang học”.
Câu hỏi hướng dẫn: ai làm gì, tại đâu, lúc nào? Dấu hiệu trọng điểm xuất hiện ở vị trí nào? Nếu thay trạng ngữ thời gian hoặc số lượng thì câu còn có cùng ý nghĩa không?
Bài tập miệng: tóm tắt đoạn này bằng một câu tiếng Trung mới, sau đó chuyển ý sang tiếng Việt mà vẫn giữ quan hệ ngữ pháp.

Phân tích đoạn 04: “在教室”中，在引出地点；“正在学习”中，正在说明学习这个动作此刻正在进行。学生们听明白了，又开始造句。
Nội dung chính: Trong “在教室”, 在 dẫn địa điểm; trong “正在学习”, 正在 cho biết hành động học đang diễn ra ngay lúc đó. Học viên hiểu ra và bắt đầu đặt câu mới.
Câu hỏi hướng dẫn: ai làm gì, tại đâu, lúc nào? Dấu hiệu trọng điểm xuất hiện ở vị trí nào? Nếu thay trạng ngữ thời gian hoặc số lượng thì câu còn có cùng ý nghĩa không?
Bài tập miệng: tóm tắt đoạn này bằng một câu tiếng Trung mới, sau đó chuyển ý sang tiếng Việt mà vẫn giữ quan hệ ngữ pháp.

Phân tích đoạn 05: 下课前，大家正在读自己的句子，阮明武正在听他们发音。他说：“会用词还不够，还要会把词放在正确的位置。”
Nội dung chính: Trước khi tan học, mọi người đang đọc câu của mình, Nguyễn Minh Vũ đang nghe cách phát âm. Anh nói: “Biết dùng từ chưa đủ, còn phải biết đặt từ đúng vị trí.”
Câu hỏi hướng dẫn: ai làm gì, tại đâu, lúc nào? Dấu hiệu trọng điểm xuất hiện ở vị trí nào? Nếu thay trạng ngữ thời gian hoặc số lượng thì câu còn có cùng ý nghĩa không?
Bài tập miệng: tóm tắt đoạn này bằng một câu tiếng Trung mới, sau đó chuyển ý sang tiếng Việt mà vẫn giữ quan hệ ngữ pháp.

Bài tập tổng hợp cuối bài đọc: nối năm ý chính thành một bản tóm tắt 6–8 câu; trong mỗi câu nêu ít nhất một từ hoặc cấu trúc mục tiêu rồi giải thích vì sao dùng đúng.

30. Bài tập củng cố chuyên sâu, thực hành nói – viết – đọc hiểu

Nhóm A – Dịch Việt sang Trung (10 câu): viết chữ Hán, Pinyin có dấu, rồi giải thích vị trí trọng điểm trong câu.

A01. Tôi đang đọc sách.

A02. Cô ấy đang viết chữ Hán.

A03. Thầy giáo đang giảng bài.

A04. Chúng tôi đang luyện phát âm.

A05. Họ học trong phòng học.

A06. Họ đang học trong phòng học.

A07. Bây giờ em đang làm gì?

A08. Tôi đang làm bài tập.

A09. Em đang nghe nhạc à?

A10. Tôi không nghe nhạc, tôi đang nghe giảng.

Nhóm B – Sửa lỗi (6 câu): viết câu đúng và giải thích lý do sửa.

B01. 我正在在写字。

B02. 我现在正在学校。

B03. 我写字正在。

B04. 她正在是老师。

B05. 我在上课昨天。

B06. 我在正在看书。
Nhóm C – Đọc hiểu và phân tích (5 câu): đánh dấu trọng điểm và chuyển ngữ Trung–Việt–Anh.
C01. 哥哥正在打电话。
C02. 妈妈正在做饭。

C03. 爸爸在看电视。

C04. 孩子们正在唱歌。

C05. 大家都在认真听课。
Nhóm D – Sản sinh theo công thức (10 câu): dùng đúng các công thức ở mục 12, mỗi công thức một câu tự đặt; không được chỉ chép ví dụ gốc.
D01. Tiếp diễn cơ bản. Công thức: Chủ ngữ + 在 + V + (O)。.
D02. Nhấn mạnh lúc này. Công thức: Chủ ngữ + 正在 + V + (O)。.

D03. Thời điểm + hoạt động. Công thức: Chủ ngữ + 现在 + 正在 + V + O。.

D04. Không gian + hoạt động. Công thức: Chủ ngữ + 在 + địa điểm + 正在 + V + O。.

D05. Câu hỏi có/không. Công thức: Chủ ngữ + 在 + V + O + 吗？.

D06. Hỏi nội dung hoạt động. Công thức: Chủ ngữ + 正在 + V + 什么？.

D07. Nhiều chủ thể. Công thức: Chủ ngữ số nhiều + 都在 + V。.

D08. Hai hành động đồng thời. Công thức: A + 正在 + V1，B + 正在 + V2。.

D09. Phủ định tiếp diễn. Công thức: Chủ ngữ + 现在 + 没在 + V。.

D10. Đang làm, đừng làm phiền. Công thức: Chủ ngữ + 正在 + V，先别 + V2。.

Nhóm E – Giao tiếp tình huống: chọn hai nhân vật, viết hội thoại 12 lượt, mỗi lượt đúng bốn dòng liên tiếp Trung–Pinyin–Việt–Anh; bắt buộc tạo vấn đề, giải thích, xác nhận và kết luận.

Nhóm F – Bài viết: viết 150–220 chữ Hán theo chủ đề bài, gạch chân ít nhất năm mẫu trọng điểm, sau đó viết tóm tắt bằng tiếng Việt và tiếng Anh.

31. Đáp án, giải thích và nguyên tắc chấm điểm

Đáp án A01:
我在看书。

Wǒ zài kàn shū.

Tôi đang đọc sách.

I am reading a book.

Giải thích: câu này phù hợp với nhóm tình huống 01; học viên phải chỉ rõ thành phần chức năng, không chỉ dịch từng chữ.

Đáp án A02:
她正在写汉字。

Tā zhèngzài xiě Hànzì.

Cô ấy đang viết chữ Hán.

She is writing Chinese characters.

Giải thích: câu này phù hợp với nhóm tình huống 01; học viên phải chỉ rõ thành phần chức năng, không chỉ dịch từng chữ.

Đáp án A03:
老师正在讲课。

Lǎoshī zhèngzài jiǎng kè.

Thầy giáo đang giảng bài.

The teacher is teaching a lesson.

Giải thích: câu này phù hợp với nhóm tình huống 01; học viên phải chỉ rõ thành phần chức năng, không chỉ dịch từng chữ.

Đáp án A04:
我们正在练习发音。

Wǒmen zhèngzài liànxí fāyīn.

Chúng tôi đang luyện phát âm.

We are practicing pronunciation.

Giải thích: câu này phù hợp với nhóm tình huống 02; học viên phải chỉ rõ thành phần chức năng, không chỉ dịch từng chữ.

Đáp án A05:
他们在教室里学习。

Tāmen zài jiàoshì lǐ xuéxí.

Họ học trong phòng học.

They study in the classroom.

Giải thích: câu này phù hợp với nhóm tình huống 02; học viên phải chỉ rõ thành phần chức năng, không chỉ dịch từng chữ.

Đáp án A06:
他们在教室里正在学习。

Tāmen zài jiàoshì lǐ zhèngzài xuéxí.

Họ đang học trong phòng học.

They are studying in the classroom now.

Giải thích: câu này phù hợp với nhóm tình huống 02; học viên phải chỉ rõ thành phần chức năng, không chỉ dịch từng chữ.

Đáp án A07:
你现在正在做什么？

Nǐ xiànzài zhèngzài zuò shénme?

Bây giờ em đang làm gì?

What are you doing right now?

Giải thích: câu này phù hợp với nhóm tình huống 03; học viên phải chỉ rõ thành phần chức năng, không chỉ dịch từng chữ.

Đáp án A08:
我正在做作业。

Wǒ zhèngzài zuò zuòyè.

Tôi đang làm bài tập.

I am doing homework.

Giải thích: câu này phù hợp với nhóm tình huống 03; học viên phải chỉ rõ thành phần chức năng, không chỉ dịch từng chữ.

Đáp án A09:
你在听音乐吗？

Nǐ zài tīng yīn le ma?

Em đang nghe nhạc à?

Are you listening to music?

Giải thích: câu này phù hợp với nhóm tình huống 03; học viên phải chỉ rõ thành phần chức năng, không chỉ dịch từng chữ.

Đáp án A10:
我没在听音乐，我在听课。

Wǒ méi zài tīng yīn le, wǒ zài tīng kè.

Tôi không nghe nhạc, tôi đang nghe giảng.

I am not listening to music; I am listening to the lesson.

Giải thích: câu này phù hợp với nhóm tình huống 04; học viên phải chỉ rõ thành phần chức năng, không chỉ dịch từng chữ.

Đáp án B01: 我正在写字。

Giải thích: Chỉ dùng một phó từ tiếp diễn trước động từ; 在 không lặp trực tiếp sau 正在.

Đáp án B02: 我现在在学校。
Giải thích: 在学校 chỉ vị trí, không dùng 正在 trước danh từ địa điểm.

Đáp án B03: 我正在写字。

Giải thích: 正在 phải đứng trước động từ được bổ nghĩa.

Đáp án B04: 她是老师。

Giải thích: “Là giáo viên” thường là trạng thái/quan hệ, không dùng 正在 theo nghĩa cơ bản.

Đáp án B05: 我昨天在上课。
Giải thích: Trạng ngữ thời gian cần đặt trước động từ hoặc ở đầu câu; không đẩy tùy tiện sau vị ngữ.

Đáp án B06: 我正在看书。

Giải thích: Không đặt liền hai phó từ 在正在; chọn 在 hoặc 正在.

Đáp án C01:
哥哥正在打电话。

Gē gē zhèngzài dǎ diànhuà.

Anh trai đang gọi điện.

My older brother is on the phone.

Điểm phân tích cần có: xác định từ khóa, nêu nghĩa phù hợp của câu, rồi so với câu bị sửa hoặc bị thay đổi tình huống.

Đáp án C02:
妈妈正在做饭。

Māma zhèngzài zuòfàn.

Mẹ đang nấu cơm.

My mother is cooking.

Điểm phân tích cần có: xác định từ khóa, nêu nghĩa phù hợp của câu, rồi so với câu bị sửa hoặc bị thay đổi tình huống.

Đáp án C03:
爸爸在看电视。

Bàbàzài kàn diànshì.

Bố đang xem ti vi.

My father is watching television.

Điểm phân tích cần có: xác định từ khóa, nêu nghĩa phù hợp của câu, rồi so với câu bị sửa hoặc bị thay đổi tình huống.

Đáp án C04:
孩子们正在唱歌。

Hái zǐ men zhèngzài chàng gē.

Bọn trẻ đang hát.

The children are singing.

Điểm phân tích cần có: xác định từ khóa, nêu nghĩa phù hợp của câu, rồi so với câu bị sửa hoặc bị thay đổi tình huống.

Đáp án C05:
大家都在认真听课。

Dà jiā dōu zài rèn zhēn tīng kè.

Mọi người đều đang chăm chú nghe giảng.

Everyone is listening attentively to the lesson.

Điểm phân tích cần có: xác định từ khóa, nêu nghĩa phù hợp của câu, rồi so với câu bị sửa hoặc bị thay đổi tình huống.

Gợi ý D01: dùng Chủ ngữ + 在 + V + (O)。; gợi ý mẫu 我在看书。; thay dữ kiện bằng người, số lượng, thời gian hoặc đối tượng thực tế khác. Nếu bản chất công thức không cho phép thay tùy ý thì giữ nguyên thành phần ngữ pháp.

Gợi ý D02: dùng Chủ ngữ + 正在 + V + (O)。; gợi ý mẫu 我正在写字。; thay dữ kiện bằng người, số lượng, thời gian hoặc đối tượng thực tế khác. Nếu bản chất công thức không cho phép thay tùy ý thì giữ nguyên thành phần ngữ pháp.

Gợi ý D03: dùng Chủ ngữ + 现在 + 正在 + V + O。; gợi ý mẫu 他现在正在做作业。; thay dữ kiện bằng người, số lượng, thời gian hoặc đối tượng thực tế khác. Nếu bản chất công thức không cho phép thay tùy ý thì giữ nguyên thành phần ngữ pháp.

Gợi ý D04: dùng Chủ ngữ + 在 + địa điểm + 正在 + V + O。; gợi ý mẫu 她在教室里正在听课。; thay dữ kiện bằng người, số lượng, thời gian hoặc đối tượng thực tế khác. Nếu bản chất công thức không cho phép thay tùy ý thì giữ nguyên thành phần ngữ pháp.

Gợi ý D05: dùng Chủ ngữ + 在 + V + O + 吗？; gợi ý mẫu 你在听音乐吗？; thay dữ kiện bằng người, số lượng, thời gian hoặc đối tượng thực tế khác. Nếu bản chất công thức không cho phép thay tùy ý thì giữ nguyên thành phần ngữ pháp.

Gợi ý D06: dùng Chủ ngữ + 正在 + V + 什么？; gợi ý mẫu 你正在写什么？; thay dữ kiện bằng người, số lượng, thời gian hoặc đối tượng thực tế khác. Nếu bản chất công thức không cho phép thay tùy ý thì giữ nguyên thành phần ngữ pháp.

Gợi ý D07: dùng Chủ ngữ số nhiều + 都在 + V。; gợi ý mẫu 大家都在学习。; thay dữ kiện bằng người, số lượng, thời gian hoặc đối tượng thực tế khác. Nếu bản chất công thức không cho phép thay tùy ý thì giữ nguyên thành phần ngữ pháp.

Gợi ý D08: dùng A + 正在 + V1，B + 正在 + V2。; gợi ý mẫu 我在读书，她在写字。; thay dữ kiện bằng người, số lượng, thời gian hoặc đối tượng thực tế khác. Nếu bản chất công thức không cho phép thay tùy ý thì giữ nguyên thành phần ngữ pháp.

Gợi ý D09: dùng Chủ ngữ + 现在 + 没在 + V。; gợi ý mẫu 我现在没在看电视。; thay dữ kiện bằng người, số lượng, thời gian hoặc đối tượng thực tế khác. Nếu bản chất công thức không cho phép thay tùy ý thì giữ nguyên thành phần ngữ pháp.

Gợi ý D10: dùng Chủ ngữ + 正在 + V，先别 + V2。; gợi ý mẫu 老师正在讲课，先别说话。; thay dữ kiện bằng người, số lượng, thời gian hoặc đối tượng thực tế khác. Nếu bản chất công thức không cho phép thay tùy ý thì giữ nguyên thành phần ngữ pháp.

Thang đánh giá tham khảo: đúng ngữ pháp 40%, phù hợp tình huống 20%, đa dạng cấu trúc 15%, phát âm/Pinyin 15%, giải thích tự sửa lỗi 10%. Không chấm đúng chỉ dựa vào trùng từng chữ với đáp án mẫu.

32. Tổng kết các trọng điểm bắt buộc ghi nhớ

Kiến thức cốt lõi: Khi đứng trước động từ, 在 và 正在 là phó từ thời gian/tiếp diễn, biểu thị hoạt động đang xảy ra tại thời điểm được lấy làm mốc. “我在写汉字” và “我正在写汉字” đều chỉ hành động đang viết; 正在 thường nhấn mạnh rõ hơn tính “ngay lúc này”. Không nên nhầm 在 đứng trước động từ với 在 là giới từ nơi chốn trong “我在教室写字”. Hai 在 có thể đồng thời xuất hiện trong “我在教室里正在写字”.

Cần thuộc 01: Tiếp diễn cơ bản → Chủ ngữ + 在 + V + (O)。 → 我在看书。

Cần thuộc 02: Nhấn mạnh lúc này → Chủ ngữ + 正在 + V + (O)。 → 我正在写字。

Cần thuộc 03: Thời điểm + hoạt động → Chủ ngữ + 现在 + 正在 + V + O。 → 他现在正在做作业。

Cần thuộc 04: Không gian + hoạt động → Chủ ngữ + 在 + địa điểm + 正在 + V + O。 → 她在教室里正在听课。

Cần thuộc 05: Câu hỏi có/không → Chủ ngữ + 在 + V + O + 吗？ → 你在听音乐吗？

Cần thuộc 06: Hỏi nội dung hoạt động → Chủ ngữ + 正在 + V + 什么？ → 你正在写什么？

Cần thuộc 07: Nhiều chủ thể → Chủ ngữ số nhiều + 都在 + V。 → 大家都在学习。

Cần thuộc 08: Hai hành động đồng thời → A + 正在 + V1，B + 正在 + V2。 → 我在读书，她在写字。

Cần thuộc 09: Phủ định tiếp diễn → Chủ ngữ + 现在 + 没在 + V。 → 我现在没在看电视。

Cần thuộc 10: Đang làm, đừng làm phiền → Chủ ngữ + 正在 + V，先别 + V2。 → 老师正在讲课，先别说话。

Cần phân biệt 01: 在 (giới từ) / 在 (phó từ); 在学校 giới thiệu nơi chốn / 在上课 biểu thị đang diễn ra.

Cần phân biệt 02: 现在 / 正在; bây giờ là mốc thời gian / đang là thể tiếp diễn.

Cần phân biệt 03: 在 / 正在; đều diễn tả tiếp diễn trước động từ; 正在 thường nhấn mạnh hơn.

Có thể nói lại tối thiểu 10 câu mới mà không nhìn bài; khi giáo viên đổi câu hỏi hoặc tình huống, người học vẫn chọn đúng trọng điểm.

33. Phương pháp ghi nhớ logic, liên tưởng, chữ Hán và mạng lưới từ

Móc nhớ ý nghĩa: 进行态（一）：在/正在 + 动词 → Thể tiếp diễn: 在 / 正在 đứng trước động từ → progressive aspect with zài / zhèngzài.

Móc nhớ chữ: 在 có bộ tra cứu 土; liên hệ nghĩa học tập “ở; trong cách dùng phó từ là đang”, sau đó tạo một câu của chính mình.

Móc nhớ chữ: 正 có bộ tra cứu 止; liên hệ nghĩa học tập “đúng; đang trong 正在”, sau đó tạo một câu của chính mình.

Móc nhớ chữ: 学 có bộ tra cứu 子; liên hệ nghĩa học tập “học”, sau đó tạo một câu của chính mình.

Móc nhớ chữ: 进 có bộ tra cứu 辶; liên hệ nghĩa học tập “tiến lên; tiến hành”, sau đó tạo một câu của chính mình.

Móc nhớ từ–câu: 进行 (jìnxíng) = tiến hành / to proceed. Đặt từ trong đúng một công thức rồi thay ngữ cảnh, không học rời từ đơn.

Móc nhớ từ–câu: 正在 (zhèngzài) = đang / in the process of. Đặt từ trong đúng một công thức rồi thay ngữ cảnh, không học rời từ đơn.

Móc nhớ từ–câu: 在看书 (zài kàn shū) = đang đọc sách / reading a book. Đặt từ trong đúng một công thức rồi thay ngữ cảnh, không học rời từ đơn.

Móc nhớ từ–câu: 正在写字 (zhèngzài xiě zì) = đang viết chữ / writing characters. Đặt từ trong đúng một công thức rồi thay ngữ cảnh, không học rời từ đơn.

Móc nhớ từ–câu: 正在听课 (zhèngzài tīng kè) = đang nghe giảng / listening to a lesson. Đặt từ trong đúng một công thức rồi thay ngữ cảnh, không học rời từ đơn.

Móc nhớ từ–câu: 正在说话 (zhèngzài shuōhuà) = đang nói chuyện / talking. Đặt từ trong đúng một công thức rồi thay ngữ cảnh, không học rời từ đơn.

Móc nhớ từ–câu: 正在工作 (zhèngzài gōngzuò) = đang làm việc / working. Đặt từ trong đúng một công thức rồi thay ngữ cảnh, không học rời từ đơn.

Móc nhớ từ–câu: 正在学习 (zhèngzài xuéxí) = đang học tập / studying. Đặt từ trong đúng một công thức rồi thay ngữ cảnh, không học rời từ đơn.

Chu trình chủ động: nhìn Hán tự → phát âm → giải thích nghĩa → đặt câu → phản hồi sửa lỗi → nói tình huống mới. Dùng sơ đồ ba nhánh: hình chữ, nghĩa và chức năng cú pháp.

34. Lộ trình ôn tập, chuẩn đầu ra và chuyển tiếp chương trình

Cuối tiết học: học viên đọc lại 10 công thức, tự giải thích 3 cặp dễ nhầm, đối thoại ít nhất 8 lượt không nhìn bản mẫu.

Sau 24 giờ: tự chép năm câu từ trí nhớ, đối chiếu thanh điệu và vị trí dấu ngữ pháp, tự sửa lỗi.

Sau 3 ngày: hoàn thành nhóm A/B/C bằng lời nói và chữ viết; giáo viên chỉ chấm đúng khi học viên giải thích được lý do.

Sau 7 ngày: viết 150–220 chữ Hán và nói tóm tắt 2 phút; dùng ít nhất năm mẫu trọng điểm trong tình huống tự chọn.

Sau 14 ngày: ôn lại 30 ví dụ, 24 lượt hội thoại, năm đoạn đọc hiểu; chấm tiến bộ theo độ chính xác, tốc độ phản hồi và khả năng tự sửa.

Bài kế tiếp: 153. 进行态（二）：在/正在 + 动词 + 呢 – tiếp tục trong phạm vi HSK 1 của đề cương.